Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum. IIII.

aīalis pͥmo generat̉ cor: in domo pͥmo ſit fundamentū in bonitate aīe: pͥma ꝑs eſt bonitas volūratis: ex quo vtitur bn̄ quacūqꝫ alia bonitate.Bonitas at voluntatis attendit̉ ad obiectū ſuuꝫqd̓ eſt finis: in eo eſt erat legem īſtituēdꝰad virtuteꝫ. Primo oportuit quaſi īacere qd̓dāfūdamentum religionis qua debite ordinatur in deum: eſt vltimus finis humane volūtatis. Scd̓m qd̓ attendit̉ in ordine generationis ē pͥus impedimenta contraria tollantur: ſicutqgricola pͥus purgat agrum qͣꝫ ſeminet. Et circa virtutem religionis pͥus erat inſtruendusvt impedimenta vere religionis excluderet qͣꝫactꝰ eius exerceret .ſ. in colendo euꝫ. Precipuuꝫautem impedimentum religionis eſt: inhereatur falſo deo: ẜm illud Math. vij. non poteſtire deo mammone: rōnabl̓r pͥmo precepexcluditur cultus falſoꝝ deorum. Prius ergoerant premittēda precepta negatiua quibus tollerentur impedimenta religionis .ſ. infidelitaer primum p̄ceptum: irreuerentiā per ſecū poſtea iacendum fundamentum religionis per cultum exhibendum vero deo: quod ſitin tertio precepto .ſ. ſanctificatione ſabbati.ergo ſit in te deus recens: vt credas vel colas alium qͣꝫ deum eternum. Neqꝫ adorabis deum alienum vt notat beatꝰ Tho. in libello de decem pre.§. I.Aec.ut contra iſtud preceptum primum. Non habebis vel adorabis deos alienos: faciebant antiqui pagani quadrupliciter: ita nunc mali fideles quaſi eos imitantes. Quidam .n. colebāt celeſtia corpora credētes aſtra deos. Ge quibus dr̄ ſapi. xiij. Soleꝫ lunam gyꝝ ſtellarum rectores orbis credētesdeos putauerunt. Et moyſes ꝓhibuit iudeis:ne leuarent oculos ad celum: adorarent ſolem lunā ſtellas: fecit deus in mīſterium .i. in ſeruitium noſtrum non in cultum eorum. Hos imītantur contra hoc p̄ceptum agētes aſtrologi: dicunt rectores aīarum corpora celeſtia cōſtellationibus ſub ꝗbus naſcūtur hoīes neceſſe adbonum vel malum trahi. Et hi hereticis ꝯdēnantur. xxiiij. q. iij. c. penulti. Quidaꝫ alij colebant inferiora elementa: quibus ſapīe. xiij. autignem aūt ſp̄m aut aerem deos putauerūt. Chaldei ignem deo habebant: qꝛ Abraam fratribus ſuis patre araꝫ noluerunt illum coleredicentes non eſſe deum: in ignem proiecti ſunt:vt experirent vim eius ſed fide euaſerunt. UndeAbraam dicitur liberatus de vr̄ .i. de igne chald̓orum. His ſimiles ſunt qui inferioribꝰ male vtūiur. Nimis amantes diuitias. Unde apoſtolusdicit auariciā eſſe idolorū ſeruitus: qꝛ cultū quēdꝫ aliarus deo exhibere ſolicitudinem: exhibetnummo. Tertij errantes colebant hoīes in dees ſe vel alios. Aliqmui .n. nimis carnaliter aman

tes certas ꝑſonas: ipſis mortuis fecern̄t eis imagines que colebant ī deos. Sicut fecit Ninꝰ deBelo patre ſuo. Un̄ idola pͥmo denoīata ſunt: vtdicerentur bel vel baal vel bāalim. Et ſap̄. xiiij. dicitur Acerbo luctu dolēs pater cito rapti filij fet̉imaginē illū tunc qͣſi mortuꝰ fuerat: nuncqͣſi deū colere cepit. His ſil̓es ſunt nimis amātaliqͣs ꝑſonas ſiue p̄ſidentes vt eis non v̓eāturoīa mala facere. Uel filios qͦs male nutriunt vtdimittant diuites rapinas faciunt. contra qͦs p̄s.Nolite ꝯfidere ī pͥncipibꝰ: in filijs hoīum ī ꝗbꝰē falus. Aliꝗ vero fue. ūt ita p̄ſumptuoſi: vt ſe facerent deos noīare colere: ẜm illd̓ ezechi. xxviijEleuatū eſt cor tuū: dixiſti deꝰ ego ſum. Qd̓ nabuchodonoſor conatꝰ ē facere holofernē ducēexercitus ſui: ſed confuſus vt pꝫ Iudith. i. Hosimitant̉ ꝗnimis credunt ſenſui ſuo: voluptatibus corporis inherent vt vltimo fini: de ꝗbusapl̓s ad philip. iiij. quoꝝ deus venter eſt. Cetericolebant demones ī ſtatuis hītantes dabāt rn̄ſa reꝗſiti ad decīpiendum hoīes vt pꝫ in legēdisapl̓oꝝ: ꝗbus p̄s. Oēs dij gentiū d̓monia. Hosimitāt̉ faciētes dīnatiōes īcatatōes vanas obſuatōes in ꝗbꝰ fiūt ẜꝫ Aug. quedā pacta tacita vl̓expreſſa demonibꝰ: iſta facientes adorantdeos alienos .i. demones ſunt alieni ab oīmīa veritate. Et grauiter delinquant iſta faciētespꝫ per illud qd̓ dicit Auguſti. hētur. xxvi. q. vij.Non obſeruetis dies dicuntur egyptiaci: autcalendas ianuarij. Qui has vel quaſcūqꝫ diuinationes aut fata aut auguria obſeruat aūt ꝯſentitobſeruantibꝰ. Siue quoſdā numeros litteraꝝ lune pytagorica necromantia egrotantiumvitā vel morte ꝓſꝑa vel aduerſa inꝗrit. Siueattendunt ſōnialia ſcripta falſo Daniel̓ noīe intitulata: ſortes dicunt̉ ſctōꝝ apl̓oꝝ auguriaauium aliqͣ domo facienda: vel ꝯiugia cōpulanda: aut in collectionibus herbaꝝ carmina dicunt: aut pictaciolas .i. breuia pro quauis infirmitate ſuꝑ hoīes aīalia ponunt preter ſymbolū oratione dn̄icam: aut magicis falſitatibꝰ: in grādinarijs tēpeſtatibus credunt: qui talibꝰ credūtad eoꝝ domū euntes: aut ſuis domibꝰ ītroducūtaut interrogant ſciant ſe fidē chriſtianaꝫ baptiſmum p̄uaricaſſe: paganū apoſtatā dei inimicum irā dei in eternū incurrere: niſi eccl̓aſtica penitentia emendatus deo recōcilietur: hec ibi. Etin capitulo precedenti dicit idem. Admoneant ſacerdotes fideles magicas artes incantationes infirmitatibus hoīum vel aīalium: laqueos eſſe inſidias hoſtis antiqui: quibꝰ ille ꝑfidusⁱ genus humanum decipere nititur. Ecce quō decipit: qꝛ cum hiꝰ incātationibus immiſceantur aliqua pia: vt orōnes: credet ſe colere deū:lit diabolū qui ibi operatur. Sꝫ adorabis deūalienū .i. demones īcātatōem p̄cipit dn̄s moyſen pſalmiſtam..§. II.