Titulus. XIII.

tenderent niſi operatione diuine virtutis ineē ſubſtentarentur. Et Aug. iiij. ſuper Gen̄. ad litteram.Uirtus dei ab his que creata ſunt regendis ſi aliquando ceſſaret: ſimul ⁊ eorū ceſſaret ſpecies omniſqꝫ natura concideret. Et ſic omnia dicuntur vanitas. Eccleſiaſtes .i. qꝛ omnia ⁊ angeli ⁊ homines⁊ elementa: ſicut habent eſſe exnihilo: ita ex ſe habent tendere in nihilum: niſi dei influentia. ſuſtētarentur. ¶ Probatur ſecundo hoc ſimilitudine ſicut .n. aer preſente lumine ſtatim ſit lucidus. Sichomo deo preſente illuminatur: ⁊ ſicut aer nec admomentum remanet illuminatus: ſed cōtinuo obtenebratur ceſſāte actiōe ſolis: ita creatura nec admomentum ineſſe remaneret: ceſſante actione deivt dicit Aug. Ratio autem quare aqua calefactaretinet calorem ignis: ceſſante actione ignis nō autem aer etiam ad momentum remanet illuminatꝰceſſante actione ſolis: eſt iſta: qꝛ aqua eſt ſuſceptiuacaloris ignis ſecundum eādem rationem vel formam qua eſt in igne. Et ideo ceſſante actiōe ignisremanet calor in aqua: plus ⁊ minus ſecundū participationem caloris. Sed aer nullo modo recipitlucem ſecundum. eandem rationem qua eſt in ſolevt recipiat formam ſolis que eſt in principio luminis. Uude qꝛ non habet lux ſolis radiceꝫ ī aereſtatim ceſſat ceſſante actione ſolis. Sic ⁊ a ſimili:qꝛ eſſe non recipitur in creatura ſecundū eandemrationem qua eſt in deo: ideo ſtatim ceſſaret: ceſſete influentia virtutis diuine. Tho. pͥma parte. q. c.iiij. arti. ii. ¶ Tertio probatur ratōe ſic. Effectus ꝗdependet a cauſa tantum quo ad ſuū fieri: ⁊ n̄ quoad ſuum eſſe: bene poteſt manere ſubtracta cauſa. Sed non ſi dependeat quo ad ſuuꝫ eſſe. Sicutverbi gratia. Eſſe domus dependet. quo ad ſuumfieri ab edificatore: non autem quo ad ſuum eſſe.Et ideo ceſſante actione edificatoris: non propterea deſinit eſſe domus: eo ꝙ durities ligni ⁊ lapidum ⁊ huiuſmodi eſt nata per ſe retinere formamimpreſſam ab edificatore in domo facta: ⁊ eius forme artiſex eſt cauſa in fieri: ceſſante influentia artificis: nō ceſſat forma domus. Sed deus non ē ſolum cauſa in fieri creature: ſed ⁊ in facto eſſe: ⁊ id̓oceſſante influentia dei: nec ad momentum creatura poteſt conſeruari in eſſe. Nec deus poteſt cōicare creature vt conſeruetur in eſſe ſua operationeceſſante. Tho. pͥma parte. q. ciiij. arti. i. ⁊ Herueus.Cum igitur homo appetat bonum ſue conſeruatōnis ī eſſe propter quod dicit Boetius: ꝙ omne animal vitam tueri laborat. Profecto: vt ait Aug. magria miſeria hominis eſt: non eſſe cum illo .ſ. ꝑ gratiam: ſine quo eſſe non poteſt. Sicut autem in eſſenaturali homo conſeruari non poteſt: ſine influxunaturali diuine virtutis: ita ineſſe gratie conſeruari non poteſt: ſine influxū ipſius d̓i. Un̄ apoſtolus.Gratia dei ſum id quod ſum. Quo eſſe ſpiritualiamiſſo: per negationem: ait petrus. Homo nonſum. Unde Aug. de pe. di. i. Reſuſcitatus in corꝑevtuit abſente fuſcitatore: non autem reſuſcitatus

in anima. Sicut enim corpus non viuit abſentenima: ita anima ſcꝫ nō: niſi deo preſente ſcilicet perinfluxum gratie. Tertio bonum increatum qualeeſt/ deus deſcribitur. Ꝙ eſt bonuꝫ quod omnia appetunt ſeu concupiſcunt. Omnia enim ſuo mododeſiderant deum. Et hoc probatur quatuor rationibus ſecundum Dionyſium de diui. nominibus.c. iiij. ¶ Et primo. Omnia deſiderant. deum ſicutprincipium a quo cauſantur. Naꝫ ipſe ē omnia inomnibus per cauſalitatem: in quantuꝫ omnes pfectiones eſt ipſe deus cauſaliter. Licet enim quelibet res creata ſit bona ſeipſa formaliter: non tamen eſt bona ſeipſa cauſaliter: exemplariter: ⁊ finaliter. Naꝫ licet quelibet res creata ſit bona per bnitatem propriam: ⁊ formaliter inherentem ⁊ perficientem: tamen ml̓to magis eſt bona bonitate d̓iefficienti. Et ideo ceſſante bonitate dei efficienti:exemplari: ⁊ finali: ceſſaret tota bonitas creature:Unde Aug. ī octauo de trinit. ſic ait. Bonum hoc:⁊ bonum illud ſcꝫ creatum ⁊ increatum. Tolle hoc⁊ tolle illud: et vide ipſum bonum ſi potes. Ita deum videbis non alio modo bonum ſed omnis reibonum ſcilicet cauſaliter: ita ꝙ vna eſt bonitaomnium per cauſalitatem ſcilicet bonitas diuinet multe ſunt bonitates formaliter: quelibet enimres formaliter eſt bona ſua bonitate. ¶ Secundoomnia deſiderant deum vt auxilium quo in eſſconſeruantur. Nam ipſe deus portat: id eſt conſeuat omnia verbo virtutis ſue: dicit apoſtolꝰ ad Hebre. .i. vt patet. §. precedenti. ¶ Tertio omnia deſiderant deum vt bonum: in quo omnia quietantur ⁊nobilitantur. Nam deus eſt bonum primū totumintegrum ⁊ perfectum. Et primo omnia deſiderātdeum: eo ꝙ ipſe eſt primum bonum. Nam ſic̄ omnes numeri participant vnitatem: vnitas autemper ſe non participans numerum aliquem. Ita deus eſt per ſe bonus .i. eſſe actualiter bonus: nō hn̄sbonitatem ſuam ab alio. p̄s. Bonorum meorū nōindiges dn̄e. Unde ſieut ipſe eſſentialiter eſt ſua d̓itas: ita eſt per ſe eſſentialiter ſua bonitas. Oīs aūtbonitas creature: participatiue eſt bonitas diuine.hec Dionyſius. Et hoc eſt ad excludendum errorem Arrij ⁊ Origenis: qui poſuerunt deitatem: entitatem ⁊ bonitatem filij eſſe participatamⁱ a patre.Ut ergo oſtendat ꝙ entitas: deitas: ⁊ bonitas equaliter conuenit filio ſicut patri: dicit filium eſſe bonum primum. Secundo omnia deſiderant deumeo ꝙ eſt bonum totum. Sed cum totū dicitur dupliciter ſcilicet totum quod conſtat ex partibus vtdomus: prout eſt in materia in actu: conſtat enimex fundamento: tecto: ⁊ ex parietibus ſuis. Et totūquod eſt ante partes: vt domus prout eſt in menteedificatoris quod dicitur ante partes: qꝛ preexiſſitdomui fiende ex partibus eius. Deus igitur cumdicitur bonum totum: non dicitur totum quaſi ſitcompoſitum ex partibus: qꝛ hoc repugnat ſimplicitati diuine. Bernardus. Si dici poteſt: vniſſimꝰeſt: ſed eſt deus totuꝫ ante partes: qꝛ ipſa deitas pa