Titulus.XIIII.
que diſponit ⁊ oꝑat ad ſanitatē ſed nō ꝑficit. Sielex vetus qꝛ ꝓhibebat pctā ꝑ penas diſponebatad gratiam ⁊ ſalutē: lꝫ eā nō ꝯferret ſicut lex euāgelica que iō ꝑfecta dicitur. Tho. ī pͥª 2ᵉ. q. xcviij.ar. i. ¶ Utrū āt ipſa lex iuſtificaret ⁊ quō: ꝓ hiꝰ declaratione ſciendū ẜm Tho. pͥª 2ᵉ. q. c. ar. xij. ꝙ iuſtificatio pōt ſumi quadrupl̓r. Unoº ⁊ hoc ꝓpͥe ꝓcreatione iuſticie: ꝓut iuſticia eſt v̓tus generalis īportans rectitudinē qͣꝫdaꝫ mentis: ⁊ tunc cū hecſit duplex .ſ. infuſa ꝑ dei gratiā ⁊ acꝗſita ꝑ humanū exercitium. Loquēdo de infuſa que eſt v̓a iuſticia ẜm quā ꝗs eſt iuſtꝰ apud deū ẜꝫ illud ad roma. iiij. Si abraā iuſtificatus eſt ex oꝑbꝰ legꝭ: hētgloriam ſed non apud deū: ſic iſto mō p̄cepta legꝭnec et mortalia iuſtificabant qꝛ cauſare n̄ poterant iuſticiā infuſam que eſt ſolum ꝑ gratiaꝫ dei.Sed loquendo de iuſticia acꝗſita ſic obẜuatio illoꝝ p̄ceptoꝝ iuſtificabat: qꝛ cum moralia ſint deactibꝰ iuſticie ⁊ ex actibꝰ frequentatis generēturhītus v̓tutꝭ acꝗſite: ſic ex actibus temꝑantie generant̉ hītus tēꝑantie. Ideo ⁊ illa p̄cepta obẜuataiuſtificabant cando iuſticie hītum acꝗſitū ꝗ tn̄ nōeſt ſufficiens ad ſalutem. ¶ Scd̓o mō iuſtificatioſumit ꝓ diſpoſitōe ad iuſticiam: ⁊ ſic illa p̄cepta legis iuſtificabant: qꝛ diſpōebant obſeruantes adgratiam xp̄i iuſtificantē. Per obẜuantiam .n. illoum retrahebant ab idolatria ⁊ alijs vicijs: vnd̓erāt magꝭ diſpoſiti ad gratiā: ꝙ aūt dn̄s dicebatleui. xviij. Cuſtodite leges meas atꝫ iudicia: quefaciens hō viuet ī eis: non intell̓r de vita gratie q̄iuſtificat: ſed de vitā corporis ī qua ꝯẜuabat̉: qꝛ īplendo legē n̄ incurrebat penas legis: quaꝝ aliq̄erant pene mortis. ¶ Tertio ſumit iuſtificatio ꝓſignificatione iuſticie. Sicut vrina dicitur ſana:qꝛ deſignat ſāitatem Et iſtoº oīa legalia illa ⁊ p̄pue cerimōialia iuſtificabant: qꝛ figurabant gr̄⁊ ſacramenta noſtra noui te. que v̓e iuſtifit: vn̄ ⁊ aug. dicit ꝙ vita illiꝰ ppl̓i ꝓphetiā eratchriſti ⁊ ppl̓i chriſtiani. Et apl̓s .i. ad corin. x. Oīain figurā ꝯtingebant illis: ſcripta ſunt aūt ꝓpternos. Un̄ apo. ad gala. ij. Si data eēt lex que poſſꝫiuſtificare: xp̄s gratis moruiꝰ ē. .i. ſine cā. ¶ Quarto mō ſumit iuſtificatio ꝓ executōne iuſticie: ⁊ ſicoīa legalia iuſtificabant̉: aliter tn̄ ⁊ al̓r. Nam cerimonialia ꝯtinebant ꝗdem ī ſe iuſticiam ſed in generali ꝓut .ſ. illa exhibebant in cultū dei: in ſp̄aliv̓o non ꝯtinebāt ẜm ſe iuſticiam: niſi ex ſola d̓terminatione legis dīne. Et iō de hiꝰ p̄ceptis diciturcōiter ꝙ non iuſtificabant: niſi ex deuotiōe ⁊ obedientia facientiū. Moralia v̓o ⁊ iudicialia p̄cepta ꝯtinebant ꝗdem ẜm ſe iuſtū: vel ī generali velī ſp̄ali: ſed moralia ꝯtinebant id qd̓ eſt iuſtum iuſticia generali que eſt oīs v̓tus. Sed iudicialia ioquod eſt iuſtū iuſticia ſpali que ꝯſiſtit circa ꝯtractus humane vite: que ſt̓ inter hoīes ad inuicem.Et ſic ꝓ executione iuſticie ſumit̉ iuſtificatio: cūait apl̓s ad Ro. ij. non auditores legis ad factores iuſtiſicabunt̉. ¶ Pro maiori declaratiōe di-
ctoꝝ. b. tho. pͥª 2ᵉ. q. ciij. ꝙ illa cerimonialia erantquedā remedia adhibita ex ordinatione legis actollendas quaſdaꝫ īmundicias ex ſtatuto legis īductas: corporales que tollebant idoneitate adcultū diuinū: quaſi quedam irregularitates: ſudicebat īmundus leproſus vel ꝗ tangebant morticiniū ⁊ hiꝰ. Et hoc ē qd̓ ait apl̓s ad heb. ix. ꝙ cinis vitule aſꝑſus inꝗnatos ſanctificauit ad emidationē carnis. Sꝫ īmundiciam mētis .i. culpamnon tollebat: qꝛ expiatio a pctīs n̄ potuit fieri niſiꝑ xp̄m ꝗ tollit peccata mūdi: ⁊ qꝛ mīſteriū paſſionis xp̄i nondū erat ꝑ actū realiter: ille veteris legis cerimonie non poterant real̓r in ſe ꝯtinere v̓tute ꝓfluētē a xp̄o incarnato paſſo. Sicut ꝯtīentſacramenta noue legis: ⁊ iō non poterant iuſtificare ⁊ a pctīs mundare. Poterat tn̄ mēs illorumpatrū ī veteri lege ꝯiūgi xp̄o īcarnato r paſſo. Etita ex illa fide iuſtificabant̉: cꝰ fidei ꝓteſtatio quedam erat ipſa cerimoniaꝝ obẜuatio inqͣꝫtū erat ſigura xp̄i. Et ꝙ ēt expiarent illa cerimonialia abīmundicijs corporalibꝰ erant ī figuram expiationis pctōꝝ fiende ꝑ xp̄m. ¶ Et ſciendū ẜm tho pͥª2ᵉ. q. xcix. ꝙ oīa p̄cepta legis ꝑ illa tria genera cōphendunt. Un̄ dicit deute. vi. hec ſūt p̄cepta ⁊ cerimonie atqꝫ iudicia que mandauit dn̄s deꝰbis. Si q̄ gͦ alia in ſcriptura vocabula ponūſub illis ꝯtinent̉. Nam iuſtificationes de ꝗbꝰ ſitmentio frequēs in pſalmis pn̄t dici oīa p̄cepta legis inqͣꝫtū ſunt quedaꝫ executōes legalis iuſtivel ēt ipſe pene vel p̄mia que ponūt̉ in lege tragreſſoribꝰ ⁊ obẜuatoribꝰ pn̄t dici iuſtificatōes ẜmꝙ deꝰ aliqͦs iuſte punit vel p̄miat: teſtimonia autēde ꝗbus dicit̉ in pͣs. ⁊ deute. vi. Cuſtodi p̄cepta ⁊teſtimonia: pn̄t dici vno mō ea que ꝑtinent ad penam vel p̄miū in lege: inqͣꝫtum ſunt ꝓteſtationesdiuine iuſticie. Uel alio mō dicunt̉ teſtimonia q̄on̄dunt aucͣtem dei p̄cipiētis: vt illud exo. xx. Audi iſrahel dn̄s deꝰ tuus vnꝰ ē. Et illud Gen̄. i. Inpͥncipio creauit deus celū ⁊cͣ. Inter p̄ceptum aūt⁊ mandatū eſt hec drīa. Quta preceptū eſt de hisq̄ ſunt de nccͣitate ſalutis ẜuanda vt decalogus.Mandatū v̓o qd̓ non eſt nccͣium ad ſalutē: ſꝫ ꝗdꝑfectiꝰ. vel preceptū pōt dici ꝙ deꝰ iuſſit ꝑ ſe ipſūMandatum qd̓ ꝑ alios mandauit: vt per Moy.§. IIII.ſen ⁊ Aaron.Quantum ad quartuꝫ.ſ. quō ꝯgruo tꝑe data ſit illa lex: cōſiderare mirabile eſt. Fuit .n. data lex moſayca Inter legemnature ⁊ legē gratie. Et conueniens fuit rōe iſta.Quelꝫ lex īponit̉ duobꝰ generibꝰ hoīum .ſ. bonis⁊ malis. Alijs tn̄ ⁊ alijs rōnibꝰ. Qd̓ ſic pꝫ. Intur .n. lex malis .ſ. duris ⁊ ſuperbis ī remeditra ignorantiam ⁊ ī flagellū contra ſuꝑbiaꝫ. Perlegem .n. mali .ſ. ſuꝑbi ⁊ duri conuīcunt̉ ⁊ domantur: ⁊ qꝛ hoīes illo tꝑe erant tales: iō conueniensfuit vt tꝑe Moyſi lex vetus daret̉ ad conuīcēdūeoꝝ ſuꝑbiam. Suꝑbiebat .nj. homo de duobꝰ .ſ. d̓