Titulus. XIIII.

mināt ip̄a moralia in ordīe ad ꝓximū: puta preceptum morale eſt ꝙ ꝗs colet ⁊ adoret deum: ſed qūovel quo tp̄e vel loco hoc determinabant cerimōialia: puta offerendo ſacrificia ad templū: ⁊ tali tp̄e.Ordinat̉ āt homo ad deum ꝑ debitū cultū eiꝰ: ⁊ iōꝓpͥe cerimonialia dicunt̉: qꝛ ꝓpͥe pertinēt ad cultūdei. Et dicunt̉ cerimonialia qͣſi munia .i. dona cereris: q̄ dicebatur a gentilibus dea frugum: eo ꝙ prīmuꝫ ex frugibus oblatōes deo offerebantur. Uelſicut Ualeriꝰ maximꝰ refert. Nomē cerimonie ītroductum ē ad ſignificādum cultum diuinum apudlatinos a quodā oppido iuxta romā qd̓ cere vocabat̉: eo ꝙ roma capta a gall̓. illuc ſacra romanorūablata ſūt reuerendiſſime habita. Tho. iª 2ᵉ. q. xcixarti. iij. Uel cerimonialia a cereis ꝗ in ſolēnitatibꝰaccēdūt̉. Ul̓ ẜm alios cerimonialia qͣſi norme .i. regule ſalutis: ſꝫ iſte due vltime expoſitiones nō ſūita propͥe. De ipſis aūt cerimonijs dixit dn̄s moyſi.exo. xviij. Eſto tū ppl̓o in his q̄ ad deū pertinēt vtreferas q̄ dicunt̉ ad eū on̄deſqꝫ ppl̓o cerimonias ⁊ritum colendi. ¶Sciendū āt ꝙ oīa cerimonialiaſunt figuralia. Un̄ apl̓s ad coll̓. ij. inꝗt. Nemo vosiudicet in cibo aut potu: aut in parte diei feſti: autneomenie: aut ſabbatoruꝫ que ſūt vmbra futurorum .i. figura: ſcꝫ chriſti ⁊ populi chriſtiani ⁊ ſacramentorum ⁊ morum ip̄orum. Pro cuius declaratione notandum ſcd̓m Cho. iª 2ᵉ. q. ci. arti. ij. ꝙ cuꝫprecepta cerimonialia ordinentur ad cultum dei:vt dictum eſt: duplex eſt cultus dei .ſ. interior ⁊ extertor. Et cuꝫ homo ſit compoſitus ex anima ⁊ corpore: vtrūqꝫ debet applicare ad colendum deū: vt.ſ. aīa colat interiori cultu: ⁊ corpus exteriori ſcd̓millud. p̄s. Cor meum .i. aīa ⁊ caro mea exultauerūtin deum viuum. Et ſicut corpus ordīatur ad animā: ita cultus exterior ad interioreꝫ. Cultus auteꝫinterior conſiſtit in hoc: ꝙ aīa coniungat̉ deo per ītellectum ⁊ affectum: ⁊ iō ẜm ꝙ diuerſimode intellectus ⁊ affectus colētis deū cōiungitur deo: ſcd̓mhoc diuerſimode actus exteriores hoīs ad cultuꝫdei applicāt̉. In ſtatu enī future beatitudinis: ītellectus hūanus ip̄am diuinā eſſentiā in ſeip̄am intuebitur. Et ideo exterior cultus non conſiſtit ibi ī alt̓qua figurā: ſed ſolū in laude dei: que procedit ex īteriori agnitione ⁊ affectione perfecta: ẜm illd̓ Iſai.li. Gaudiū ⁊ leticiā īuēiet̉ ī ea: gratiarū actio ⁊ voxlaudis. In ſtatu aūt preſentis vite: nō poſſumꝰ diuinā veritatem in ſeip̄am intueri: ſꝫ oportet ꝙ radius diuine veritatis nobis illuceſcat: ſub aliꝗbusſenſibilibꝰ figuris: vt picit Diony. diuerſimode tamen ẜm diuerſū ſtatū cognitōis humane. In veteri .n. lege neqꝫ ip̄a diuīa veritas in ſeip̄a manifeſtaerat: neqꝫ ēt adhuc ꝓpalata erat via ad hoc ꝑueniēdi. Sicut dicit apl̓s ad Hebre. vij. Et iō oportebatexteriorem cultū veteris legis nō ſolū eē figuratiuum future veritatis manifeſtāde in patria: ſꝫ etiāfiguratiuū xp̄i ꝗ eſt via ducens ad illā patrie veritatem. In ſtatu vero noue legis hec via iā reuelata eſt. vn̄ hāc p̄figurari nō oꝑꝫ ſicut futuram: ſꝫ cō-

memorari ꝑ modum p̄teriti vel pn̄tis: vt myſteriūpaſſionis reſurrectōis ⁊ hiꝰ: ⁊ exhibitio ſacramentorū. Sꝫ ſolum oꝑꝫ prefigurari futurā veritatemglorie: nōdum reuelatam: qd̓ ſit in ip̄is ſacramētis⁊ ſacramētalibus. Et hoc ē qd̓ apl̓s dicit ad heb. x.Umbram hn̄s lex futuroꝝ bonorum: nō ip̄aꝫ imaginem rerum. Imbra enī minꝰ eſt qͣꝫ imago tanꝙͣimago pertineat ad nouā legem ⁊ vmbra ad veterem. Nec ob. ꝙ lex populo danda dꝫ eſſe manifeſta ẜm Iſido. di. iiij. Erit āt. Qꝛ diuina non ſunt reuelanda hoībus: niſi ẜꝫ capacitatem eoruꝫ: alioꝗndaretur eis materia p̄cipicij: dū contēneret que capere nō poſſent. Et iō vtilius fuit vt ſub quodamvelamine figuraruꝫ diuīa myſteria dei populo traderentur: vt ſaltē ea īplicite cognoſcerent: dum ill̓guris deferrent ad honorē dei.Ipſa autem cerimonialia p̄cepta ſunt multiplicia: ſcd̓m illud Oſee. viij.Scribam eis multiplices leges: huiꝰ āt ratio eſt ſecundum Tho. iª 2ᵉ. q. ci. arti. iij. qꝛ oīs lex dat̉ alicui popl̓o. In populo āt ſunt duo genera hominuꝫQuidam ꝓni ad malum. Et hi ſunt per p̄cepta legis cohercendi. Quidā ſunt hn̄tes inclinationemad bonum: vel ex natura vel ex conſuetudine velmagis ex gratia: ⁊ tales ſunt per legis p̄cepta inſtituendi ⁊ in melius promouendi. Quātum igit̉ advtrunqꝫ genus hominū fuit expediens multiplicari cerimonialia in veteri lege. Qꝛ .n. in illo populoaliqui erant proni ad idolatriam: cui multipliciteridolatrie gentiles deſeruiebāt: oportebat econuerſo multa inſtitui cerimonialia: ad ſingula reprimēda: ⁊ multa talibus īponi quaſi oneratis ex his q̄ad cultum dei īpēdebant: n̄ vacaret eis idolatrie d̓ſeruire. Ex ꝑte vero eoꝝ qui ꝓnierant ad bonū: fuit neceſſaria multiplicatio cerimonialium: tū qꝛhec diuerſimode mens eorū referebatur in deū: ⁊magis aſſidue: tū etiā qꝛ myſterium xp̄i qd̓ ꝑ hiꝰ cerimonialia figurabatur: multiplīces vtilitates contulit mūdo ⁊ multa circa ipſū erāt conſideranda:q̄ oportuit per diuerſa cerimonialia figurari. ¶ Diuiduntur aūt iſta cerimonialia p̄cepta in. iiij. genera .ſ. ſacrificiū: ſacra: ſacramentū ⁊ obſeruantia.Huiꝰ rō eſt ẜm tho. vbi ſupra. arti. iiij. qꝛ cerimōialia p̄cepta ordinantur ad cultū dei: in qͣ ꝗdeꝫ cultucōſiderari pōt ⁊ ip̄e cultus: ⁊ colentes: ⁊ inſtrumenta colēdi. Ip̄e, aūt cultus ſpāliter conſiſtit in ſacriſcijs: q̄ in dei reuerentiā offerūtur. Inſtrumenta atcolendi ꝑtinent ad ſacra: ſicut eſt tabernaculū ⁊ vaſa ⁊ alia hiꝰ. Ex parte āt colentiū duo pn̄t cōſiderari .ſ. ⁊ eoꝝ iuſtificatio ad cultū diuinū: quod ſit peqͣndam ꝯſecrationem vl̓ ppl̓i vl̓ miniſtrorū. Et adhec pertinēt ſacramenta. Et iteꝝ eoꝝ ſingularis cōuerſatio: per quā diſtinguūt̉ ab his ꝗ deuꝫ n̄ colutEt ad hoc pertinent obẜuantie: puta in cibis veſtimētis. ⁊ in alijs huiuſmodi.De ſacrificiis peteris