Titulus.XIIII.

truncationem mereat̉ reus ſuſtinere: reſeruent illa ptātibus ſecularibꝰ. Et ſi ep̄s habet iuriſdictionem temporaleꝫ cās ſanguinis demandet eī cuihiꝰ competat: dicit ibi gloſa. Iteꝫ in titu. de iniur̄.⁊ dam. c. i. dicitur ſi rixati fuerint homines: ⁊ percuſſerit alter proximum ſuū lapide vel pugno: ⁊ille mortuus non fuerit ſi iacuerit in lecto qui ꝑcuſſerit: oꝑas eius ⁊ impēſas ī medicos reſtituetexodi. xxi. Glo. ibi oꝑas amiſſas ⁊ impenſas curatore preſtabit. Item ſi ꝗs aꝑuerit ciſternaꝫ ⁊ foderit ⁊ non oꝑuerit eam cecideritqꝫ bos vel aſinꝰin eam: dn̄s ciſterne reddet precium iumentorū.Qd̓ autem mortuum fuerit ipſius erit: exͣ. e. titu.Gloſa ibi: ſi hoc fecerit in publico: nam ſi ī occulto vbi conſueuerūt fieri non tenetur. Rō primieſt: qꝛ occaſionem damni dedit. Item ſi bos cornupeta eēt ab heri ⁊ nudiuſtertius ⁊ non cuſtodiuit eum dn̄s ſuus: reddet bouem pro boue ⁊ cadauer integrum recipiet exod̓. xxi. ⁊. e. ti. Glo. ſuper illud non cuſtodierit .ſ. ſi bonem alteriꝰ occiderit tenebitur: qꝛ non adhibuit diligentiaꝫ quādebuit. ¶ Item ſi leſerit quiſpiam agrum vel vineam ⁊ dimiſerit iumentum ſuum vt depaſcataliena ꝓ damno eſtimationē reſtituet. Glo. ſupeillud eſtimationem: vltra eſtimatōem .n. non tenetur expellere debet animal̓ qd̓ damnum dedit taqͣꝫ ſuum non includere illud cum dn̄s eius teneatur ad damnum. ¶ Item ſi egreſſus ignis comp̄hendat aceruos frugū: ſiue ſtantes ſegetes ī agrꝭreddet damnum ꝗ ignem ſuccendit: exod̓. xxij. e.ti. Glo. ſuper illud reddet ſi fuerit ī culpa cū īguēappoſuit: nec adhibuit diligētiam quā debuit. fiad. l. aquil̓. qui occidit. Al̓s ſi nihil de contingētibus omiſit: non tenetur infra. e. c. vlti. ¶ Item inti. de homi. c. i. Si quis per induſtriam occideretproxīmum ſuum ⁊ per īſidias ab altari meo euellas eum vt moriatur. Exod̓ xxi. Glo. ſuper illudper induſtriam. Secus in can. ar. xv. q. i. ſi quisnon iratus. Inſidias. Iſte talis inſidians: ſi occidit non habet īmunitateꝫ ab eccl̓a .ſ. vt non poſſit extrahi: qd̓ forte intelligitur: quando hoc agitin eccleſia.De ratione preceptorum iudicialium legis moſayce que pertinēt adpͥncipes. Pro quoruꝫ declaratione dicit. b. Tho.pͥª 2ᵉ. q. cv. ꝙ circa bonam ordinationem principum in aliqua ciuitate vel regno duo ſunt attendenda: quorum vnū eſt vt omnes hēant aliquapartem in principatu: per hoc. n. conſeruatur paxpopuli: ⁊ omnes talem ordinationeꝫ amant ⁊ cuſtodiunt: vt habetur in 2º pollyt̉. Aliud eſt quodattenditur iuxta ſp̄em regiminis vel ordinatiōispͥncipatuuꝫ: cuius cum ſint diuerſe ſpeciēs vt philoſophus tradidit in. iij polliti. precipue tamen ēregnum in quo vnus principatur ẜm virtutem.Unde dicit pluralitas principatuum mala: vnusergo princeps. Et ariſtocratiā .i. poteſtas optimo-

rum in qua aliꝗ principantur pauci tamen ẜmtutem. Unde optima ordinatio principum eſt inaliqͣ ciuitate vel regno in qͣ vnꝰ p̄ficitur ẜm virtutem qui oībus preſit: ⁊ ſub ipſo ſunt aliq̇ principantes ẜm virtutem. Tum quia talis pͥncipatꝰad oēs pertinet: tum qꝛ ex oībus eligi pn̄t. Tumqꝛ etiā ab oībus eliguntur. Talis eſt optima pollitia bn̄ commixta ex regno inqͣꝫtuꝫ vnus preeſtEt ariſtocracia inqͣꝫtum aliqui pͥncipantur ẜm v̓tutem. Et ex democratia .i. ptāte populi inqͣꝫtū expopularibus pn̄t eligi pͥncipes: ⁊ ad populum ꝑtinet electio pͥncipum: ⁊ hoc fuit inſtitutum ẜm ligem diuinam ī illo populo iudeorum. Naꝫ morſes ⁊ eius ſucceſſores gubernabant ppl̓m quaſiſingulariter oībus pͥncipantes: qd̓ eſt quēdā ſpecies regni. Eligebantur aūt. lxx. ſeniores ẜm v̓pitem: vnde dr̄ deutro .i. Tuli de tribubꝰ vr̄is virosſapientes ⁊ nobiles: ⁊ cōſtitui eos pͥncipes ⁊ hocerat ariſtocraticum. Sed democraticū erat ꝙ iſtide oī populo eligebant̉: dr̄ enim exod̓. xviij. Prouide de oī plebe viros ſapientes. Et etiam xopulꝰeligebat: vnde dr̄ deutro. i. Date ex vobis virosſapientes: ⁊ ſic pꝫ ꝙ optima fuit ordinatio principum quā lex poſnit. Et qͣꝫuis ordinatio populi p̄cipue d̓pendeat ex maximo pͥncipatu .i. pͥncipalirectore: vt dicit ph̓s in. iij. poll̓. tamen quia ille populus ſub ſp̄ali cura dei regebat̉. Unde dr̄ deut̓vij. En te elegit dn̄s deus tuus vt ſis ei populꝰ peculiaris: iō inſtitutōem ſummi principis ſibi dn̄sretinuit: non lex ipſa determinauit. Et hoc eſt qd̓dn̄s petiuit Nume. xxvij. Prouideat dn̄s deꝰ ſpirituuꝫ oīs carnis hoīem: qui ſit ſuper oēm harmultitudinem. Et ſic ex dei ordinatione inſtitueſt Ioſue in pͥncipatū poſt Moyſen. Et de ſingulis iudicibus qui fuerūt poſt ioſue legitur ꝙ deꝰſuſcitauit ppl̓o ſaluatorem: ⁊ qꝛ ſp̄s dn̄i fuit ī eisvt pꝫ in li. iudicum. De rege āt commiſit popuconſtitutōem ſed ſibi reſeruauit electionem: vtdr̄ deutro. xvij. Eum ꝯſtituēs regem quē elegedn̄s deus tuus. ¶ Quō aūt ſe debeant hr̄e reg⁊ alij preſides on̄dit p̄s dicens. Et nunc reges intelligite: erudimī qui iudicatis terram. Seruitedn̄o in timore. Regnum vtiqꝫ eſt optimum regimen ppl̓i: qꝛ huius regimen maxime repn̄tat regimen dei: qui vnus mundū gubernat. Et hoc ēverum ſi non corrūpatur. Sed ꝑꝑ magnā ptāteꝫque regi ꝯceditur: d̓ facili degenerat ī tyrannidēniſi ſit ꝑfecta v̓tus eiꝰ cui talis ptās ꝯcedit̉. Perfecta āt virtus in paucis inuenitur: ⁊ p̄cipue ī iudeis ꝗ erant crudeles ⁊ ad auariciā proni ꝑ quehoīes maxime in tyrānidem decidunt. Et iō dn̄sa pͥncipio eis regeꝫ n̄ īſtituit plena poteſtate ſꝫ iudicem ⁊ gubernatorem: ⁊ poſtea regem ad petitionē populi qͣſi indignatus ꝯceſſit: vt pꝫ per ea quedixit ad Samuele. i. Reg. viij. Non .n. te ſed meabieccrunt ne regne ſuꝑ eos. Inſtruxit tn̄ a pͥncipio circa regē īſtruēdū. Prīo d̓ mō eligēdi: vt .ſ.qn̄ in eius electione expectarent iudicium dn̄i: ⁊