Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

.XI.Titulus

quas doctores iudorum inuenerant circa legemmoſaicam: vt illud. Giliges amicū tuū odiobis inimicū tuū: on̄dēs inimicū non odiendū: ſeddiligendū ẜm charitatem. Math̓. v. Et illd̓ mechaberis: qd̓ intelligebāt ꝓhibitum tm̄ de oꝑe exteriori: ſed chriſtus on̄dit idem eſſe de affectu īteriori: dicens. Qui viderit mulierem ad ꝯcupiſcēduꝫ: iam mechatus eſt in corde ſuo. Math̓.vi. Et multa hiꝰ. Cerimonialia qͦꝫ impleuit qd̓ figurabat exhibēdo. Et ꝓpterea ip̄e dixit. venilegem ſoluere: ſꝫ adimplere. Math̓. v. Et qꝛ ml̓taſunt mandata euangelica oīa clamāt ꝑfectaꝫ dilectionē: eſt multiplex etiā lex iſta. Un̄ Hieremiasdicit. Dabo leges meas in cordibus eoꝝ et loquit̉de euangelio. De quinta lege eſt ꝯſuetudo dicitur in decretis diſ. xi. in his. Mos ppl̓i dei inſtituta maioꝝ lege hn̄da ſunt. At qͣꝫuis lex iſta fuerat an̄ lege moſaicā vel euangelicā: qꝛ qn̄ ceperūthoīes multiplicari ſuꝑ terram an̄ diluuiū vl̓ poſtſumpſerunt aliqͦs mores exteriores ſue ꝯuerſatōnis ad inuicē: ꝓut dictabat: qͦs abſqꝫ ſcripturapro lege tenebat: tn̄ ponit̉ lex ꝯſuetudinis poſtlegem diuinā: moſaicam: euangelicā: qꝛ ꝗcꝗd eſtꝯͣ mandata moralia vel euangelica: qͣꝫtūcūqꝫporis ſic ductū in ꝯſuetudine: eſt lex: nec ligatīmo nec excuſat̉ a pctō illud faciens. Un̄ Cyprianus. Conſuetudo ſine rōe qͣꝫtuꝫ vis vulgata: qͣꝫtūvis antiqua vetuſtas erroris eſt: di. viij. Sꝫ quidin hac lege ſcriptū eſt? Certe diliges dn̄m deū tuū ꝓximū tuum. ſicubi eſt de more ſuꝑſtitiōesfacere: deierare: furari: fornicari: vindictas face̓ hiꝰ: ſunt cōtra dilectionē dei ꝓximi: eſt iſtalex dicit̉ ꝯſuetudo: ſed abuſio corruptela. Ncōſuetudo eſt ius moribꝰ .i. actibꝰ moratꝭ approb: qd̓ pro lege ſuſcipit̉ deficit lex: vt dicit: diſ. i.cōſuetudo. Sed de cōſuetudine fuit antiqͣ offerre deo ſacrificia abſqꝫ alia lege: vt pꝫ in AbrahamIſaac: Iacob. alijs. Reuereri obedire parētibus: inferre nocumēta ꝓximis: hiꝰ: ꝑtinentad dilectionē dei ꝓximi. Et lex multiplex ē: qꝛmulte varie ſunt cōſuetudines. De ſexta lege.ſ. canonica: pōt intelligi illud qd̓ dicit̉ ꝓuer. viij. me .ſ. ſapīaꝫ: legū conditores iuſta decernūt.ditores legū ciuilium non ſemꝑ decernunt iuſta:vt pꝫ in legibꝰ ꝑmittentibꝰ vſuras: vel p̄ſcriptꝭ malefidei. Un̄ nec vim legis hn̄t tales leges. Sꝫ conditores legū eccl̓iaſticarum: ſemꝑ iuſta decernūt. eccl̓ia regitur a ſpū ſctō: in cōdendis legibusſuis: vn̄ errare non poteſt ẜm Tho. in qd̓libetis: etp̄iudicat legi ciuili in eo eſt ꝯͣ. Un̄ Nicolauspapa. Lex īperatorum eſt ſupra legē dei .i. canonicā: ſed ſub: diſ. x. īperatores. Sed ꝗd in hac legiſcriptū eſt Certe. Diliges dn̄m deū tuū ex toto corde tuo ꝓximum tuū ſic̄ teip̄m. Docens modumdiligendi ex toto corde ꝓximum: dicit ip̄a lexcanonica: de pe. di. ij. Deū diligere ex toto corde eſtillum aīo occupare: ꝯcipere fruende viſionis affectum: pctī odium: mundi faſtidium. Et. xxiij. q

iiij. dꝫ diligere ꝓximum ſuum ſic̄ ſeip̄m: vt oēꝫhoīeꝫ quē pōt: formatōe doctrine: bn̄ficientie:ſolatione: coheretōe: diſcipline: inducat ad colendum deū. Et in pͥncipio decretaliū dicit̉. Rex pacificus pia miſeratōe diſpoſuit ſibi ſubditos forepacificos: pios: pariter modeſtos. Pios ad dilectionem deuotioneꝫ erga deū. Pacificos quoad dilectioneꝫ iuſticiā erga ꝓximos. Modeſtos ad dilectionē tēperantiā ſui. Et ꝓpter eccl̓iaſtatuit multas leges ꝑtinentes ad cultū diuinum dilectionē dei augendam: vt de confitendo: cōione ſumēda: feſtis celebrandis: diuinis exequendis hiꝰ. Remouit ml̓tas altercationes litigia: pn̄t fieri in iudicijs ꝯtra charitatem ꝓximoꝝſuas determinatōes: iſta multiplex lex dei. De ſeptima lege .ſ. ſeculari ītelligit̉ illud Heſter.i. Septē ſapientes erāt ꝯſiliarij regis Aſſueri.ꝯſilijs cūcta agebat: ſcientes leges iura maiorū hēbant illi neqꝫ legem moſaicā: qꝛ erāt deppl̓o iudeoꝝ: nec euāgelicā: nec canonicā: adhucnon erant: ſꝫ leges ciuiles. Et he vtiqꝫ non ſininiuſte: ſiue ſint īperiales: ſiue municipales: vt ſtatuta ciuitatum: a ꝗbuſcūqꝫ facte ſint fidelibus vl̓infidelibꝰ: leges dn̄i ſunt: ſeruariⁱ debēt ab oībꝰ.Sed ꝗd in hac lege ſcriptū eſt: Certe. Diliges dn̄ꝫdeum tuū ⁊c̄. Un̄ priuilegiāt eccl̓ias miniſtroeccl̓ie puniunt hereticos et blaſphematores:alia ſunt ꝯtra dei cultum honorē. Et ſil̓r puniunt inferentes nocumēta ꝓximis: vt ſic inter proximos conſeruet̉ lectio. Un dicit Iſidorus: facte ſunt leges: vt eaꝝ motu humana coherceat audacia: tutaqꝫ ſit inter īprobos innocentia: diſ. iiij.c. facte aūt ſunt leges. Et loꝗtur de legibꝰ ſecularibus ponūt penas varias: etiā mortis ꝯtra tranſgreſſores. Et qd̓ ait apl̓s .i. ad Limo .i. iuſtonēeſt poſita lex: ſed īiuſtis: maleficis: veneficis: homicidis: adulteris ⁊c̄. intelligit̉: vt ꝗdam hertici falſo exponebāt: iuſti non ſint obligati ad legps humanas ẜuandas. Sꝫ qꝛ lex hēat duplicem actū .ſ. dirigere hoīem in oꝑibus ſuis: coge̓metu pene ad obſeruantiā eius: iuſtis ſi ſit peta lex: vt eſt directiua: tn̄ vt eſt coactiua: qꝛ vilicet metu pene ea obſeruant vt peccatores: ſedlibere amore iuſticie obedientie. Hec ēt lex ē ml̓tiplex: qꝛ multe ſunt leges hoīuꝫ: ergo ābulāt i.operant̉ ẜm has leges dn̄i ſunt: quaꝝ obſeruantiam exercet̉ īmaculata charitas: hi erūt ſinedubio beati in pn̄ti in ſpe: in futuro ī re.vna alia lex: eſt ꝓpͥe dn̄i: ſꝫ ſeꝗtur trditur oēm dn̄i lege. Et de hac ait apl̓s ad Ro. vij.Uideo aliā legē in mēbris meis: repugnāteꝫ legmētis mee .ſ. rōis: captiuū me ducentem in legepctī. Iſta lex dicit̉ fomēs: lex mēbroꝝ .i. ꝯcupiſcetia nobis innata: inclinatio vꝫ ad malū: ad delectabilia ſenſuū: etiā ſunt ꝯtra rōnem. Pro cuiusdeclaratione dic̄. b. Tho. pͥª 2ᵉ. q. xcij. arti. vlt. lexeēntialiter inuenit̉ in regulante mēſurāte: ꝑ̄ticipatiue autē ī eo qd̓ regulat̉ mēſurat̉: ita omīs