Capitulū .I.
ſequeret̉ ꝙ tot poſſent fieri ꝙ oīo liberaret̉ qd̓ eſtfalſum ẜm Aho. in. iiij. In vita aūt pn̄ti remittiturqd̓cūqꝫ moͣtale: dūmō ve peniteat. Hec eſt .n. ē differentia ẜm Lho. in. 4º. inter ſpm̄ carni vnitum: etſeꝑatū: qꝛ ſpūs carni vnitus eſt ſuſceptibilis pnīenō aūt ſpūs ſeꝑatus. Un̄ damaſcenus. Hoc ē hōimors qd̓ angelo caſus. Hinc ꝑ ꝓph̓am Ezechielēc. xviij. dn̄s ait. In quacūqꝫ die ꝯuerſus fuerit pecator ⁊ ingemuerit pctōꝝ eius nō recordabor. EtChryſo. ī li. de reparatōe lapſi dic̄. Lal̓ mihi credetalis eſt erga hoīes dei pietas vt nūqͣꝫ reſpuat hominis pnīam: ſi ei pure ⁊ ſincere et ſimpl̓r offerat̉.Etiā ſi ad ſūmū ꝗs ꝑuenit malorū: et inde reuertivelit ad v̓tutis viā: ſuſcipit libenter amplectitur ⁊oīa facit: quatenus ad pͥorem reuocet ſtatū: hͨ ipſed̓ pe. di. iij. tal̓. Ut ergo euadat penas eternas: oꝫ h̓pctōrem penite̓. Un̄ Hiero. O peccator fatiſfacitodeo in ꝯfeſſione penitentie: nō expectes vt humiliet te cuſarſatayn .i. diabolus: et ab inuito neceſſitatem extorqueat: ſꝫ p̄uenit tortoris iſtius duritiāqꝛ ſi te ipſe correxeris: ſi te emendaueris: pius eſtdeus vt remittat: de pe. di. i. vide. Sine pnīa auteꝫmortale remitti n̄ pōt .i. ꝯtritiōe. Dic̄ .n. regula iurꝭ.Penitenti veniā nō dat̉ niſi correcto: ex de reg.urꝭ. Et Aug. Neminē putes ab errore ad v̓itateꝫa qͦcūqꝫ magno vel ꝑuo vicio ſine pnīa poſſe ꝑuenire. Ita īpartit̉ a deo largitas mīe: vt nō dimittat̉ſeueritas diſcipline: de pe. di. i. neminē. De mō aūtpenitendi habes in 2ª ⁊ 3ª ꝑte. ¶ Quāto aūt peccator magis expectat̉ ad pnīam ⁊ non reuertitur: tāto durius punit̉. Un̄ Ualerius. Lento ꝗdē gradudiuina ꝓcedit ira: tarditatēqꝫ ſupplicij grauitateꝯpenſat. Et Hiero. Moderatio dei ac piētas ſolūnoſtꝝ reditum querit: ac nos cupit longa ſua benignitate ſaluare. Ꝙ ſi n̄ ꝯuertimur ſi duri colli ſumus. ſi vſqꝫ in finē in pctīs ꝑſeueramus: aſſiduepeccatū non miſeret̉ deus diſ. xciij. diaconi. Et ꝗaoīa mortalia hn̄t ꝯnexionē ad inuiceꝫ ex ꝑte auerſionis. Un̄ pͥncipal̓r eſt grauitas pctī: qꝛ oīa auertūt a deo. ẜm Tho. in. iiij. Iō nō pōt ꝗs penitere devno ſine altero. Aīa .n. cū ſit ſimplex: nō pōt ex ꝑteauerti ⁊ ex ꝑte cōuerti. Per qd̓libet autē mortaleaīa auertit̉ a deo. Un̄ Greg. Falſas pnīas dicimꝰ:cū ſic diſcedit̉ ab vno peccato: vt non diſcēdat̉ abalio: de pe. di. 7. falſas. Cuꝫ aūt penitet ꝗs vere deoībus mortalibus: remittunt̉ ei pctā qͣꝫtuꝫ ad maculā: qꝛ .ſ. ſibi reſtituit̉ gratia: ⁊ qͣꝫtum ad debitumpene eterne. Remanet tn̄ obligatus ad penā tꝑalem cōiter. Pctm̄ .n. mortale ẜꝫ Pe. in. iiij. tollit qd̓eſt ꝯͣ equalitatem iuſticie: dū vltra debitum vſuseſt propria volūtate: ſubtrahendo debitū obſequium. Reſtituta ergo amicitiā: qꝛ ſe humiliauit ⁊ petijt veniam cōiter remanet obligatus ad ſoluēdūdebitum pene tꝑalis: ad recōpenſandū iniuriam:⁊ ſatiſfaciendum iuſticie leſe: qd̓ ſoluit poſtea peroꝑa ſatiſfactoria. Poſſet tn̄ ẜm doctores eſſe cōtritio tanta: ꝙ ſufficeret ad delendū oēm culpam etpenam. Exemplū in latrone: de pe. diſ. i. īportuna.
Et exemplū de illo ꝗ abſtulit ꝓximo decem. Hiccū fecerit ꝯͣ amicitiam et ꝯͣ iuſticiam: ſi veniam petit humiliatus dicit leſus iniuriā tibi remitto: ſedvolo ꝙ reſtituas meū ⁊ ſi non potes mō in futuꝝpaulatim facies. Poſſet tn̄ ita ⁊ tal̓r humiliari: etille leſus eſſe ita diues ⁊ liberal̓: ꝙ etiā debituꝫ dimitteret ⁊ n̄ ſolū iniuriā. Sic accidit de offendētedeū. Et ꝙ poſt remiſſionē culpe remaneat ꝗs obligatus pene tꝑali: hēs exēplū ī Pauid. Cui poſtqͣꝫdictū fuit v̓e penitenti. Dn̄s trāſtulit pctm̄ tuuꝫ: tūpropter ip̄m ſuftinuit magnā tribulatiōeꝫ ⁊ ꝑſecutionē filij: qd̓ notat Grego. de pe. di. i. Si pctm̄ vbidicit: ꝙ delictū deus ſine vltione n̄ patit̉. Aut enīhō punit ꝑ ſeip̄ꝫ: aut deꝰ cū hoīe .ſ. vl̓ ꝑ tribulatōesvel poſtea ī purgatorio. Qd̓ .n. nō faciet ad plenuꝫſatiſfactionis debite ꝓ pctīs mortalibꝰ in purgatorio ſoluet: vl̓ ēt ꝓ venialibꝰ. Et de his mō dicēduꝫ.ſ. de venialibus.¶ Litulus decimus de peccato veniali. Quid dicat̉ pctm̄ veniale: ⁊ de nocumentis eius. Ca. I.Eniale dicitura venia. Poteſt ergo dici aliqd̓ctm̄ veniale tripl̓r: ẜm Tho. pº.q. lxxxviij. Uno mō: qꝛ ē veniā cōſecutū: et ſic mortale poſtpnīam dr̄ veniale. Un̄ Aug. dicit. Fit vniale ꝑ confeſſionē qd̓ erat criminale ī oꝑatione. de peni. di. i.Et hoc dr̄ veniale ex euētu. Secūdo mō dr̄ veniāle qd̓ hꝫ in ſe vn̄ veniā ꝯſequat̉: vl̓ total̓r vel ī ꝑteIn ꝑte ꝗdē ſic̄ cū hꝫ aliqd̓ dīminuēs culpā: vt cuꝫſit ex infirmitate vel ignorātia. Et hͦ dr̄ veniale excā qͣꝫuis ſit mortale. Un̄ Ciprianus: ꝗ poſt v̓itatemanifeſtā ꝑſeuerat prudēs ⁊ ſciēs .ſ. ī errore de aliqua materia: iam n̄ ī veniā ignorātie peccat. Preſūptione .n. atqꝫ obſtinatōe quadā nitit̉ cū a rōneſuꝑat̉: di. viij. c. ꝯſuetudo. Tertō mō dr̄ veniale: qꝛnō hꝫ in ſe vn̄ n̄ ꝯſequat̉ veniā ex toto: ſꝫ faciliterdimittit̉: qꝛ .ſ. n̄ tollit ordinē ad vltimū finē: vn̄ nōmeret̉ penā eternā: ſꝫ tꝑalem. Et de his ītelligit̉ illud Bede. Pctā q̄ ex ignorātia vel īfirmitate committūtur: dic̄ ⁊ p̄cipit alterutꝝ ꝯfiteri .ſ. Iaco. v. qꝛfacile remittūt̉: di. xxv. §. Criminis. Ubi dic̄ glo. etbn̄. ꝙ loꝗt̉ de venialibus q̄ pn̄t laico ꝯfiteri: et oblata copia ſacerdotis. Nūqꝫ tn̄ ē neceſſariū ip̄a vl̓alia laico ꝯfiteri. Un̄ lyp̄cipit ponit̉ ꝓ conſulit ſeuexhortat̉. Et ſic ſumit̉. xxiij. q. iiij. Guiliſariꝰ. Hocāt dr̄ veniale ex genere: ⁊ de hoc nūc loꝗt̉ qd̓ diſtīguit̉ ꝯͣ mortale. Pctōꝝ ergo actualiuꝫ aliqd̓ dicit̉mortale ex gene̓: ⁊ aliqd̓ veniale ex gene̓: ẜm ꝙ genus vel ſpēs actus determinant̉ ex obiecto. Cum.n. volūtas fert̉ ī aliqd̓ qd̓ ẜꝫ ſe r̄pugnat charitatidei vel proximi: ꝑ quā hō ordinat̉ in vltimū finē:tūc pctm̄ ex obiecto ſuo hꝫ ꝙ ſit mortale. Et ex genere ſuo eſt illud mortale: ſic̄ blaſphemia dei: ꝑiuriū. homicidiū: ⁊ hiꝰ. Qn̄qꝫ āt volūtas fert̉ in illud