Capitulū .I.

q: qꝛ ſicut corpus graue mouet̉ grauiter de locoad locū: ita eadeꝫ grauitate ꝗeſcit in loco. A ſil̓i ſieut boni ꝑ lege eternam merent̉ beatitudinem etmali miſeriā: ita ꝑ eādē legē btī in beatitudinē eimali ī miſeriā conſeruant. Subijciuntur ēt legigerne oīa creata: ſiue neceſſaria ſiue cōtingentianō aūt eterna. Et rō huius eſt: ſcd̓m Tho. vbi ſupra: lex eterna eſt rō gubernatiōis: quecūqꝫ ergoſubijciunt̉ diuine gubernatiōi: ſubdūt̉ ⁊ legi eterne. Cū ergo oīa que ſunt ī rebus a deo creatꝭ: ſubtur diuine gubernationi: ſiue neceſſaria ſiueingentia: non aūt ea que ꝑtinent ad diuinamiam vel naturā: vt ꝑſone diuine vel volunria dei vel bonitas dei ⁊ hiꝰ: ideo creata ſubdunt̉legi eterne: non aūt increata: ſicut pꝫ ꝑ exemplumin hoībus. Nam gubernatōi hoīuꝫ ſubdunt̉ q̄ fihoīes: non aut q̄ ꝑtinent ad naturam hoīuꝫhabeat manus vel pedes. Un̄ ⁊ Aug. dic̄. xix.i. dei: ꝙ nullo mō aliꝗd legibus ſumi creaedinatoriſqꝫ .ſ. creatū ſubtrahit̉: a qͦ ꝑs vnitatis adminiſtrat̉. Nec obſtat qd̓ ait apl̓s: dig ad Ro. viij. Prudētia carnis inimica ē deo:.n. legi eius ſubiecta eſt. Nam ẜm Tho. vbi ſu⁊ ſi ſubijci n̄ poſſit prudentia carnis legi eterꝑte actionis: qꝛ inclinat ad actiōes ꝯtrariasei: tn̄ ſubijcit̉ legi dei ex ꝑte paſſionis: qꝛ mepenā ẜm legem diuine iuſticie. Sciendū etiāer eſt dicendū de lege hoīuꝫ: aliter de lege d̓iō rebus irrōnabilibus qͣꝫtūcūqꝫ eī ſubijciāt̉non pōt imponere legem: ſed ſolum hominibusſibi ſubiectis: quibus hoībus in tm̄ ponit legem:tum ſuo p̄cepto vel denunciatione imprimittibus eoꝝ quādam regulam q̄ eſt pͥncipiumndi. Sicut aūt homo denūciando impͥmit hōiſubiecto ſibi qd̓dam pͥncipium interius actuum:eus impͥmit toti nature pͥncipia actuum proum. Et ideo per hunc modū dicit̉ deus preere toti nature: ẜm illud p̄s. p̄ceptum poſuit ⁊ n̄p̄teribit .ſ. irrationabilibus creaturis. Et per hancetiam rōneꝫ om̄es motus ⁊ actiones totius nature legi eterne ſubdūtur. Alio mō ergo ſubdūturterne creature irrōnabiles qͣꝫ rōnales: ī qͣꝫtūōnales mouent̉ a diuina ꝓuidentia: nō autēper intellectū diuini p̄cepti vt rōnales. Et ip̄a imlo pͥncipij actiui intrinſeci: qͣꝫtum ad res natues: eſt ꝓmulgatio legis eterne in eis. Defectusetiam qui accidunt in rebus naturalibus: qͣꝫuisint p̄ter rationem cauſaꝝ ꝑticularium: non tamēſunt p̄ter ordinem cauſarum vniuerſalium: ⁊ p̄cipue cauſe pͥme .i. dei: cuius prouidentīa nihil pōfugere: vn̄ ⁊ ip̄a ſubdunt̉ legi eterne. Om̄esges: in qͣꝫtum ꝑticipant de rōe recta: ī tm̄ deriuant a lege eterna. Un̄ Aug. ī tēporali legi nihileſt iuſtū atqꝫ legitimū qd̓ non ex eterna hominesſibi deriuauerint. Et idē Aug. Lex eterna ita medio qͦdam loco poſuit aliqua: vt in eis vſurpādismerito rep̄hendatur audacia: in exequēdis iureudet̉ obediētia. Et ponit exemplū Abrahe: ꝗ ex

ſe volendo occidere filiū: peſſime feciſſet: ſꝫ ex volūtate dei iubentis hoc volendo optime feciſſet..§. III.xxiij. q. v. lex.Secundum quod notatur eſt ꝙ affectus ſeu volūtas iuſti ꝯformat ſe adlegem eternā .i. volūtatem diuinam: qd̓ ꝗlibet facere dꝫ. Dicit enim Aug. Ꝙ lex eterna eſt rō ſumma in deo .i. volūtas rōnabilis cui ſemꝑ obtemperanduꝫ eſt .ſ. conformando volūtatem nr̄am ſue.Dicit enim Ariſto. in ſua metha. ꝙ pͥmū in vnoqͦꝫgenere eſt regula ⁊ cauſa ſecūdorum ſeu omniuꝫillius generis. Sicut pͥmū in genere caliditatis ēignis: ⁊ ip̄e eſt cauſa ſcd̓a oīum calidoꝝ: in qͣꝫtumcalida. In tm̄ enim vnūquodqꝫ eſt calidū: ī qͣꝫtuꝫꝑticipat naturam ignis. Prima igit̉ cā oīs rectitudinis eſt diuina voluntas: in qͣ eſt ſūma rectitudo⁊ in tm̄ voluntas humana eſt recta: in qͣꝫtum participat rectitudinem diuine voluntatis: qd̓ fit cōformando ſe ei: tunc enim recta eſt. Tenemur aūteſſe recti: qꝛ vt dicitur Can. i. Recti diligunt te .ſ.deum. Ad dilectionem autē obligamur: que ſinerectitudine eſſe non pōt. Un̄ ⁊ glo. dicit. Rectus ēqui vult qd̓ deus vult. ¶ Sciendum tn̄ ꝙ cuꝫ dr̄voluntas noſtra dꝫ eſſe ꝯformis volūtati diuinevt dicit Duran. in. i. ſen. di. vlt. non intelligitur hocde conformitate voluntatis in qͣꝫtum ad eſſentiaꝫeius vel eſſe .i. velle: ſed qͣꝫtum ad tendentiam eiꝰ īobiectum .i. in volitum. Nam cū conformitas importat qͣꝫdam aſſil̓ationeꝫ vnius rei ad alterā: vn̄dr̄ ꝯformis qͣſi ꝯueniētia ī vnā formā: n̄ pōt hͦ ītelligi de oīmoda aſſil̓atione voluntatis nr̄e vel nr̄ivelle qd̓ actꝰ ip̄ius volūtatis eſt: cū voluntate deihoc .n. īpoſſibile eſt cū in īfinitū diſtet: qꝛ volūtasdei ⁊ velle eius eſt eſſentia eius: ſꝫ in nob̓ volūtaseſt q̄dam potentia: n̄ eſſentiā aīe: ſꝫ accidēs ꝯn̄s ipſam: ⁊ velle eſt actꝰ ip̄ius potētie n̄ potētia nec eēntia eius. Eſt āt ꝯformitas ꝓportōis īt̓ volūtatē noſtrā ⁊ dei in hoc .ſ. qꝛ ſic̄ deꝰ vult libe̓ qd̓ vult: ita etvolūtas nr̄a: ⁊ ſic̄ vult bonū: ita ⁊ volūtas nr̄a natural̓r: ſꝫ hoc ꝑtinet ad imaginē dei q̄ natural̓r eſtin nob̓. Cōformitas ergo iſta attendit̉ ẜm tēdētiaꝫī obiectū .i. ī volitū: ꝓut .ſ. velle ꝑtinet ad genꝰ morꝭ.ſ. bn̄ vel male. Et tūc iſta cōformitas volūtatꝭ pōtattendi ẜm qͣdruplex genus cāꝝ .ſ. efficientis: finalis: formalis ⁊ materialis. Et ẜm genus cauſe efficiētis tenemur cōformare volūtatē nr̄aꝫ volūtatidei: qd̓ .ſ. tūc facimꝰ qn̄ volumꝰ id qd̓ deꝰ vult nosvelle. Hoc .n. ip̄e efficit in nob̓. Un̄ apl̓s ad Phil̓.ij. Ip̄e eſt ꝗ oꝑat̉ ī nob̓ velle ⁊ ꝑficere ꝓ bona volūtate. Et ſic. Uno mō exponit̉ illd̓ i. ad Timo .i. deꝰvult oēs hoīes ſaluos fieri .i. iſtam volūtateꝫ quavelimus oēs homines ſaluos fieri cōſiderata ſolum natura ip̄oꝝ ipſe facit ī nobis: ⁊ hoc vult nosvelle. ¶ Secunduꝫ cauſam finalem debemus ētconformare voluntatem nr̄aꝫ volūtati diuine. Etſic in lege dn̄i voluntas iuſti: vt .ſ. velit oīa ꝓpt̓ bonum finē: qd̓ eſt conformare ſe in ratione volēdi.