Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.X.

in ſe cōtinet inordinatōeꝫ aliquā dei ꝓximi vtverbū ocioſū: riſus: īmoderatus hiꝰ. Et tale ē veniale ex genere ſuo: ab Aug. ponūt̉ ml̓ta de his ſunt venialia ex genere ſuo. xxv. di. §. Alias ea.Ueꝝ qꝛ actus morales accipiunt rōneꝫ boni velmali ſolū ex obiecto: ſꝫ ēt ex diſpoſitione agentꝭ:cōtingit qn̄ꝫ vt qd̓ ē veniale ex gene̓ ſuo rōne obiecti: ſit mortale ex diſpōe agentis: vtputa v̓bū ocoſū dictū ad inducēdum ad fornicatōeꝫ. Et econuerſo .ſ. qd̓ ē mortale ex genere: ſit vēiale ex diſpoſitione agentis: ꝓpter hoc .ſ. qꝛ eſt actꝰ īꝑfectꝰ .i.deliberatꝰ a rōe: vt cogitatio de adulterio cui nonaſſentit̉ ī rōe de his clariꝰ.. dicet̉.Ueniale peccatuꝫ ſecudum Xho. pͥª 2ᵉ. q. lxxxix. cōmitti potuit in ſtatu īnocentie vt coīter ponit. Qd̓ eſt ſic ītelligenduꝫ illd̓ qd̓ eſt nobis veniale: ſi ip̄e adā committereteſſet ei mortale ꝓpter altitudinē ſui ſtatus: quiapotuit eſſe committeret aliqd̓ qd̓ de ſe eſt veniāle: an̄qͣꝫ amitteret integritatē illius ſtatꝰ peccandomortal̓r. Ratio .n. hiꝰ eſt: qꝛ pctm̄ veniale ī nobiscontingit: vel propter īꝑfectionē actꝰ ſic̄ ſubiti motus in genere mortaliū: vel ꝓpter inordinationeꝫexiſtentē circa ea ſunt ad finē: ſeruato tn̄ debitoordīe ad finē. Utrūqꝫ āt hoꝝ contingit ꝓpt̓ quēdādefectuꝫ ordinis: eo inſerius continet̉ firmit̉ſub ſuꝑiori. In ſtatu āt īnocētie erat ordīs īfallibilis firmitas: vt ſemꝑ inferiꝰ contineretur ſub ſuꝑori .i. ſenſualitas ſub ratione qͣꝫdiu ſūmuꝫ hoīs .i.ratio contineretur ſub deo: vt Aug. dicit ī. xiiij. deci. dei. Et qꝛ maior eſt ꝑfectio angeli qͣꝫ hoīs inpͥmo ſtatu ſeꝗtur ſi homo ī ſtatu muocentie potuit peccare venial̓r: vt dictū eſt: nec āgelus poteſtpeccare venial̓r. Angelus .n. ſi ē bonꝰ: moueturad ea ſūt ad finē: niſi ī ordine ad fineꝫ debituꝫeſt deus: ꝓpt̓ hoc oīs eius actꝰ eſt actꝰ charitatis: ſic ī eo poteſt eſſe veniale. Angelus v̓o malus mouetur ī aliꝗd niſi ī ordinem ad fineꝫ peccatiſuꝑbie ſue: ſic in oībus peccat mortal̓r: q̄cūqꝫpͥa voluntate agit. Secꝰ de appetitu natural̓ bor eſt ī eo. Et qͣꝫuis venialia videantur qn̄qꝫ eacurāt demones committi ab hoībꝰ: tn̄ hoc faciurvt ſic hoīes ad ſui familiaritatem adducāt: īducant ad mortale. Un̄ ī oībꝰ talibꝰ mortal̓r peccantpropt̓ ītentionem finis. Item pͥmi motꝰ in infidelibus ſunt mortalia: vt ꝗdā dixerūt: ſꝫ venialia ſieis conſentiatur. Pꝰ ratio eſt duplex ẜꝫ Tho. pͥº2ᵉ. q. lxxxix. ar. v. Prima qꝛ ſenſualitas potuiteſſe ſubiectū mortal̓ pctī. Eſt āt eadem natura ſenſualitatis ī ī fidelibꝰ ſic̄ īfidelibꝰ: ſic poteſt eſſe: pͥmꝰ motꝰ ſenſualitatis ī īfidelibꝰ ſit mortale. Secūda ē: qꝛ dignitas ꝑſoue nūqͣꝫ dīminuit pctm̄: ſꝫmagꝭ adauget: vn̄ pctm̄ eſt minꝰ ī fideli qͣꝫ in īfideli: ſꝫ multo magꝭ vt pꝫ ad Hebre. x. hoc etiamexp̄ſſe colligitur. xij. q. i. Scimꝰ. Pctm̄ venialeeſt impoſſibile ſit in aliqͦ originali ſolo abſqꝫmortali. Cuius eſt ẜm Lho. pͥª. q. lxxxix. ar. vi.

Quia an̄qͣꝫ ad annos diſcretionis ꝗs ꝑueniat: defectus etatis ꝓhibens vſum rationis excuſata mortali: vn̄ multomagꝭ a veniali: ſi ꝯmitteret aliqd̓ qd̓ ex genere ſuo ſit tale. Hoc ēt exp̄ſſe habet̉xv. q. i. §. aūt ea. v̓o vſum rōis hr̄e incipit: īoīo excuſatur a culpa venial̓ mortal̓ peccati. Sꝫpͥmū qd̓ tūc hōi cogitandū occurrit eſt deliberarede ſeipſo: ſiquide ſeip̄m ordinauerit ad debituꝫfinē: gratiā ꝯſequetur remiſſionē original̓ pctī.Si v̓o ordinet ſeip̄m ad debitū finē: ẜm ī illaetate eſt capax diſcretionis: peccabit mortal̓r: nonfaciens qd̓ in ſe eſt. Et ex tūc erit in ſe pctm̄ veniale ſine mortali: niſi poſtqͣꝫ totum fuerit ſibi pergratiam remiſſum.Et nota quod primi motus peccatoꝝ ſunt in ſenſualitate ſunt venialia.Dicit .n. magiſter. ij. ſen. diſ. xxi. tēptatio a carn pōt abſqꝫ peccato. Sed qn̄cūqꝫ eſt pͥmꝰ moteſt tēptatio a carne: ergo pͥmus motꝰ non pōt ſin̄peccato. Pro cuius declaratōe dic̄ Tho. ī quolil̓ motꝰ importat inclinatōeꝫ quādā ad terminu ꝗdem inclinatio ꝑtinet ad appetitū in humanisactibꝰ. In hoīe āt triplex appetitus eſt. Unꝰ ꝗdē natural̓: ẜm vis appetitiua ꝑtinet ad aīam vegetabilem: hꝫ vim digeſtiuā expulſiuā retentiuā.Secūdus appetitꝰ eſt ſenſualitatis: moueturapprehenſionē ſenſus. Tertius appetitꝰ eſt volutis: mouetur ẜm iudiciū rōis. Pctm̄ āt qd̓ habrōeꝫ culpe de loꝗtur: non pōt niſi in actu voluntatis: .ſ. eſt aliqual̓r in ptāte peccantꝭ. Actusaūt appetitꝰ natural̓ ſubiacet imꝑio rōis: ſic̄ necactus aliaꝝ potentiaꝝ vegetabiliū aīe. Et ī actutal̓ appetitꝰ pōt ꝯſiſtere culpa: ſic̄ eſuriat vl̓ſcitiat abſqꝫ culpa ē: idē dicendū eſt in alijs hiꝰ.Sed actꝰ appetitꝰ ſenſitiui ſubiacet imꝑio rōis: ꝗa p̄ueniēs ip̄m: pōt īꝑare vel ēt īpedire: ideotal̓ motꝰ pōt hr̄e rōeꝫ culpe: ſi ſequatur iudicium rōis poterit pctm̄ mortale: ſic̄ motꝰ exterio mēbroꝝ a rōe īꝑati. Si āt ꝑueniat iudiciū rōiseſt ꝗdem pctm̄: ſi tendat in aliqd̓ illicitū: qꝛ ī ptātehoīs fuit ip̄m cohibere: eſt tn̄ veniale pctm̄ſimū vt pꝫ Aug. xij. de trini. Et hic diciturmotꝰ peccati: motꝰ āt ſuꝑioris appetitꝰ .i. volūtatisꝯn̄s iudiciū rōis: pōt pctm̄ mortale. Et ſi dicatur nemo peccat in eo qd̓ vitare pōt: vt. xv.q. i. §. ij. Sed ꝯcupiſcentia vitari pōt. Rn̄deo:ꝯcupiſcentia non poteſt vitari ſic nullus motꝰ īſurgat: qꝛ duꝫ reſiſtitur vni īſurgit̉ alius. Pn̄t tn̄vitari ſinguli: ex hoc ꝗlibet hꝫ aliꝗd de rōe pctī:lꝫ non habeat rationem perfecti peccati qd̓ eſt peccatum mortale.vifiInſuper que. iur ſi veniale poſſit effici mortale.. Lho. pͥª 2ᵉ. q. lxxxviij.ar. iiij. veniale fieri mortale poteſt ītelligi tripl̓rUno modo ſic idem actꝰ numero poſſit peccatū veniale poſtea mortale: hoc non poteſt: