Titulus. XIII.

pecus: ſic bonum proprium eſt maius ⁊ magis eligendum qͣꝫ cōmune. Et ratio eſt: qꝛ illud bonū qd̓habet̉ in oī tempore: eſt maius bonū qͣꝫ illud quodhabet̉ ī aliquo tp̄e: ⁊ qd̓ habet̉ ẜm ſe totū qͣꝫ ẜꝫ partem: talia ſunt temporalia. Sꝫ ſpiritualia vt deus⁊ virtutes ſcd̓m ſe tota poſſunt haberi in oī tp̄e d̓ooperante ergo ⁊c̄. ¶ Quarto vnum bonū eſt maiꝰaltero: qꝛ ſufficientius. Nam illud bonū quo habito nullo indigemus: eſt maius ⁊ magis eligenduꝫeo quo habito adhuc alijs indigemus. Uerbi gratia. Iuſticia eſt maius bonum qͣꝫ fortitudo. Huiusratio eſt: qꝛ habita fortitudine: adhuc iuſticia indigemus licet ad recte conuiuendum. Sed habitaiuſticia non indigemus fortitudine. Nam ſi omnes homines eſſent fortes: adhuc indigerent iuſticia: que reddit vnicuiqꝫ quod ſuum ē. Sed ſi oēshomines eſſent iuſti: ad nihil eſſet vtilis fortitudoquod ītelligendum eſt de fortitudīe ſecundum actum. Nā cum fortitudinis actus ſit repellere nociua ⁊ aduerſa ſuſtinere: cum talia non ſemꝑ occurrant: non ſemꝑ eſt neceſſaria fortitudo ẜm actum:ſꝫ bene īdigemus fortitudine ẜm habitum. Eſt ergo vnum bonum ſufficientius altero: vel qꝛ per ſeſufficiens ſine alio: aliud non ſufficiens ſine alio:vt eſt īductum exemplum de fortitudine ⁊ iuſticiaUel qꝛ tale bonum eſt finis: quod pōt eſſe ſine hisque ſunt ad finem: ſꝫ non econuerſo. Nam habitꝭque ſunt ad finē non habetur finis. Sed habito fine: non īdigemus his que ſunt ad finem. Exēplūde medicina: ⁊ ſanitate: ⁊ diuitijs: ⁊ beatitudīe. Uelqꝛ tale bonum ē pͥncipium oīum quod poteſt eſſeſine bono quod non eſt pͥncipium oīum. Ex his ſequitur. Deus ⁊ gloria eius. ⁊ gratia ⁊ virtutes alijsbonis mundi eſſe maiora ⁊ ideo magis eligenda.Sufficientiſſimum bonum eſt deus: qꝛ nullo indiget. Pſalmiſta. Bonorū meoꝝ īdiges dn̄e. Gratiadei ſufficit ad ſalutem: non aūt alia bona. ij. Corin.xij. Sufficit tibi gratia mea. Et capitulo octauo. ¶Omnem ſufficientiaꝫ habentes abundetis ī omneopus bonum. ¶ Quīto aliqd̓ bonum eſt maius altero: qꝛ eligibilius. Et ex ꝑte eligibilis rei eſt aliqd̓bonum magis eligibile. Uel ratione maioris deſiderij. quāto enī aliquod bonum magis cōmuniterdeſideratur tanto eſt maius. Uel ratione maiorisprecii: qꝛ quorum precia ſunt maiora illa meliora:Precium enī eſt q̄daꝫ menſura rei appreciate. Ul̓ratione maioris dāni: nā illa ſunt meliora quoruꝫdāna ſeu amiſſiones eorum ſunt maiora: qꝛ maiori bono maius dānum opponit̉. Et qꝛ beatitudo ēbonum qd̓ oēs maxīe deſiderant: ſꝫ Aug. de ciui.dei: ⁊ qꝛ non eſt digna ponderatio aīe ꝯtinentis .i.equale p̄cium ad bona tp̄alia: ⁊ idē de alijs v̓tutibꝰ⁊ maximuꝫ dānū acꝗritur ex iſtis bonis mundāismale vſis: qꝛ priuatio beatitudinis vere ẜm illudIob. xxi. ducunt ī bonis dies ſuos ⁊ in puncto adīferna deſcendunt: ideo eligēda ⁊ magꝭ amanda ſt̄bona eterna ⁊ ſpiritualia alijs. hec Ariſto. rhetori.§. xI.eoꝝ li. i. c. xv. Rainerius.

Diffiniens Iſido. in. vetymo. ius naturale ſic ait. Ius naturale eſt cōe oīum nationum: eo ꝙ vbiqꝫ īſtīctu nature n̄ aliquaꝯſtitutōe habetur: vt viri ⁊ femine ꝯiunctio: liberorū ſucceſſio: ⁊ puerorū educatio cōis omniuꝫ poſſeſſio: ⁊ omniū vna libertas: acꝗſitio eoꝝ q̄ celo tera mariqꝫ capiūtur: depoſite rei vel cōmodate pcunie reſtitutio: violentie per viꝫ repulſio. Nā hocaut ſi ꝗd ſimile eſt: non iniuſtuꝫ ſed naturale equūqꝫ habetur: in decretis: di. 1. Dicit ibi glo. ꝙ ius naturale ſeu natura dr̄ multis modis. Qn̄qꝫ enim dicitur natura vis inſita rebꝰ ex ſil̓ibus ſil̓ia procreans. Secundo dr̄ natura quidaꝫ ſtimulus ſeu inſtinctus ex ſenſualitate proueniens ad appetēduꝫprocreandū: ⁊ hiꝰ. Zertio modo dicitur naturaⁱ inſtinctus nature ex ratione proueniens: qꝛ etiaꝫ dicitur naturalis equitas. Hic auteꝫ in iſto capituloſupponit pro inſtinctu rationis: ⁊ ſic ꝯpetūt omniaexēpla huiꝰ. c. ⁊ finis etiā cū dicitur: eo ꝙ ip̄m iusvbiqꝫ int̓ hoīes inſtinctu nature .i. inſpiratione deiArchi. poſt Lau. Deus enim dicitur natura naturans: omnia alia natura naturata. Ponit aūt Iſido. octo effectus iuris naturalis. Cōiunctioni⁊ femine ¶ Nota ſcd̓m Alexandrū ꝙ hec conctio poteſt dupliciter conſiderari. Uno mō in quartum eſt ſignum ſignificans vꝫ coniunctionem xp̄iet eccleſie ⁊ anime ad deuꝫ: ⁊ ſic non eſt de iure naturali: ſed diuino. Deus enim inſtituit ſacramentaeccleſie inter que eſt matrimonium. Alio modo inquantum eſt quedam res ipſa .ſ. cōmixtio: ⁊ ſic ē d̓iure naturali. Sed ſi ius naturale dicatur inſtinctus ſenſualis: ſic ipſa coniunctio ſimpliciter ⁊ abſolute eſt de iure naturali. Sed ſi dicatur inſtinctusrationis ſic coniunctio maris ⁊ femine: non quecūqꝫ: ſed maritalis cum debitis circunſtantijs eſt deiure naturali. ¶ Succeſſio liberorum: al̓s ſuſceptio ⁊ melius. glo. nō intelligo de ſucceſſione q̄ fithereditatem: cum illa non ſit naturalis: ſꝫ de ſuceſſiōe que fit ꝑ carnis propaginē. Uel ēt poteſt intelligi de illa: ꝑ quam libri ſuccedunt iure naturali parentibꝰ: vt. ff. vn̄ liberi. l. pͥma. ⁊. l. ſcripto. Puerorum educatō. glo. Parentes eniꝫ debent theſaurizare filijs: non filij parentibus ſecundum apoſtelum. xvi. q. i. predicator. Similiter filius patre egētem cogit alere. xxij. q. iiij. Inter. Zenetur aūt pr̄ filios educare: n̄ ſolū qͦ ad corpus ſed ēt ⁊ ml̓tomagꝭqͦ ad animaꝫ ꝑ doctrinam ⁊ correctōem ad bonosmores hn̄dos d̓ iure naturali: ⁊ ſic ītelligit̉ illd̓ apoſtoli i. ad Zimo. v. Si ꝗs ſuoꝝ ⁊ maxīe domeſticoꝝcuram n̄ hꝫ: fidē negauit .i. fidelitatem naturalem:quia contra ius naturale facit. ¶ Cōmunis omnium poſſeſſio. Archidia. poſt Lau. id ē res poſſeſſe.alias cum poſſeſſio ſit nomen iuris communiterpoſſideri non poteſt nec aliquid a pluribus inſolidum: nec naturaliter nec ciuiliter: quod dic vt nōtatur extra de proba. licet. Et nota ſecundum Alexandrum: ꝙ lex naturalis circa communionem et