Capitulum. II.

excluditur ignorātia agendorū dū ſubditur. Mulfi dicūt ꝗs oſtē. no. bona. q. d. volentes ſe excuſarede ignorātia ꝗs demonſtrat nobis iſta ſacrificia .i.oꝑa iuſticie: qͥ debemus facere: aut ꝗs on̄dit nobisiſta pͥmia q̄ d̓bemꝰ ſperare. Quibus rn̄dit: ꝙ ratioſeu lex naturalis hoc docet: ⁊ hoc eſt lumē vultusdei .i. procedens a vultū ſuo .i. a ſapīa ſua ⁊ lege eterna: qd̓ eſt ſignatum .i. īpreſſum in nobis. Nam vtBoetius de ph̓ica conſol̓. Inſerta eſt mentibꝰninuꝫ veri ſūmiqꝫ boni cupiditas. Ergo oꝑꝫ ꝙſit ſūmū bonum: qꝛ deꝰ ⁊ natura nihil fruſtra oꝑer:inꝗt phūs. Eſſet aūt fruſtra tale deſideriuꝫbis: ſi ī veritate non eēt ip̄m ſūmū bonum erate ī dn̄o. Item ⁊ lumē rōnis naturalis docꝫbis on̄dit: que bona facere debeamꝰ ⁊ que matare ⁊ ſi in aliꝗbus obſcuratū ē vt non cognoſcāt vel faciant ſibi conſcīam de grauibꝰ peccatꝭ n̄iſātur: qꝛ ſūt ī cā ſue obſecationis. Signatū eſꝑſuꝑ nos lumen vultus tui dn̄e .ſ. lex naturalidit nobis bona agenda. Nā vt dicit Tho. iª 2ᵉ.iiij. art. ij. Ꝙ bonū hꝫ rat onē finis: malū āt hꝫnē ꝯͣrij: īde eſt ꝙ oīa illa ad q̄ hꝫ hō naturalēnationem ratio natural̓r apphendit vt bona: ⁊ꝯn̄s vt oꝑe proſeq̄nda: ⁊ ꝯͣria eorū: vt mala: et vila: ẜm ordinem īclinationū naturaliū eſt ordooꝝ legis nature. Ineſt .n. pͥmo īclinatio homibonum ẜm naturā in qua cōicat cū oībꝰ ſubſtantijs: p:out .ſ. q̄libet ſubſtantia appetit conſeruaſui eſſe ẜm ſui naturā. Et ẜm hanc inclinatioꝑtinent ad legem naturalem: ea ꝗbus vita hominis conſeruat̉ ⁊ ꝯͣriū īpedit̉. Et ponitur eſſe deure naturali: vim vi repellere: di. i. ius naturale.Quia tn̄ inſtinctus naturalis dꝫ ī hoīe regulari ratione: ideo hoc fieri dꝫ cū moderamine inculpatetutele. Non .n. lꝫ qūocūqꝫ vitare morteꝫ ⁊ infirmitites: ſed d̓bito modo. Neqꝫ liceret malefactori reſiſtere iudici cōdēnāti eū iuſte ad mortem. Nec liuadendū mortem corporis: īcurrere morꝑpetrando aliꝗd criminale. Sꝫ ab iniuſteinuadenti lꝫ ſe defendere: n̄ liuore vīdicte repercutere: ſed ad conſeruationem vite ſe iuuare cū moderamine. ¶ Scd̓o ineſt hoī inclinatio ad aliquamagis ſpecialia: ẜm naturā in qua commūicat cūaīalibus: ⁊ ſic dicūtur eſſe de lege naturali ea q̄ natura omnia animalia docuit: vt commixtio maris⁊ femine educatio liberorū: ⁊ hiꝰ. diſ. i. ius naturale. Et qꝛ homo dꝫ ſenſualitatem regere frenorationis: al̓s ſi impetu eiꝰ feratur: ſimil̓ erit animalibꝰbrutis: q̄ paſſiones refrenare non poſſūt: qꝛ ratione carent. Ideo talem inſtinctū ienſualem .ſ. ad cōmixtionem dꝫ ratione dirigere: vt vꝫ non ad quancunqꝫ feminā: ſed ad legitime ſibi coniūctam accedat: ⁊ mulier ad legitime coniūctū: al̓s ꝯͣ legem naturalem erit fornicando vel adulterando: ⁊ ſi nonirā generis in qua cum beſtijs cōicat: tn̄ conatura ſpeciei hūane: ẜm quā viuere dꝫ n̄ ẜmbeſtias. Uiciū aūt ſodomiticū non ſolū eſt cōtra natura ſpecie hūane. Sꝫ ⁊ etiā ꝯͣ naturā generis: ⁊ iō

per excellentiā ſodomia dicit̉ ꝯͣ naturā: qꝛ tā ꝯͣ naturā generis qͣꝫ ꝯͣ naturā ſpeciei. Nullū .n. aīal brutum īuenitur accedere maſculus ad maſculū velfemina ad feminam: ꝑ cōmixtionem ſic̄ hoīes: d̓ ꝗbus ait apl̓us ad Ro. i. Maſculi in maſculos ⁊ femine in feminas turpitudinem operantes: de quibus dicit ꝙ digni ſūt morte: ⁊ qui faciunt: ⁊ qui aſſentiūt facientibus: morte .ſ. tp̄ali ⁊ eterna. Conſentiunt aut parentes ⁊ rectores qui non puniunt talia: diſ. lxxxiij. error. Similiter non nutrite filiout poteſt: corporaliter ⁊ ſpūaliter moribus īformēdo eſt contra legā naturalē: cū aīalia bruta nutriant filios ſuos. Und̓ apl̓s. i. ad Aimo. v. Si ꝗs ſuorum ⁊ maxime domeſticorū curam non hꝫ: fidemnegauit .i. fidelitatem naturalē: ⁊ eſt infideli deterior. Sed quāti contra naturalē legem agūt aborſūprocurantes: vel filios occidentes ad occultanduꝫſcelera. ¶ Tertio ineſt homini inclinatio ad bonuꝫẜm naturam rationis: que eſt ſibi propria: ⁊ ſic homo habet naturalem inclinatione: ꝙ veritatem cognoſcat. Und̓ phūs ī .i. metaphyſice. Oēs hoīes natura ſcire deſiderant: ⁊ precipue d̓ deo: ⁊ ad hoc ꝙin ſocietate viuat. vnde dicit̉ hō animal polliticuſeu ſociale: ẜm phūm. Et ẜm hoc ad legem natur.lem pertinent ea: que ad hiꝰ inclinationem ſpectātvt ꝙ homo ignorantiam vitet: ⁊ ꝙ alios non offendat cum quibus habet conuerſari: ꝙ d̓poſita ⁊ cōmodata reddantur cū repetuntur: di. i. ius naturale. Et ad hanc etiā legem naturalem pertinet ꝙ inferiores ſubijciantur ſuis ſuperioribus ⁊ obediātẜm illud. Oīs aīa poteſtatibus ſublimioribus ſubdita ſit: qꝛ non eſt poteſtas niſi a deo: ⁊ que a deo ſt̓ordinata ſunt: ⁊ quaſi naturalia: ad Ro. xiij. Et ſecūdū hāc inclinationem naturalē .ſ. ſcd̓m rationeꝫoē peccatū eſt contra naturā. Et iſta ſūt vere malaqꝛ ledūt aīam ⁊ corpus ⁊ ideo naturalis rationislumen docet euitare: que vero mala dicuntur: qꝛnociua corpori: docet tolerare. Un̄ Ambro. in exameron. mala enim non ſūt niſi que crimine mēteꝫīplicant ⁊ ꝯſcīam ligant. Unde paupertatē: ignobilitatem: egritudinem: mortem: nemo ſapiens mala dixerit: nec in malorum ſorte numerauit. xv. q.i. Illa cauenda. Sed ⁊ quanta ⁊ quot mala ⁊ damna ſequantur ex peccato: habes ſupra titulo. ix. depeccato mortali. c. ij. ⁊. iij. Et ideo lex naturalis on̄dit ꝙ debeat euitari. ¶ Item nota diligenter ſcd̓mTho. iª 2ᵉ. q. xciiij. ꝙ iſtud lumen legis natural̓ nōoſtendit homini que ſint bona quouſqꝫ perueniatur ad vſū rationis. Quando aūt quis perueniatad vſum rationis .i. in qua etate non pōt dari regula certa: qꝛ in aliꝗbus acceleratur: ⁊ in aliquibusretardatur vſus rationis ſecūdum varietatēm cōplexionis. Cōiter tn̄ creditur: ꝙ incipiat vſum rationis habere circa. xi. annū ex dictis Tho. in. iiij. ⁊Pet. de ancha. Et extūc cum incipit habere vſumrationis: poteſt peccare mortaliter ⁊ venialiter: ⁊ n̄an̄. Et ſic intelligitur decretalis: extra d̓ delict. pue:c. i. Tūc ergo lumen vultus d̓i .i. lex natural̓: on̄dit