Capitulū.II.

qui declinat aurem ſuam ne audiat legem: or̄ocius erit inexecrabilis. Declinare aureꝫ ⁊ non aulire: eſt non obedire: ⁊ talis non meretur audiri īrationibus ſuis. ¶ Inclinate ergo aurem vr̄amin verba oris mei: non expectate tempus ad faciēdum: qꝛ vt ait p̄s. Lempus faciendi dn̄e diſſipauerunt legem tuā ideſt ꝓpter tempus qd̓ expectantnes ad faciendum ſe habere: diſſipant legeꝫaciendo: ſed nunc inclinate aurem vr̄aꝫ. Etgrue ſeruetis inclinate aurē vr̄am tripl̓r.pleatis integraliter.ediatis intentionaliter.tagatis conſtantionaliter.antum ad primum dicit Iaco. in cano. ſuaui totaꝫ legem ſeruauerit: offendat autem īp̄cepto legis: factus eſt omnium reus .i. itpānabitur ſicut ſi omnia precepta legis fuiſſꝫ trāgreſſus. Non ꝙ tantam penam patiatur cuꝫ quelibet tranſgreſſio habeat debitum ſue grauitatispene: ſed ita vnius trāſgreſſio precepti legis ē ſufens ad incurrendum penam infernalem: ſicuttranſgreſſio totius legis. Et hoc niſi quis penitētam agat. Qd̓ diligenter p̄s. on̄debat ſe facere: dicens. Exitus aquaruꝫ deduxerūt oculi mei ideſtidantiam lachrymarum ex cōtritione procedē: qꝛ non cuſtodierūt legem tuam ſenſus meivel etiam proximi mei. Un̄ ⁊ chriſtus ait. Math̓.ota vnum aut vnus apex non p̄teribit a legei: donec omnia fiant. Sicut enim de ceremꝯalibus que erant ī figuram chriſti ⁊ eccl̓ie: nihileterijt qd̓ non ſit impletum: ita ⁊ de moralibus:nec quo ad maiora p̄cepta: quoꝝ qd̓libet iota dicic minora que apices dicūtur: vnum preermittere dꝫ qd̓ non ſeruetur qui voluerit ſaluꝰeſſe. Un̄ ſequitur. Qui ſoluerit vnū de mandatisiſtis minimis .i. ꝯtrafecerit ⁊ docuerit ſic hoīes .i.predicauerit al̓s bona: ⁊ ip̄e ī vno p̄cepto deficiat:non ſeruando: minimus vocabitur in regno celorum .i. nullus: qꝛ nō intrabit illuc. Ita exponitur.Inclinate gͦ au. ve. ⁊c̄. ⁊ verba .ſ. ſingula legis: nonaliquot vt oīa ſeruētis ad plenuꝫ. ¶ Secūdo dꝫ leobediri intentionaliter .i. ẜm intentionem legiſlatoris: non ẜm verba tm̄. Un̄ dicit regula iuris.Certum eſt ꝙ is ꝯmittit in legem: ꝗ verba legꝭ amplectens: ꝯͣ legis nititur voluntate: de re. iu. in. vi.Ad qd̓ etiā facit qd̓ Greg. in moral̓. ait .ſ. ꝙ non intentio verbis: ſꝫ verba debent deſeruire intentōi.xxij. q. v. humane. Qd̓ etiaꝫ notat ph̓s in li. ethi. ꝙattendendū eſt ad intentionē inſtituentꝭ aliqua legē: qͣꝫ ad v̓ba legis. Modo ad ꝓpoſitū. Precepit dn̄s in antiqua lege: aliqua ad tp̄s ſeruandaẜm litteram: q̄ erant in figuram futuroꝝ: vt om̄iacerimonialia: quouſqꝫ ip̄a figurata exhiberenturin veritate. Un̄ apl̓s ad Hebre. x. ait Umbraꝫ hn̄slex futuroꝝ bonoꝝ. Cuꝫ gͦ implete ſunt ille figure:non debent illa ſeruari ẜm lr̄am: cū ſit ꝯͣ ītentiōeꝫlegiſlatoris: ſꝫ ẜm ſpm̄. Et ꝓpterea dicit apl̓s. ij. adxorinj. iij. Lr̄a occidit ſpūs at viuificat .i. lex ītelleo

ta ⁊ ſeruata ſecundum lr̄am occidit animam: ſedſeruata ſecundū ſpūalem intellectum: dat vitamale. verbi gratiā. Mandauit dn̄s ī lege circūciſionem: primus tamen patribus datam q̄ figurabatbaptiſmum habentem v̓tutem ex chriſti paſſioneIam chriſtus aduenit: paſſionem ſuſtinuit: ⁊ baptiſmum inſtituit. Un̄ non debet illud p̄ceptum ſeruari nunc ad litteram: ex quo impleta eſt figura illa. Hoc enim mortale eſſet: qꝛ .ſ. ꝯtra intentionemlegiſlatoris. Unde ⁊ ꝯtra legem: ſed dꝫ ſeruari ſpiritualiter: a ſuperfluis ⁊ vicijs ſe abſtinēdo. Precepit dn̄s in lege ppl̓o ne comederet porcinas carnes: ad figurandum ꝙ ppl̓s ſuus futurus .ſ. ppl̓schriſtianus: debebat ſe ꝑmaxime abſtinere a moribus porcinis .i. luxurioſis. Iam eſt in actu ppl̓schriſtianus: qui quo ad bonos ſe abſtinet a luxurijs. Un̄ non dꝫ illd̓ p̄ceptū mō ſecūdū lr̄aꝫ ſeruari: qꝛ eſſet mortale: ſed ſcd̓m ſpm̄ ſemper: quoniaꝫhoc intendit legiſlator .ſ. abſtinere ſe a vicio luxurie. Sic etiam p̄ceptum eſt legis nature: quecūqꝫvultis vt faciāt vobis hoīes ⁊ vos facite illis. Hoceſt .n. lex ⁊ ꝓph̓e. .i. in hoc conſiſtit. Si quis gͦ velitſibi dari centū florenos: ſin̄ aliquo debito iuſticievel cā rōali: cū non egeret: nūꝗd ⁊ ip̄e debꝫ hoc facere ꝓximo: qꝛ vult ipſe hͦ ſibi fieri: et debet alterifacere ſi pōtꝭ Certe non intelligit hͦ legiſlator .ſ. deꝰſed de voluntate rōali: qd̓ ꝗs rōabiliter vult ſibifieri dꝫ alteri facere ſi pōt. Item in lege euangelica chriſtus dicit. Si quis te ꝑcuſſerit in dexteraꝫmaxillam: p̄be ei ⁊ alteram. Math̓. v. Qui hoc īdifferenter faceret cuicūqꝫ: nō bn̄faceret: qꝛ daret illi occaſionem augendi pctm̄ iteꝝ ꝑcutiendo. Nōgͦ hoc intelligit chriſtus lator legis hꝰ: qꝛ nec ipſehoc fecit: cum miniſter Anne pōtificis ei alapamdedit: ſed eum redarguit. Io. xviij. Sed vult dice̓ꝙ ꝑcuſſus quilibet ita patienter ferat iniuriam ſibi factam: ꝙ etiam ſi maioreꝫ ſibi vellet facere iniuriam: paratus ſit equanimiter tolerare. Ita exponit Aug. xxiij. q. i. paratus. Iteꝫ lex diuina ⁊ canonica ꝓhibet recipi ꝓ pecunia mutuata aliquidvltra ſortem. Si igitur quis non det pecuniā: ſedoperam ſue ꝑſone ꝓ mutuo: ꝯtra intentionem legis facit: ⁊ cōmittit vſuram: qꝛ oꝑa illa precio eſtimari pn̄t. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Iteꝫ lex ciuilis mādatfurem ⁊ alios malefactores capi et puniri. Nunquid ergo capiet iudex laicus clericuꝫ furem: vl̓alias malefactorem: Certe non: quia eſſet excommunicatus: extra de ſen. excom. vt fame. Intēditenim legiſlator de ſubditis foro ciuili non de clericis. Sic ergo in lege quacunqꝫ: inclinate aureꝫveſtram in verba ideſt non ad verba prout ſonātexterius: ſed in verba ideſt in intellectum verborum legis quid ſcilicet intendit legiſſator. ¶ Tertio lex eſt implenda conſtanter: vt ſcilicet proptertimorem penarum non declinet quis ab ea. Unde de ſanctis canit eccleſia. Iſte ſanctus pro legedei ſui certauit vſque ad mortem: et a verbis impiorum non timuit. Sic legimus de caſtiſſima