Titu. XIIII. Capi. I.

prietatem dictat aliquid tripliciter. Dictat eniꝫuid quia debitum: aliquid quia bonum: alirequū. Qꝛ debitū dictat qꝛ ī caſu neceſſitatisſūt oīa cōīa. In ſtatu enī iſto oīa ſūt cōicāda. Et hocmodo in p̄cepto eſt cōicatio. Et hoc ē dictamē reſpereꝝ ad ſuſtentatōem ꝑſonaꝝ. Et inde ſumit̉ illd̓ath. vij. Oīa q̄ vultis vt faciāt vobis hoīes ⁊c̄.eſpectu v̓o ꝑſonaꝝ qͣꝫtū ad ml̓tiplicationem prodictat ꝙ vxor ſit propͥa ⁊ ẜm oē tp̄s: iuxta illudibi non vis ⁊c̄. Secūdo mō lex natural̓ aliꝗdit circa cōionem ⁊ propͥetatē: qꝛ bonū: ⁊ fic ī ſtatuinature inſtitute dictabat oīa eēͣ cōia. In ſtatu v̓onature corrupte dictat ꝙ bonū ē aliqua eē propͥaalioꝗn boni egerēt ⁊ non ſtaret ſocietas hūana: qꝛili oīa raperēt: ⁊ iō ſcd̓ꝫ diuerſū ſtatum dictat: ꝙiū ſit ꝙ omnia ſint cōia: ⁊ ꝙ aliqua ſint propͥatertio aliꝗd lex natural̓ circa cōionē ⁊ pro: qꝛ equū: ⁊ ſic ẜm dictamen eꝗtatis: dictatipprobabilia ⁊ ſi in nulliꝰ ſint bonis: occuinti concedātur. Et in his ſunt q̄ celo: terra: maricapiunt̉: vt captio auiū ⁊ piſciuꝫ. ¶ Oīum libertasdicit Archidiaconꝰ poſt Alexādrū: ꝙ eſt loꝗ de naa ſeu iure naturali dupliciter .ſ. ẜm ſtatu an̄ pecū: ⁊ poſt peccatū. Ante peccatuꝫ n̄ fuit ſeruitꝰ: ſic̄dicit Aug. Lex ergo natural̓ dictat cōem libertaẜm ſtatu nature inſtitute. Sꝫ ẜm ſtatumrrupte dictat: ꝙ eſt neceſſaria ſeruitus ⁊dn̄ium ad cohercendū malos: ſcd̓ꝫ Aug. de ciuitaei. Dictat .n. ratio iuſtū eſſe: vt rōnabiliter viuēdominēt̉ his ꝗ carnaliter viuūt. ¶ Acꝗſitio eorū q̄ celo terra mariqꝫ capiūtur: glo. Hec .n. ⁊ alia q̄ī nullius bonis ſuccedūt: occupanti ꝯcedunt̉: vt inſti. de re. diui. §. fere. Archidiaconꝰ dic̄: ꝙ ꝗnqꝫ modis dr̄ aliꝗd in nullius bonis eē. Natura: vt liberhō: mare ⁊ hiꝰ. Facto: vt qd̓ pro derelicto habetura popl̓i: vt res ſacra: vniuerſatꝭ cōia. Xp̄e: vturꝰ. Caſu: vt cū iacet hereditas. Quod ergnullius bonis eſt .ſ. in re vl̓ ſpe: qd̓ dico propt̓ hditatē iacentē: q̄ in ſpe eſt in bonis alicuiꝰ. Itē qd̓ī nulliꝰ bonis eſt: nō cenſura: ſed ꝯſtitutōe hominūvt res ſacra occupanti concedit̉ ſi apta fuerit occupari: ſed n̄ vt occupet: qd̓ dico propter libeꝝ hominem. Mepoſite rei vl̓ cōmodate pecūie reſtitutioglo. Fallit hoc in caſu ꝗ habetur. xxij. q. ij. Ne ꝗs.Et eſt cū furioſus in furia repetit gladiū ſuū depoſitū: tūc .n. n̄ dꝫ reddi. Fallit in alio caſu .ſ. cū deponens rem ⁊ dn̄s rei ſimul petant rem. potius eniꝫdꝫ reſtitui dn̄o cū ſcitur. ff. depoſiti. l. bona. ¶ Uiolentie ꝑ vim repulſio: quod tn̄ ītelligitur cū moderamine inculpate tutele: ⁊ n̄ aīo vindicandi ſꝫ ſe d̓ſendendi hoc faciat ⁊ incōtinenti: ⁊ tunc n̄ incurritur peccatū nec excōicatio: quo ad ꝑcutientē cleritu: nec irregularitas etiam ſi ſequatur mutilatiovel homicidiuꝫ: niſi dediſſet oꝑam rei illicite: vt furando vel fornicando: propter qd̓ inuaſus: vt ſeſendat mutilat: vl̓ ēt ſi alit̓ poterat euadere caſū:nis daret oꝑam rei licite. De hoc tn̄. xxiij. q. i. in ſuma ⁊ in. iij. ꝑte ti. xiij. de clericis.

¶ Titulꝰ xiiij. del ege moſaica. De lege diuīa veterꝭ⁊ noui teſtamenti cōi ⁊ eiꝰ excellētia reſpectu aliaꝝ.Cap. pͥmū.Oſt legeꝫ eternaꝫ ⁊ naturalem agenduꝫ eſt delege diuina: de qua ait propheta.xviij. pͣs. Lex domini īmaculata conuertens aīas: teſtimoniuꝫdomini fidele fapientiam preſtans paruulis. Lexdomini dicitur quā dominus tradidit .ſ. euangelica: quam ipſe dominus incarnatus inſtituit: ⁊ moſaica quam dominꝰ tradidit popl̓o iſrael per moyſen: vt patet. Exodi. xx. Quāuis enim lex naturaliſſit vna tamen diuīa eſt duplex. Et ratio huius eſt:qꝛ lex naturalis dirigit hominem ẜm quedaꝫ precepta cōmunia: in quibus conueniunt tam perſecti qͣꝫ imperfecti: ⁊ ideo eſt vna omniū: ſed lex diuīadirigit hominem in quibuſdam particularibus p̄ceptis: ad que non ſimiliter ſe habent perfecti ⁊ imperfecti: ⁊ ideo duplex ponitur .ſ. veteris ⁊ noui teſtamenti: que differunt non in ſpecie ſed ſicut perfectum ⁊ imperfectum: ſicut puer ⁊ virilis etatis.Unde apoſtolus ad Galathas. iiij. comparat ſtatūveteris legis puero exiſtenti ſub pedagogo: et legem nouam ſtatui viri .ſ. perfecti. Attenditur autēiſta perfectio ⁊ īperfectio qͣꝫtum ad tria. Primo exparte ſinis vltimi: qꝛ lex vetus ordīabat hoīes adbonum ſenſibile ⁊ terrenuꝫ. Lex noua ordinat adbonum intelligibile ⁊ celeſte. Un̄ xp̄s in principioſue p̄dicationis ſtatim inuitauit ad regnum celeſtedicens Math. iiij. Penitētiā agite: appropinquatenim reguum celoꝝ. Secundo ex parte officij: ꝙlex vetus cohibebat manum. noua aūt animumquāuis enī ī veteri lege prohiberetur malus affectus: vt patet in nono ⁊ decimo precepto: non tn̄ puniebatur per legem tal̓ tranſgreſſio. Tertio ex parte motiui: qꝛ lex vetus inducebat ad obſeruantiāmetu penaruꝫ quas taxauerat. Lex aūt noua hocfacit amore: qui infunditur in cordibus fideliumper gratiam xp̄i. Hec Tho. prima ſecūde. q. xci. articulo. v. Ad hoc etiam facit quod dicit Gratianusin decretis. xxiij. q. iiij. hec autem. §. Ex his omnibus. Dicit enim. In lege veteris teſtamenti corporalis pena ſtatuta eſt: in lege vero euangelii omnipeccāti per penitentiam venia promittitur. Un̄ illam a terrore incepit: dicens ego ſum dominus deus zelotes viſitans peccata patrum in filios vſqꝫ ītertiam ⁊ quartam generationes. Hec vero a lenitate manſuetudinis ⁊ miſericordie: ita inquiens. aBeati pauꝑes ſpiritu. beati mites ⁊c̄. In illa dicebatur qui fecerit hoc vel illud moriatur: ī iſta dicitur: gaudium ſuper vno peccatore penitentiam agente. Et vt vniuerſaliter dicatur. In lege ppl̓s ille rudis ſeruili penarū timore cogebatur: vn̄ ⁊ legem in pedagogum accepit: in euangelio auteꝫ populus gr̄e liber ⁊ adultus filiali amore ⁊ hereditatis certitudīe ad cultū diuīe ſeruitutis inuitatur.