Capitulū .I.
qꝛ pctm̄ pͥncipl̓r ꝯſiſtit in actu volūtatis: ſic̄ ⁊ ꝗlibꝫactꝰ mortalis: vn̄ non dr̄ vnus actꝰ mortal̓r ſi volūtas mutatur: qͣꝫuis ēt actio ẜm numeꝝ ſit ꝯtinua:ſi āt volūtas non mutet̉: non pōt eſſe ꝙ de venialifiat mortale. Alio mō pōt ītelligi vt id qd̓ eſt veniale ex gene̓ fiat mortale: ⁊ hoc ꝗdē poſſibile ē in qͣꝫtum ꝯſtituit̉ in eo finis: vel in qͣꝫtū refert̉ ad mortale pctm̄ ſic̄ ad finē. Sic̄ cū ꝗs dic̄ v̓bū ocioſū intendēs ꝑ hͦ īduce̓ ad fornicationē: ⁊ ꝑ iſtu ẜm modū ītelligitur illd̓ dictū Aug. Nullū pctm̄ eſt adeo veniale qd̓ n̄ fiat criminale .i. mortale dū placet: diſt:xxv. §. criminis. Et ītelligit̉ de ꝯplacentia fruitōiscū .ſ. ibi ꝯſtituit̉ finis. Tertio mō pōt intelligi ita ꝙmulta venialia pctā ꝯſtituāt vnū pctm̄ mortale: ꝙſi ſic intelligit̉ ꝙ ex ml̓tis pctīs venialibus ītegraliter ꝯſtituat̉ vnū pctm̄ mortale falſū eſt: nō .n. oīapctā venialia de mūdo pn̄t hr̄e tm̄ de reatu: qͣꝫtuꝫvnū pctm̄ mortale: qd̓ pꝫ ēt ex ꝑte durationis. Ꝙpctm̄ mortale hꝫ reatū pene eterne: pctm̄ āt veniāle reatū pene tꝑalis: vt dictū eſt. Pꝫ ēt ex ꝑte penedāni: qꝛ pctm̄ mortale meret̉ carentiā viſionis diuine cui nulla alia pena cōꝑari pōt: vt Chryſo. dic̄Pꝫ ēt ex ꝑte pene ſenſus: qͣꝫtū ad vermē ꝯſcīe: licꝫforte qͣꝫtū ad penā ignis nō ſint īproportionabilespene. Si v̓o ītelligat̉ ꝙ ml̓ta pctā venialia faciūtvnū mortale diſpoſitiue. ſic veꝝ ē. Actꝰ .n. pctī duplicit̓ ad aliqd̓ diſponit. Uno ꝗdem mō directe: etſic diſponit ad actū ſil̓em ẜm ſpēm: ⁊ hͦ mō pͥmo etꝑ ſe: pctm̄ veniale ex gene̓: n̄ diſponit ad moͣtale exgene cū diſſerāt ſpē. Sꝫ ꝑ hūc modū pctm̄ venialepoteſt diſpone̓ ꝑ qͣꝫdam ꝯſequentiā ad pctm̄ qd̓ eſtmortale ex ꝑte agentis. Augmētata .n. diſpōne velhabitu ꝑ actꝰ pctōꝝ venialiū in tm̄ pōt libido peccādi creſce̓: ꝙ ille ꝗ peccat finē ſuū ꝯſtituet ī pctō veniali. Nā vnicuiqꝫ hn̄ti hītuꝫ in qͣꝫtū hꝰ finis ē oꝑatio ẜm hītum. Et ſic ml̓tociens peccando venialit̓diſponetur ad peccatum mortale. Alio mō actushumanꝰ diſponit ad aliqd̓ remouendo ꝓhibens:Et hͦ mō pctm̄ veniale ex genere pōt diſponere adpctm̄ mortale ex genere. Qui .n. peccat venialit̓ exdiſponit̉ ad hͦ ꝙ ēt volūtatē ſuā n̄ ſubijciat ordinivltimi finis: eligēdo id qd̓ eſt pctm̄ mortale ex genere. Et ẜm hūc modū .i. ẜm diſpōem intelligendūeſt qd̓ dic̄. Aug. de pe. di. i. tres ſunt .ſ. ꝙ illa pctā q̄humane fragilitati qͣꝫuis ꝑua: tn̄ crebra ſurrepūt:q̄ ſi collecta ꝯͣnos fuerint: ita nos grauabūt et opprimēt: ſic̄ vnū aliqd̓ grande pctm̄ .ſ. mortale: hͨ ille. ¶ Itē noͣ ẜm Tho. vbi ſupra ar. v. ꝙ veniale exſui diuturnitate vel frequētia vel aſſiduitate: nōpōt eſſe mortale: niſi forte ꝑ accidens ex aliqͦ ſuꝑueniente: cū .ſ. in actu ml̓tiplicato vel ꝓtelato: ſuꝑuenerit aliud qd̓ variat ſpēꝫ: puta inobediētia vl̓ꝯtēptꝰ vel alid̓ hiꝰ: ⁊ ſic ītelligendū ē qd̓ dr̄. xxv. di.§. alias ea. Ubi videt̉ dici: ꝙ aliqͣ venialia in ꝯſuetudinē ducta efficiunt̉ mortalia. Et noͣ ẜm Pe. depal̓. in. 4º. ꝙ idē actꝰ ſpē pōt eſſe venialis et mortal̓
tripl̓r. Primo ꝓpt̓ ꝯſcīam erroneā: q̄ iudicat mortale qd̓ eſt veniale. Scd̓o ꝓpt̓ ꝯtēptū. Tertio ꝓpterfinē ibi ꝯſtitutū. Cuius ſignū eſt: qn̄ faceret etiamſi eſſꝫ ꝓhibitū. Ꝙ gͦ diſpoſitiue veniale ſit moͣtaleꝑiculoſū eſt venialia ml̓tiplicare: qꝛ ꝗdā dicūt eaſic poſſe ml̓tiplicari: vt hō n̄ poſſit poſtea peccareniſi mortal̓r pͥmo pctō. Periculoſum eſt et vnumpctm̄ nimis aſſueſcere: ēt veniale: qꝛ facillimū eſtagere ẜm hītum radicatū firmit̓ ⁊ difficillimuꝫ eſtagere ꝯtra: qꝛ aſſuetudo fac̄ neceſſitate. Un̄ hō aſſuetꝰ v̓bis ocioſis: ſi occurrat ſibi tētatio ꝗd facietſi a deo eſſet ꝓhibituꝫ: ꝯſentiet facere illd̓. Et iō nehītualiter in homine firment̉ frequenter ꝯfitēdſunt: ⁊ ſic nunqͣꝫ radicabitur habitꝰ: hͦ ille: diſ. xvq. j. in. iiij. ſenten..§. IIII.Effectus auteꝫ peccativenialis ſeu nocumētū eſt ml̓tiplex ẜm ꝙ dr̄ in cōpendio theologie. Primꝰ eſt macula aīe .i. īpeditioexterioris: fulgoris ⁊ nitoris actual̓ oꝑū bonorū.Nā ꝓpͥe ſumendo maculā: ſic tm̄ mortale n̄ veniale cauſat eaꝫ. Ut dic̄ Zho. pͥª 2ᵉ. q. lxxxix. qd̓ ēt vr̄innuere Greg. dicens: ꝙ mentē nequaqͣꝫ cogitatōīmūda coinꝗnat .i. maculat: ſꝫ cū hāc ꝑ delectatōeꝫſubiūgat: de pe. diſ. iij. inter. hec. Secūdus ē ꝙ minuit feruorem charitatis: ſic̄ aqͣ in igneꝫ ꝓiecta: lꝫignē n̄ extinguat: feruorē tn̄ illius tēperat. Tertiꝰ ēꝙ ptās aīe in oꝑibus bonis laſſat̉. Sic̄ equꝰ cuiſupponit̉ hō n̄ ē ita potēs ad ābulādū. Quartus ēꝙ ratardat a gl̓ia: qꝛ hō ꝗ n̄ ꝯmitteret deberet etpoſſet ſtatī pꝰ mortē euolare coget̉ ꝓpt̓ venialia adtp̄s ī purgatorio expectare. Nūqͣꝫ .n. ab aliqͦ faciesdei videbit̉: donec ſoluat ꝑ penas minimū qͣdrantem venialiū pctōꝝ. Oportet .n. quēlibet ita mūdūeſſe an̄ introitū paradiſi: ſic̄ fuerat ī īnocentia baptiſmali. Quintꝰ eſt ꝙ bona gl̓ie celeſtis dīminunt:n̄ ꝗdē illa q̄ iā debent̉: ⁊ q̄ habemꝰ ibi ꝑ merituꝫ repoſita: ſꝫ q̄ deberent̉ ſi venialia n̄ fierent: qꝛ ī eodētꝑe poſſent aliqͣ bona fieri qn̄ iſta fiūt ꝓpt̓ea poſtꝑpetratiōeꝫ venialiū oꝫ nos q̄dā oꝑa ꝯuertere adſolutionem hꝰ debitoꝝ: ꝑ q̄ nob̓ d̓beret creſcere cumulus eterni p̄mij. Sextꝰ effectꝰ eſt: qꝛ venialia ſūtſepe occaſio pctōꝝ mortaliū. Septimꝰ: qꝛ pctm̄ veniale obligat ad penā: vel tꝑalem pn̄tem ſi h̓ ſatiſfac̄ vel purgatoriaꝫ ſi morit̉ in gratia: vel infernalem ſi morit cū mortali. ¶ Noͣ ꝙ pctm̄ veniale remitti n̄ pōt ſine mortali: ⁊ rō eſt ẜm Tho. in. 4º. diſ.xvi. qm̄ remoto pͥori remouet̉ poſterius: nec poſterius reſtituet̉ niſi pͥori reſtituto. Feruor āt charitatis cui veniale opponit̉: eſt poſterior ipſa charitate. Un̄ qͣꝫdiu charitas n̄ reſtituit̉ .ſ. ꝑ dimiſſionempctī mortalis: nec feruor charitatis reꝑari pōt: ī ēreꝑatione eſt venialis dimiſſio: ⁊ ſic n̄ dimittit̉: idēpe. ¶ Pōt āt dimitti vnū veniale ſin̄ alio: ſꝫ Tho.vbi ſupra: qꝛ venialia n̄ hn̄t ꝯnexionē ad inuicemex ꝑte auerſionis ſic̄ mortalia: qm̄ in eis nulla eſtauerſio a deo. Nec ēt ex ꝑte ꝯuerſionis vt ꝑ ſe pꝫ.¶ Nō pōt dimitti veniale volūtate manēte ad illd̓