Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus. IX.

trahunt̉ exͣ rōeꝫ ſuā. Quēadmodū dolere deliberate de bono alterius: eſt mortale delictum. Siv̓o hoc fiat celo iuſticie boni cōis cui ꝯͣrium eſttale bonū: iſte dolor virtus erit. Pleraqꝫ multaex genere ſuo bona eſſent ex aliqͣ circūſtantiauerſa fiunt mala ſpēm mortalē imitantia. Decimaquarta regula. Nihil eſt adeo ꝯſilium ī legeeuangelica: quin in caſu poſſit eſſe obligatorium.Et ita ꝗlibet vtens rōe tenet̉ ẜm p̄parationē acquodlibet ꝯſilium: ſi et vbi neceſſitas īminet̉ hocagendi: obligat igit̉ qd̓libet ꝯſiliū vt ꝯtēnat̉qͣꝫ non ſit ſalubrior ſeruatio eius qͣꝫ oppoſiti. Et tn̄nullus ita ꝯſilijs ſeruādis aſtringit̉: qn̄ ab eis autpoſſit aut debeat in caſu eoꝝ obſeruatio qn̄qꝫ pretermitti: vt de non hn̄do duas tunicas: de p̄bendo pallio tunicā auferēti ſil̓ibus. Quindecīaregula eſt: qꝛ ars non deliberat: ſicut aliꝗs ex virtute bn̄ agit ſubito. Sic ex ꝑuerſa aſſuefactionevicioſus quaſi repente p̄cipitat̉. Et ita male habituatus in vicijs vt iniuriando: ꝯcupiſcendo: odiēdo: iudicādo ſil̓ibus vere demeret̉ ꝯtinue ſicutv̓tuoſis ꝯtinue merces accreſcit: vt veꝝ ſit qd̓ dicitur. Apoc. xxij. in ſordibus eſt: ſordeſcat adhuc: iuſtus iuſticiaꝫ faciat adhuc. Sedecima regula eſt permiſſionibus peccatoꝝ relaxatione pene vꝫ pene ſint reſtringende ſic abſqꝫ vtilitate reipublice vl̓ eius cui īfligunt̉: neqꝫ inſtitui: noqꝫ inſtitute exeꝗ deberet: peccant oppoſitū faciētes: vel eas inſtituerīt non delētes. In auteꝫrepublica tolerari pn̄t aut debēt vicia abſqꝫ deteriori ꝑiculo nec corrigi neqꝫ extirpari valerent:Qn̄ āt illd̓ ē qn̄ difficile eſt fere īpoſſibile general̓r diffinire: niſi ꝓut circūſtātijs ꝑticularibusinſpectis: p̄lati ſuꝑiores ſapiētes determinabūt.Exemplū hēs ī meretricibus vſuris et ſil̓ibus:qn̄qꝫ ꝑmittūtur ita de ꝯcūbinarijs loco tꝑe. De nocumento peccati mortalis in p̄ſenti vitia.Capl̓m ſecundum.Idenduꝫ eſt deinde de effectu nocumēto peccati mortalis qd̓ eſt multiplex. bonū nature corrūpit. Maculam aīe īducit. Reatū pene includit: oīa deſignātur in ꝑabola deſcendentis airl̓m ī iericho ſpoliato vulnerato: vt hētur Luc.x. De multiplici ēt nocumēto peccati hēs ſupra tivij. c. iij. Pro declaratiōe aūt pͥmi .ſ. pctm̄ bonūnature corrūpat ſeu diminuatur. Noͣ ẜm Tho. pͥª2ᵉ. q. lxxxv. bonū nature hūane pōt dici tripl̓r.Primo ip̄a pͥncipia nature: ex ꝗbus ip̄a naturaituit̉ ꝓpͥetates ex his cauſate: ſic̄ potentie aīe huiuſmodi illud tale bonū nature neqꝫ tollit̉neqꝫ dīminuit̉ pctm̄. Scd̓o dr̄ bonum naturehumane: bonū original̓ iuſticie qd̓ fuit in pͥmo homine collatū toti humane nature. Et iſtd̓ total̓r ēablatum pctm̄ pͥmi parētis. Tertō dr̄ bonū

nature ip̄a inclinatio ad v̓tutem: ex eo a natura hēt inclinatiōem ad v̓tutē. Et iſtd̓ eſt illd̓ bonūnature qd̓ dr̄ dīminui pctm̄. Per actꝰ .n. humanos ſit q̄dam inclinatio ad ſil̓es actꝰ. Oportet aūt ex hoc aliꝗd inclinatur ad vnum ꝯͣriorum:īde dīminuat̉ inclinatio eius ad alia. Un̄ pctm̄ſit ꝯͣrium v̓tuti: ex hoc ip̄o peccat: dīminuit̉bonū nature qd̓ eſt īclinatio ad v̓tutem. Et qꝛ tarinclinatio ꝯuenit hoī ex hoc ip̄o eſt rōalis: exenī hꝫ ẜm rōem oꝑet̉ qd̓ ē age̓ ẜm v̓tuteꝫ. Perpctm̄ āt non pōt total̓r ab hoīe tolli ꝗn ſit rōal̓: ꝗa eſſet capax peccati: ideo eſt poſſibile: p̄dic bonū nature tollatur total̓r: vn̄ etiā in dānatismanet talis naturalis īclinatio ad v̓tutem: alioon eſſet in eis remorſus ꝯſcīe: ſed reducatur īactū: ꝯtingit qꝛ deeſt gr̄a. Predicta āt dīminutio īclinationis ad v̓tutem dr̄ vulneratio: vl̓r īductaeſt pctm̄ pͥmi parentis. cum ip̄m ſit ablataoriginal̓ iuſticia: oēs vires aīe remanent qͦdāmodeſtitute ꝓpͥo ordine: natural̓r ordinant̉ ad v̓tutem: ip̄a deſtitutio vulneratio aīe dr̄. Sūt autemqͣtuor potentie aīe ẜm. b. Tho. vbi ſupra arti. iij.pn̄t eſſe ſubſtantie v̓tutū .ſ. in eſt prudētia: voluntas in eſt iuſticia: iraſcibilis ī eſt fortitudo:cōcupiſcibilis ī qua eſt tēperantia. In qͣꝫtuꝫ ergo deſtituitur ſuo ordine ad veꝝ eſt vulnus ignorantie. In qͣꝫtum v̓o volūtas deſtituit̉ ī ordine adbonū: eſt vulnus malicie. In qͣꝫtū v̓o iraſcibil̓ deſtituitur ſuo ordine ad arduū: eſt vulnꝰ īfirmitatꝭ.In qͣꝫtum v̓o ꝯcupiſcibilis deſtituit̉ ordine ad delectabile moderatū rōe: eſt vulnus cōcupiſcentie.Sic igit̉ iſta quatuor ſūt vulnera inflicta toti humane nature ex pctō pͥmi parentis. Sed qꝛ īclinatio ad: bonū ꝟtutis ī vno qͦꝫ dīminnit pctm̄ actuale: ēt iſta qͣtuor .ſ. ignorantia: malicia: ꝯcupiſcētia: īfirmitas: ſunt vulnera ex alijs peccatis ꝯſequētia: ī qͣꝫtū .ſ. pctm̄ actuale hebetat̉ p̄cipueī agendis: volūtas qͣꝫdā ꝓnitatē hꝫ ad malū: diſficultas bn̄ agēdi creſcit ꝯcupiſcētia magꝭ exardeſcit. Scd̓o pctm̄ īducit maculā anime: vt adEphe. v. dr̄ vt exhiberent ſibi gl̓ioſaꝫ eccl̓iaꝫ hn̄teꝫ maculā .i. pctm̄ mortale. Que expoſitio hr̄i pōtex v̓bis Hiero. de pe. di. i. vbi dic̄. Eccl̓ia chriſti eſtnon hn̄s maculā neqꝫ rugā. Qui peccator eſt aliqua ſorde maculatꝰ: de eccl̓ia chriſti appellarinec chriſto ſubiectus dici: ille. Et loꝗtur de macula peccati mortalis vt exponit ī glo. Ruga aūtrefert ad ſciſma vel hereſim. Pro cuius declaratione eſt ſciendū ẜm Lho. pͥª 2ᵉ. q. lxxxvi. macl̓apropͥe dicit̉ ī corporalibꝰ ad corpus nitiduꝫ/dit ſuū nitorem ex ꝯtactu alterius: ſic̄ veſtis: aargentū: vel aliꝗd aliud huiuſmōi. In rebus autſpūalibꝰ ad ſil̓itudinem huius oꝫ maculam dici.Dꝫ āt aīa hoīs duplicem nitorem. Unū ꝗdem exrefulgentia lumīnis naturalis rationis: per quādirigitur ī ſuis actibus. Aliud vero ex refulguratione diuini luminis ſcilicet ſapientie gratie: perquā homo perficitur ad bene decenter agēdū.