Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capitulū .II.

inclinatio que inuenitur in his que ſubiecta ſuntlegu: participatiue dicitur lex. Sub deo igit̉ legiſtore diuerſe creature diuerſas hn̄t inclinatiōesturales: ita vni eſt qͦdammō lex alteri ſit ꝯͣ legem. Ut ſi dicamus: eſſe furibūdum eſt lex canis: eſt aūt ꝯͣ legem ouis vel alterius aīalis manſueti. Eſt igitur hoī lex: quā ſortit̉ ex ordinationediuina ẜm propriā ꝯditionem: vt ẜm rōnem oꝑeique ꝗdem lex fuit valida in pͥmo ſtatu: vt nihilvel p̄ter rōem vl̓ ꝯͣ rōem poſſet ſurripere hominiGed dum a deo receſſit incurrit in: ferat̉ẜm impetum ſenſualitatis: v̓nicuiqꝫ etiam ꝑticufarit̉ ꝯtingit: qͣꝫto magis a rōe receſſerit: vt ſicdāmō beſtijs aſſimiletur: que ſenſualitatis impein ferunt̉: ẜm illud p̄s. cum in honore eſſꝫ:lexit: ꝯparatus eſt iumētis ⁊c̄. Sic igit̉ ip̄a ſentatis inclinatio fomēs dr̄ in alijs aīalibꝰ ſimpl̓r hꝫ rōem legis: illo tn̄ ī talibus pōt lex dici ẜm directam inclinationem. In hoībus tn̄ ſcd̓ꝫhoc non hꝫ rōnem legis: ſꝫ magis eſt deuiatio a les. Sed in qͣꝫtum diuina iuſticiā deſtituriginali iuſticia vigore rōnis: impetus ſentatis ducit hꝫ rationem legis: in qͣꝫtū eſt ex lege diuina ꝯn̄s hoīem deſtitutuꝫ ꝓpͥatate. Sic̄ ſi aliꝗs dn̄s ponens ſubditos ſuosiuerſis ſtatibus ſeu officijs ciuilibꝰ: ſtatuēs lein quā debeāt ẜuare: ordinans: ſi ꝗs ab illadeficiat: trāſeat ad alium ſtatū viliorem: puta ſtatu militum vel mercatorum: ad ruſticorū ſtatumvel ſeruoꝝ. Miles ergo recedens a lege propria: trāſeat ad ſtatum ſeruorum: ex lege eſt ordinationis illius domini.e actibus ꝓprietatibus vtilitatibus legisitulum ſecundum.Ttendite populemeus legeꝫ meā: inclinate aurē vr̄aꝫī v̓ba oris mei. p̄s. Cōgruenter dn̄s īuitans ad obſeruatiōeꝫ legis: ppl̓m vocat. .n.propͥe dat̉ lex niſi ppl̓o: que Aug. in lib. iij. de ciui.dei: diffinit eſſe cetum ml̓titudinis viris cōſenſu vtilitate cōitatis ſocatis. Un̄ Abrahe fuit datalex a dn̄o: nec Iſaac vel Iacob: ſed aliqͣ p̄ceptameſtica: vt de circūciſione: qꝛ adhuc creuerppl̓m. Sed ml̓tiplicatis eoꝝ filijs: deſcēdentibꝰ īgente copioſaꝫ: liberatis a ſeruitute Pharaonisquia ſeruis ꝯgruit lex: data fuit a deo Moyſen ppl̓o iudeorū: qꝛ erat ppl̓s dei. Sed nūc ppl̓sdei: eſt ppl̓s chriſtianus: cui cōgruit oīs lex iuſtadel eſt bene intellecta. Et attendite. Ubi tria pn̄tnotari in ip̄is v̓bis de lege dei quacūqꝫ.D eſt diligenter intuenda: ibi. Attendite po. m. eſt reuerenter ſuſcipienda: ibi: legē mea. eſt ꝯgruēter adīplēda: ibi: incli. au. ⁊c̄. §. I.Quantum ad primum

dicit. Attendite .i. diligenter ꝯſiderate. Clerus dꝫattendē vt poſſit ſine errore alios docere. Dr̄ eniꝫMalach. iij. Labia ſacerdotis cuſtodiūt ſcīam etlegem reꝗrunt ex ore eius .ſ. ppl̓i. Uud̓ Hiero. adPaulinū. Sacerdotis eſt interrogatū de lege rn̄dere. inꝗt de poeſi vel ph̓ia vel rhetorica: ſedde lege: attendite. Populi autē ſeu laici debētattende̓ docentur: vt intelligāt mente retineant: ſic̄ ppl̓o antiqͦ legit̉ .i. Eſdre. iij. Eſdras ſacerdos legit in libro legis dn̄i aꝑte: de mane vſqꝫad veſperam: in ꝯſpectu viroꝝ mulieꝝ ſapiētū: aures oīs ppl̓i erāt recte ad libꝝ: leuite ſilentiūfaciebāt in ppl̓o ad audiendā legem: legerunt inlibro legis dei diſtincte aꝑte. Ergo voſipſi.Attendite ad legis quidditatem.Attendite ad eius actualitatem.Atttendite ad eius effectualitatem. Quantū ad pͥmū .ſ. ꝗd ſit lex in cōi. b. Tho. pͥª 2.q. xc. ſic diffinit. Lex eſt q̄dā ordinatio rōis ad bo cōe: ab eo curā hꝫ cōitatꝭ ꝓmulgata. Ubi ponunt̉ qͣtuor ꝯditiones legis. lex eſt rōnis practice ordinatio. eſt boni cōis ꝓcuratio. eſt ppl̓i vel pͥncipis ꝯſtitutio. de eius rōne eſt promulgatio. lex eſt rōis practice ad actiōes ordinatio:probat̉ noīs interptatione: diffinitione: auctoritate. Dicit. n. Iſido. lex dr̄ a legendo: qꝛ ſcripta ēvel dr̄ a ligando: qꝛ ligat .i. obligat: p̄ceptꝭ affirmatiuis ad augendū: negatiuis ad cauenduꝫ. Uel dr̄lex ab eligendo ſcd̓m Aug. qꝛ dꝫ ꝗlibet eligere vtuere ẜꝫ legē. Iſti āt actus .ſ. eligere: legere: ligare:ſunt actus rōis. Probat̉ hoc idē rōe vel diffinitione ſic. Lex eſt q̄dā mēſura directiua humano actuū: ẜm quā inducit̉ ad aliꝗd agendū: vl̓retrahit̉ ab agendo .ſ. mala. Regula aūt pͥma hūanoꝝ actuum eſt: eſt pͥmū pͥncipiū humanoruꝫactuū. Rōis eſt ordinare ad finē: eſt pͥmū pͥncipium in agendis. In vnoqͦꝫ aūt genere id qd̓ eſt pͥncipium ſeu pͥmū: eſt regula menſura alioꝝ illiusgeneris. Et ſic pꝫ lex ꝑtinet ad rationē. Tertōprobat̉ auctoritate legis canonice ciuilis. NamIſido. dicit in lib. ety. di. iij. oīs. lex hꝫ p̄cipereprohibere. Hi āt actus ſunt actus rationis. Iurisetia peritus dic̄ in lege. Qd̓ placuit pͥncipi hꝫ legꝭvigorem: qd̓ intelligendū eſt: cuꝫ volūtas. eius eſtratione regulata. voluntas pͥncipis non regūlata ratione: magis eſt iniꝗtas qͣꝫ lex. Secundode ratione legis eſt boni communis intentio velordinatio.. lex ad bonum cōe oīuꝫ tanqͣꝫ ad finem ordinat̉ ſemꝑ. Un̄ Iſidorus dic̄: lex nullopͥuato ꝯmodo: ſꝫ pro communi vtilitate ciuiuꝫ dꝫeſſe ꝯſcripta: di. iiij. erit aūt. Ratio huius eſt ſcd̓mTho. vbi ſupra: qꝛ pͥmū pͥncipium in operatiuis ēvltimus finis. Finis auteꝫ vltimus humane viteeſt felicitas ſeu beatitudo. Un̄ oportet maximereſpiciat ordinem: qui eſt in beatitudine: cum ſitlex regula directiua humanaꝝ actionuꝫ. Rurſus