Titu. XIII. Capl. I.
ſt mortē. Sic .i. ī bōa vita. Nō .n. dat̉ brauiū niſiinuāti curſū vſqꝫ ad terminū. His ſeruatꝭ ī ꝗbꝰꝯſiſtit volūtas dei. .i. id qd̓ vult a nobis. Uult tādēnono nr̄i gl̓ificatōem. Ioh. xij. Uolo pat̓ vt vbi egoſū .ſ. ī regno celoꝝ ſit ⁊ miniſter meꝰ: qꝛ .ſ. mihi ſeruiuit ī faciendo volūtatem d̓i. Etiā ego ſemel ꝓmiſi: ꝗfecerit volūtateꝫ patris ip̄e ītrabit ī regnū celoruꝫ.¶ Litulus tertiusdecimꝰ de lege naturali q̄ eſt ſecūda. De ꝗdditate legis naturalis: ⁊ quō īſtigat adbonū multiplex. Capitulū primū.Ex naturalis ēſcd̓a lex: de qua dic̄ apl̓s ad Ro..ij. de gentibꝰ q̄ viuebāt ẜm rōneꝫQn̄dūt opꝰ legis ſcriptū ī cordibꝰſuis: vbi dicit glo. Ꝙ ⁊ ſi n̄ hn̄t legtem ſcriptaꝫ .ſ. ī chartis. hn̄t tn̄ legem naturalem:qua ītelligit ꝗlibꝫ ⁊ ſibi ꝯſcius eſt: ꝗd ſit bonū: ⁊ ꝗdmalū. De ip̄a āt lege naturali: dicit. h. Tho. in priacd̓e. q. xciiij. ꝙ aliqͦ mō eſt habitꝰ: aliquo mō non.Pro cuiꝰ declaratōe ſciendū: ꝙ habitꝰ ſumit̉ dupliciter. Uno mō ꝓpͥe ⁊ eſſentialiter: ⁊ ſic lex naturaliſn̄ eſt habitꝰ. Et rō eſt: qꝛ lex eſt aliꝗd ꝯſtitutū ꝑ rōnem. Sicut etiā ꝓpoſitio eſt qd̓dā opꝰ rōnis n̄ eſt ātideꝫ qd̓ ꝗs agit: ⁊ id quo ꝗs agit. Pabitꝰ etiā ẜꝫ Auiu. eſt quo ꝗs agit cū opꝰ eſt. Sicut grāmaticꝰ ꝑ habitū grāmatice agit orōneꝫ ꝯgruā. Nō ergo pōt eſſe ꝙ aliqua lex ſit habitꝰ ꝓpͥe ⁊ eſſentialit̓. Alio mōpōt dici hītꝰ illud: qd̓ hītu tenet̉: ſicut fides id qd̓ fide tenet̉: ⁊ hoc mō qꝛ p̄cepta legis natural̓ qn̄ꝫ conſiderant̉ in actu aˡ rōe: qn̄ꝫ ſūt in ea hītualiter tātuꝫẜm hūc modū pōt dici ꝙ lex natural̓ ſit habitꝰ. Sicut etiā pͥncipia indemonſtrabilia ī ſpeculatiuis n̄ſūt ip̄i habitꝰ pͥncipiorū: ſꝫ ſūt pͥncipia quoꝝ ē habitus. Nec eſt ꝯͣ qd̓ ait phus in. ij. ethico .ſ. ꝙ tria ſūtin aīa .ſ. potentia: hītus: ⁊ paſſio: ibi .n. pōit tm̄ ea q̄ſūt pͥncipiū hūanoꝝ actuū. Sꝫ p̄ter hec tria ſūt etalia q̄dā in aīa: vt actus ꝗdē: ſic̄ velle eſt in volūtate: ⁊ cognita ī cognoſcēte: ⁊ naturales ꝓpͥetates aīeinſūt ei: vt īmortalitas ⁊ hiꝰ. Sindereſis āt ẜm Baū dicit̉ lex intellectꝰ noſtri. in quātū ē hītꝰ ꝯtinēspta legis natural̓ q̄ ſūt pͥncipia hūanorū actuūNotādū ꝙ qͣꝫtū plura ſint p̄cepta legis natural̓: vtnō inferre iniuria alteri: reddere depoſitū: vim virepellere: educare liberos ⁊ alia: di. i. ius naturaleIn quātū oīa reſerūt̉ ad vnū pͥmū p̄ceptū hn̄t rōeꝫvniꝰ legis natural̓. Reducūt̉ aūt ad iſtud pͥmū preceptū .ſ. qd̓ bonū eſt faciendū. Sic̄ .n. ens ē pͥmū qd̓cadit in app̄henſiōe ſimpl̓r. Ita bonū eſt pͥmuꝫ qd̓cadit in app̄henſiōe practice rōis q̄ ordinatⁱ ad opOē .n. agens agit ꝓpter fineꝫ: ꝗ hꝫ rōneꝫ bōi. Et iōpmū pͥncipiū in rōe practica eſt: qd̓ fūdat̉ ſupra rationem bōi q̄ eſt: bonū eſt qd̓ oīa appetūt. Hoc erhō eſt pͥmū p̄ceptū legis natural̓: qd̓ bonū eſt faciēdū ⁊ ꝓſeq̄ndū: ⁊ malū vitādū. Et ſuꝑ hoc fūdāt̉ oīaalla p̄cepta legis natural̓: vt .ſ. oīa illa facienda vel
vītāda: ꝑtineāt ad p̄cepta legis nature: q̄ rō practica natural̓r app̄hēdit eē bōa. hec Tho. in pͥma ſcd̓e.q. xciiij. art. ij.In capite libri ſcriptuꝫeſt de me: vt facerem volūtatē tuā deꝰ meꝰ volui etlegē tuā in medio cordis mei. p̄s. xxxix. Loꝗt̉ p̄s. īꝑſōa xp̄i: vl̓ etiā cuiuſlibet iuſti ad deū patrem. Eton̄dit qūo hēat̉ recta vita ſeu ſctītas hoīs ex tribꝰPrīo qꝛ eſt ex diſpoſitōe diuina bonū p̄ordinatū.ibi. In capite libri ⁊c̄. vt fa. vo. tu. Scd̓o qꝛ ē ex electōe hūana bonū p̄optatū. ibi. deꝰ meꝰ volui. Tertioqꝛ eſt ex lege ſeu illuſtratōe nature bonū demōſtratū. ibi. lege tuā in medio cordis mei: ¶ Quātū ad pͥmū: liber dei eſt noticia dei: ſiue lex eterna: in quooīa ſūt ſcripta: ⁊ oēs hoīes ſūt ſcripti ꝗd facere debeant ⁊ ꝗd facient. p̄s. In libro tuo oēs ſcribēt̉. Iniſto libro n̄ eſt aliꝗd ſcriptū in capite vl̓ in fine: priꝰvl̓ poſtea ẜm ordinē tp̄is: qꝛ v̓nico actu ſil̓ oīa nouit: ſꝫ ẜm dignitatem: vt illa dicāt̉ ī capite ſcripta q̄ſūt digniora ẜꝫ naͣꝫ vl̓ gr̄aꝫ: ⁊ qꝛ digniſſimꝰ ſuꝑ oēseſt xp̄s in quantū hō: ⁊ ꝯn̄r electi eiꝰ ꝗ dicūt̉ mēbravnigeniti: iō in capite hꝰ libri eſt de eo ⁊ quolibꝫ iuſto ſcriptū. Et ꝗd ſit ſcriptū on̄dit: dicens: vt fa. vo.tu. Hoc eſt p̄ordinatū a deo d̓ electꝭ ſuis: ꝙ faciant īmūdo ꝯuerſantes volūtatē dei: qꝛ ī hoc ꝯſiſtit ꝑfectio ⁊ ſāctitas creature: vt ſubijciat̉ volūtati d̓i ſeulegi eterne. Un̄ apl̓s ad ephe. i. Elegit nos deꝰ volūtari⁊ an̄ ꝯſtitutōem mūdi: vt eſſemꝰ ſācti ⁊ īmaculati ī ꝯſpectu eiꝰ. Sed vt ait aug. Nolite cogitare inuitū trahi. n̄ .n. inuitꝰ trahit̉ animꝰ: ſꝫ amore .ſ. bōiqd̓ ꝑtinet ad volūtateꝫ. Obiectū .n. volūtatis eſt bonū ītellectū. Iō n̄ ſufficit ad ſāctitateꝫ ⁊ ſalutem obtinendā p̄ordinatio dei: ſꝫ oꝑꝫ etiam ꝙ hō cooꝑet̉deo: volendo facere volūtatem d̓i. Et ꝓpterea ſubdit qd̓ eſt ẜm deꝰ meꝰ volui .ſ. facere volūtatē tuam.Et hoc eligendo bonū veꝝ. Ut .n. dr̄ eccl̓iaſtici. xv.Deꝰ ab initio ꝯſtituit hoīem ⁊ reliꝗt eū ī māu ꝯſilijſui: poſuit an̄ eū malū ⁊ bonū: ignē ⁊ aquā: morteꝫ⁊ vitā: ad qd̓cūqꝫ voluerit extendat manū ſuam.Uult peccator bonū: ſꝫ n̄ ẜm volūtatē dei qd̓ eſt verū bonū .ſ. opꝰ v̓tuoſū: ſꝫ apparens bonū .ſ. ſcd̓ꝫ ſenſualitateꝫ: ⁊ ꝯͣ dei volūtate: qꝛ ꝯͣ dei p̄cepta. Sꝫ ſctīhoīes eligūt veꝝ bonū: qꝛ volūt facere volūtatemdei ⁊ cū magno d̓ſiderio. Un̄. ij. Macha. i. dr̄. faciatis eiꝰ volūtatem corde magno et aīo volenti. Et. i.Mach. ij. dr̄. Cōgregata eſt ſynagoga fortꝭ viribusoīs volūtariꝰ in lege. Et hoc eſt qd̓ ait ꝑ Salo. Filip̄be mihi cor tuū .i. volūtatem. ꝗ .n. hꝫ volūtateꝫ verā faciendi volūtatem dei qd̓ eſt facere bonū vtiqꝫfac̄. Nec eſt ꝯͣ: qd̓ ait apl̓s ad Ro. vij. Nō .n. qd̓ volo bonū hoc ago: ſꝫ qd̓ odi malū illud facio. Intelligit̉ .n. illud vl̓ de peccatore ꝑmanente in peccatoꝗ vtiqꝫ abſqꝫ dei gr̄a n̄ pōt dimittere peccatuꝫ qd̓ẜm rōnem appetit: ⁊ facere bonū meritoriū: pōt tn̄ſe p̄ꝑare ad gratiam. Ul̓ ſi ītelligat̉ de iuſto loꝗt̉ depͥmis moribꝰ volūtatis ad malū: qͦs euadere n̄ pōt:qͣꝫuis hoc oꝑtet: ita expōit glo. illa. Qd̓ aūt ſit bonū