.XIIII.Titulus
meret̉. Quāuis ergo ꝗ honoeat ꝑentes teneat̉ excharitate honorare. hoc tn̄ non ē ex vi hꝰ p̄ceptihonora patrē tuū: ſꝫ ex vi illiꝰ p̄cepti. Diliges dominū deū tuū ex toto corde tuo: qd̓ intell̓r vt oīaacta referant̉ in deū. Et cū iſta ſint duo p̄cepta affirmatuīa .ſ. de honore ꝑentū ⁊ de dilectōe n̄ obligātia ad ſꝑ: pn̄t ꝓ diuerſis tꝑibꝰ obligare: ita pōtꝯtīgere ꝙ īplens p̄ceptū de honore ꝑentū: n̄ tunctranſgrediatur de omiſſione charitatis in deumOꝫ ergo precepta cuſtodire ī toto corde .i. ī charitate ſi ꝗs vult ſaluari: qd̓ āt dr̄ math. xix. Si visad vitā ingredi ẜua mandata: intell̓r n̄ ſolum demādatis decalogi: ſꝫ ēt de alijs īter q̄ p̄cipuū eſt illud de charitate. ¶ Debent ēt ſꝑ cuſtodiri p̄ceptamoralia: qꝛ īdiſpenſabilia ſūt: vn̄ p̄s. Cuſtodiā legem tuā ſꝑ in ſcl̓m ſcl̓i. Pro cꝰ declaratōe dic̄. bTho. pͥª 2ᵉ. q. c. ar. viij. ꝙ in p̄ceptis dꝫ fieri diſpenſatio: qn̄ occurrit aliꝗs ꝑticularis caſus in qͦ ſi v̓bū legis obẜuetur ꝯtrariat̉ ītentiōi legiſlatoris.Intentio āt legiſlatoris cꝰcūqꝫ ordinat pͥncipal̓rad bonū cōe. Scd̓o ad ordine iuſticie v̓tutis: ẜmꝙ bonū cōe ꝯẜuat̉: ⁊ ad ip̄m ꝑuenit̉. Si qͣ ergo p̄cepta dant̉: q̄ ꝯtineat obẜuatōem boni cōis vl̓ ordinē iuſticie ⁊ v̓tutis hiꝰ p̄cepta ꝯtinent ītētioneꝫlegiſlatoris. Et iō indiſpenſabilia ſunt: puta ſi poneret̉ ī aliqͣ ciuitate hoc p̄ceptum: ꝙ nll̓s deſtrueret rēpubli. vel ꝓderet cītate: vel ꝙ nll̓s faceretaliꝗd iniuſte: hiꝰ p̄cepta eēt īdiſpenſabilia. Precepta āt decalogi ꝯtinent ipſā intentionē legiſlatoris .ſ. dei. Nā p̄cepta pͥme tabule q̄ ordinat nosad deū ꝯtinent ip̄m ordine ad bonum cōe ⁊ finale qd̓ eſt deꝰ. Precepta at ſcd̓e tabule ꝯtinent ordinē iuſticie īter hoīes ſeruāde: vt .ſ. nulli fiat īdebitum ⁊ cuilꝫ reddat̉ debitum: ẜm .n. hac rōnemītelligenda ſunt p̄cepta decalogi: ⁊ ideo ſunt oīnoindiſpēſabilia: qd̓ .n. in decalogo ꝓhibet̉ occiſiohoīs: hoc fit inqͣꝫtuꝫ iſtud hꝫ ratione indebiti: qꝛ.ſ. ē īnocens. Et hoc lex humana n̄ pōt cōcedere.ſ. ꝙ indebite hō occidatur. Sꝫ malefactores velhoſtes reipubli. occidere non ē indebitū: vn̄ nonꝯtrariat̉ huic p̄cepto n̄ occides: qꝛ ꝙ iudex occuit malefactorē. Sil̓r ꝙ Abraā ꝯſenſit occidereiū Iſaac: non conſenſit ī homicidiū ꝓhibitumqꝛ debitū erat eū occidi ẜm mandatū dei: ꝗ iuſteīfligit morte iuſtis ⁊ pctōribus ꝓ peccato pͥmi ꝑētis cuiꝰ ſn̄ie ſi hō ē executor deo iubente: non eſthomicida ſicut nec deꝰ iubens. Sil̓r ſi alicui arferatur qd̓ ſuū eſt: ſi debitū eſt ꝙ amittat hoc noē furtū qd̓ in decalogo ꝓhibetur. Et ideo cū filijiſrl̓ tulerunt ſpolia egyptoꝝ deo iubente cꝰ ſt̓ oīan̄ commiẜunt furtū. Et ozee accedens ad mulierē fornicariā vel adultera: non commiſit fornicatione nec adulteriuꝫ: qꝛ ſua erat ad quā acceſſitdeo iubente ꝗ eſt inſtitutor matrimonij. Un̄ ⁊ aliqͥ dicunt ꝙ precepta pͥme tabule ſunt oīno īdiſpēſabilia ēt a deo. Et hoc ideo qꝛ ſꝑ trāſgreſſio eoꝝhꝫ rationē indebiti. Sed p̄cepta ſcd̓e tabule ſuntdiſpenſabilia: qꝛ pn̄t material̓r tranſgrēdi: n̄ hn̄-
do in ſe rationē indebiti: vt patet in exemplis poDe fundamento ſeumoraliū preceptoꝝ qd̓ ē charitas. vn̄ apl̓s ad philip. In charitate radicati ⁊ fundati: pōt ītelligi illud p̄s. Portio mea dn̄e: dixi cuſtodire legem tiam. An̄ hoīem poſita ſunt multa bona vere vl̓ apparentia: vt bona tꝑalia: dinitie: honores: delectationes corporee. Bona ſpūalia vt ſcīa ⁊ virtutesAd qd̓cūqꝫ vult extendat manum ſuā vt eligatq̄rat. Et alij quidē vt ꝑtem ſibi meliorē eliguntdiuitias: alij voluptates: alij ſcīas. Sed iuſti ⁊ ſācti hoīes eligunt ꝓ ꝑte ſua veꝝ bonum .ſ. cuſtodire legem dei ⁊ mandata eiꝰ dicentes cū p̄s. Portio mea dn̄e .i. ꝑs quā mihi elegi de bonis: dixi. i.liberaui eē cuſtodire legē tuam. Hec cuſtodit̉ integre ꝑ dilectionem. vn̄ apl̓s plenitudo legis ē dilectio. Oē .n. p̄ceptū legis ad hoc ordinat. ¶ Procꝰ declaratione dicit. b. Lho. 2ª. 2ᵉ. q. cxxij. ꝙ cūp̄ceptum īportat rōeꝫ debiti: qꝛ .ſ. ex hoc ꝙ aliꝗdp̄cipitur dꝫ fieri. In tm̄ aliꝗd cadit ſub precepto:īqͣꝫtum hꝫ ratione debiti. Eſt āt aliꝗd debitū dupliciter: vno mō ꝑ ſe alio modo ꝑꝑ aliud: ꝑ ſe ē d̓bitū in vnoqͦqꝫ negocio id qd̓ ē finis ꝗ hꝫ rōnemꝑ ſe honi: ꝓpter aliud ē debitū qd̓ ordinat̉ ad finē ſicut medico ꝑ ſe ē debituꝫ ꝙ ſanet: qꝛ hͦ finisartis eiꝰ: ꝓpter aliud āt medico ē debitum vt detmedicina: qꝛ medicīa ordinat̉ ad inducēdam ſanitateꝫ. Finis āt ſpualis vite eſt vt homo vniat̉deo: ⁊ hoc ſit ꝑ charitatem: qꝛ ꝗ manet ī charitateī deo manet ⁊ deꝰ in eo: vt. i. Io. iiij. Ideo dr̄ charitas qͣſi chara vnitas. In hoc ꝯſiſtit ꝑfectio vltima creature vniri cū deo: ⁊ ad hoc ordināt̉ ſicutad finē oīa p̄cepta q̄ ꝑtinent ad ſpualē vitā. vndeapl̓s .i. ad timo. i. Finis precepti .ſ. oīs eſt charitasde corde puro. Conſcīa bona ⁊ fide n̄ ficta. Om̄s.n. v̓tutes de qͣrū actibꝰ dant̉ p̄cepta ordinanvel ad purificādum corda a turbinibꝰ paſſionſicut v̓tutes q̄ ſunt circa paſſiones moderandvt fortitudo ⁊ tēꝑantia: vl̓ ſaltē ad hn̄dā bonā cōſcīaꝫ. Sicut v̓tutes q̄ ſunt circa oꝑatōes: vt iuſticia ⁊ prudentia: vel ad hn̄dū recta fidem vt illa q̄ꝑtinent ad dīnum cultū. Et hec tria reꝗrunt̉ addiligendū deum. Nā cor īpuꝝa dei dilectione abſtrahit̉ ꝓpt̓ paſſiones īclinantes ad terrena. Conſcīa mala facit horrere dīnam iuſticiā ꝓpter timorē pene. Fides ficta trahit affectū in id qd̓ deo figit ſeꝑans ſe a dei v̓itate. In qͦlꝫ āt genere illudqd̓ ē per ſe: eſt pͥus eo qd̓ ē ꝑ alind. Et ideo pͥmuꝫ⁊ maximum mādatoꝝ eſt de charitate: vt dic̄ xp̄smath. xxij. Non ponit̉ āt hoc ī decalogo: qꝛ p̄ſupponit̉ ad illū ⁊ ī oībꝰ illis. x. p̄ceptis īcluditur iſtd̓.diuerſificat̉ āt p̄ceptum de dilectione ī duo .ſ. ī diligendo deū ⁊ in diligēdo ꝓximum: vn̄ xp̄s. Mathe. xxij. Poſtqͣꝫ īterrogatꝰ d̓ magno ⁊ p̄cipuo madato in lege rn̄dit. Diliges dn̄m deū tuum ex toto corde tuo ⁊ ex tota aīa tua ⁊ ex oī mente tua: ſa