Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

.XI.Titulus

quas doctores iudorum inuenerant circa legemmoſaicam: vt illud. Giliges amicū tuū ⁊ odio hēbis inimicū tuū: on̄dēs inimicū non odiendū: ſeddiligendū ẜm charitatem. Math̓. v. Et illd̓ n̄ mechaberis: qd̓ intelligebāt ꝓhibitum tm̄ de oꝑe exteriori: ſed chriſtus on̄dit idem eſſe de affectu īteriori: dicens. Qui viderit mulierem ad ꝯcupiſcēduꝫ eā: iam mechatus eſt eā in corde ſuo. Math̓.vi. Et multa hiꝰ. Cerimonialia qͦꝫ impleuit qd̓ figurabat exhibēdo. Et ꝓpterea ip̄e dixit. Nō venilegem ſoluere: ſꝫ adimplere. Math̓. v. Et qꝛ ml̓taſunt mandata euangelica q̄ oīa clamāt ꝑfectaꝫ dilectionē: eſt multiplex etiā lex iſta. Un̄ Hieremiasdicit. Dabo leges meas in cordibus eoꝝ et loquit̉de euangelio. De quinta lege q̄ eſt ꝯſuetudo dicitur in decretis diſ. xi. in his. Mos ppl̓i dei inſtituta maioꝝ ꝓ lege hn̄da ſunt. At qͣꝫuis lex iſta fuerat an̄ lege moſaicā vel euangelicā: qꝛ qn̄ ceperūthoīes multiplicari ſuꝑ terram an̄ diluuiū vl̓ poſtſumpſerunt aliqͦs mores exteriores ſue ꝯuerſatōnis ad inuicē: ꝓut dictabat rō: qͦs abſqꝫ ſcripturapro lege tenebat: tn̄ iō ponit̉ lex ꝯſuetudinis poſtlegem diuinā: moſaicam: ⁊ euangelicā: qꝛ ꝗcꝗd eſtꝯͣ mandata moralia vel euangelica: ꝑ qͣꝫtūcūqꝫ tēporis ſic ductū in ꝯſuetudine: nō eſt lex: nec ligatīmo nec excuſat̉ a pctō illud faciens. Un̄ Cyprianus. Conſuetudo ſine rōe qͣꝫtuꝫ vis vulgata: qͣꝫtūvis antiqua vetuſtas erroris eſt: di. viij. Sꝫ quidin hac lege ſcriptū eſt? Certe diliges dn̄m deū tuū⁊ ꝓximū tuum. Nā ſicubi eſt de more ſuꝑſtitiōesfacere: deierare: furari: fornicari: vindictas face̓⁊ hiꝰ: q̄ ſunt cōtra dilectionē dei ⁊ ꝓximi: nō eſt iſtalex q̄ dicit̉ ꝯſuetudo: ſed abuſio ⁊ corruptela. Ncōſuetudo eſt ius moribꝰ .i. actibꝰ moratꝭ approbtū: qd̓ pro lege ſuſcipit̉ cū deficit lex: vt dicit: diſ. i.cōſuetudo. Sed de cōſuetudine fuit antiqͣ offerre deo ſacrificia abſqꝫ alia lege: vt pꝫ in AbrahamIſaac: ⁊ Iacob. ⁊ alijs. Reuereri ⁊ obedire parētibus: n̄ inferre nocumēta ꝓximis: ⁊ hiꝰ: q̄ ꝑtinentad dilectionē dei ⁊ ꝓximi. Et hͨ lex multiplex ē: qꝛmulte ⁊ varie ſunt cōſuetudines. De ſexta lege.ſ. canonica: pōt intelligi illud qd̓ dicit̉ ꝓuer. viij.ꝑ me .ſ. ſapīaꝫ: legū conditores iuſta decernūt. Cōditores legū ciuilium non ſemꝑ decernunt iuſta:vt pꝫ in legibꝰ ꝑmittentibꝰ vſuras: vel p̄ſcriptꝭ malefidei. Un̄ nec vim legis hn̄t tales leges. Sꝫ conditores legū eccl̓iaſticarum: ſemꝑ iuſta decernūt.Nā eccl̓ia regitur a ſpū ſctō: in cōdendis legibusſuis: vn̄ errare non poteſt ẜm Tho. in qd̓libetis: etp̄iudicat legi ciuili in eo ꝙ eſt ꝯͣ eā. Un̄ Nicolauspapa. Lex īperatorum n̄ eſt ſupra legē dei .i. canonicā: ſed ſub: diſ. x. īperatores. Sed ꝗd in hac legiſcriptū eſt Certe. Diliges dn̄m deū tuū ex toto corde tuo ⁊ ꝓximum tuū ſic̄ teip̄m. Docens modumdiligendi ex toto corde ⁊ ꝓximum: cū dicit ip̄a lexcanonica: de pe. di. ij. Deū diligere ex toto corde eſtillum aīo occupare: ꝯcipere fruende viſionis affectum: pctī odium: mundi faſtidium. Et. xxiij. q

iiij. dꝫ hō diligere ꝓximum ſuum ſic̄ ſeip̄m: vt oēꝫhoīeꝫ quē pōt: formatōe doctrine: bn̄ficientie: cōſolatione: coheretōe: diſcipline: inducat ad colendum deū. Et in pͥncipio decretaliū dicit̉. Rex pacificus pia miſeratōe diſpoſuit ſibi ſubditos forepacificos: pios: pariter ⁊ modeſtos. Pios qͦ ad dilectionem ⁊ deuotioneꝫ erga deū. Pacificos quoad dilectioneꝫ ⁊ iuſticiā erga ꝓximos. Modeſtosqͦ ad dilectionē ⁊ tēperantiā ſui. Et ꝓpter hͦ eccl̓iaſtatuit multas leges ꝑtinentes ad cultū diuinum⁊ dilectionē dei augendam: vt de confitendo: cōione ſumēda: feſtis celebrandis: diuinis exequendis ⁊ hiꝰ. Remouit ml̓tas altercationes ⁊ litigia:q̄ pn̄t fieri in iudicijs ꝯtra charitatem ꝓximoꝝſuas determinatōes: iō ⁊ iſta multiplex lex dei. De ſeptima lege .ſ. ſeculari ītelligit̉ illud Heſter.i. Septē ſapientes erāt ꝯſiliarij regis Aſſueri. qͦꝯſilijs cūcta agebat: ſcientes leges ⁊ iura maiorūNō hēbant illi neqꝫ legem moſaicā: qꝛ nō erāt deppl̓o iudeoꝝ: nec euāgelicā: nec canonicā: q̄ adhucnon erant: ſꝫ leges ciuiles. Et he vtiqꝫ cū non ſininiuſte: ſiue ſint īperiales: ſiue municipales: vt ſtatuta ciuitatum: a ꝗbuſcūqꝫ facte ſint fidelibus vl̓infidelibꝰ: leges dn̄i ſunt: ⁊ ſeruariⁱ debēt ab oībꝰ.Sed ꝗd in hac lege ſcriptū eſt: Certe. Diliges dn̄ꝫdeum tuū ⁊c̄. Un̄ ⁊ priuilegiāt eccl̓ias ⁊ miniſtroeccl̓ie ⁊ puniunt hereticos et blaſphematores: ⁊alia q̄ ſunt ꝯtra dei cultum ⁊ honorē. Et ſil̓r puniunt inferentes nocumēta ꝓximis: vt ſic inter proximos conſeruet̉ lectio. Un dicit Iſidorus: ꝙ facte ſunt leges: vt eaꝝ motu humana coherceat audacia: tutaqꝫ ſit inter īprobos innocentia: diſ. iiij.c. facte aūt ſunt leges. Et loꝗtur de legibꝰ ſecularibus q̄ ponūt penas varias: etiā mortis ꝯtra tranſgreſſores. Et qd̓ ait apl̓s .i. ad Limo .i. ꝙ iuſtonēeſt poſita lex: ſed īiuſtis: maleficis: veneficis: homicidis: ⁊ adulteris ⁊c̄. Nō intelligit̉: vt ꝗdam hertici falſo exponebāt: ꝙ iuſti non ſint obligati ad legps humanas ẜuandas. Sꝫ qꝛ cū lex hēat duplicem actū .ſ. dirigere hoīem in oꝑibus ſuis: ⁊ coge̓metu pene ad obſeruantiā eius: iuſtis ⁊ ſi ſit peta lex: vt eſt directiua: n̄ tn̄ vt eſt coactiua: qꝛ vilicet n̄ metu pene ea obſeruant vt peccatores: ſedlibere amore iuſticie ⁊ obedientie. Hec ēt lex ē ml̓tiplex: qꝛ multe ſunt leges hoīuꝫ: ꝗ ergo ābulāt i.operant̉ ẜm has leges qͣ dn̄i ſunt: ⁊ ꝑ quaꝝ obſeruantiam exercet̉ īmaculata charitas: hi erūt ſinedubio beati in pn̄ti in ſpe: ⁊ in futuro ī re.vna alia lex: q̄ n̄ eſt ꝓpͥe dn̄i: ſꝫ ꝗ ſeꝗtur eā trditur oēm dn̄i lege. Et de hac ait apl̓s ad Ro. vij.Uideo aliā legē in mēbris meis: repugnāteꝫ legmētis mee .ſ. rōis: ⁊ captiuū me ducentem in legepctī. Iſta lex dicit̉ fomēs: ⁊ lex mēbroꝝ .i. ꝯcupiſcetia nobis innata: inclinatio vꝫ ad malū: ⁊ ad delectabilia ſenſuū: etiā q̄ ſunt ꝯtra rōnem. Pro cuiusdeclaratione dic̄. b. Tho. pͥª 2ᵉ. q. xcij. arti. vlt. ꝙ lexeēntialiter inuenit̉ in regulante ⁊ mēſurāte: ꝑ̄ticipatiue autē ī eo qd̓ regulat̉ ⁊ mēſurat̉: ita ꝙ omīs