Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capitulūº .I.

ſpreto maiori. Alid̓ .n. eſt peccare ex electione: alid̓ex paſſiōe: .n. peccat ex paſſiōe peccat eligēs: tn̄electione: qꝛ electō eſt ī eo pͥmū pͥncipiū pctī: ſꝫ īducit̉ ex paſſione ad eligēdū id qd̓ eſt exͣ paſſioneꝫeligeret. Sꝫ ille peccat ex malicia ẜꝫ ſe eligit maluꝫ: qꝛ .ſ. ſpreto maiori bono vl̓ poſtpoſito .ſ. aīe eligit minꝰ: vt laſciuus: magꝭ vult hr̄e delectatiōeꝫvenereā qͣꝫ gr̄am vel v̓tutem: et electio eſt ī eo pͥncipiū:. b. Tho. pͥª 2ᵉ. q. lxxviij. Quarta rograuitatis maioris ex ꝑte ai: eſt maioritas ꝯtēptꝰvbi maior ꝯtēptus: ibi maior grauitas ratioͣꝫto ꝯtēptꝰ maior: tāto volūtas inordinatior.Quinta eſt ex diſpoſitione volūtatis rōnisUerbi gr̄a: id ē pctm̄ vt homīcidiū: grauius ē fctm̄ab hoīe ſobrio qͣꝫ ab hoīe ebrio. Cuius ē: quiaebrietas plus minuit de rōne pctī qͣꝫ ſit ſua grauitas:. b. Tho. pͥª 2ᵉ. q. lxxvi. Sexta eſt: qꝛ maiori v̓tuti opponit̉ maius viciū: tāto pctm̄ ē grauius qͣꝫto opponit̉ maiori v̓tuti ceteris paribꝰ. Un̄ph̓s dic̄. viij. ethicoꝝ: peſſimū optimo ꝯͣrium ē.Qd̓ etiā pꝫ ex charitas eſt amor dei: ſic̄ ipſaeſt maxima v̓tutū: ita odiū dei maximū pctōꝝ: qd̓odiū ꝯͣriatur dilectioni dei: ita maius ē īfidelitate deſperatione. Hec. b. Tho. in pͥª 2ᵉ. q. lxxviij.Rainerius..§. III.Nota ſedecim regulasvniuerſales ad cognoſcendū vbi ſint pctā mortalia vel non. Ualent aūt tales regule ad hoc:ad ꝑticularia venit̉: on̄dit̉ eas ꝗd ſingularibꝰiudicādū ſit. Singulares ꝗppe regulas ī illas vnuerſales reſoluere ꝯuenit: facto veritas illuceſcit. Eſt igit̉ pͥma ẜm cancellariū pariſien̄. nu eſt pctm̄ mortale actuale abſqꝫ ꝯſenſu libero rationis: vere vel interp̄tatiue. Interp̄tatiuū aūtſenſum eſſe dicimꝰ: habuit tp̄s deliberandiea circa vitanda eſſe ꝑuigil tenebat̉. Qual̓r dic̄lex tacet ꝯſentire videt̉: de reg. iurꝭ.. tacet. Puꝫvidelicet repugnare deberet. Conſenſus tn̄ ſolusrōis in actum venial̓r malū eſt tm̄mō venialis: loquendo de veniali ex genere ſuo vt eſt v̓bū ocioſum. Secūda regula eſt. ꝗlibet tenet̉ ſcirede quolibꝫ peccato mortali: an ſit tale: lꝫ expediaiſtud inꝗrere ſcire iuxͣ vniuſcuiuſqꝫ vires et ſtatu: plus eccl̓iaſticos qͣꝫ laicos: inter eccl̓iaſticosp̄lati ex officio tenent̉: ſint parati poſcēti reddere rōnem: de ea eſt in eis fide ſpe: ar. ad hocxxxvi. diſ. ꝑtotū. Noͣ Aug. xxi. de ci. dei. c. vlti.dicit. Quis iſte ſit modus ſūt illa pctā ita impediunt ꝑuentōem ad regnū dei: vt tn̄ ſanctoruꝫamicoꝝ meritꝭ impetrēt indulgentiā: difficillimūeſt inuenire: ꝑiculoſiſſimū eſt diffinire. Ego certevſqꝫ ad hoc tp̄s: inde ſatagareꝫ ad eoꝝ indaginem ꝑueniri potui. Et fortaſſis ꝓpterea latet:ne ſtudiū ꝓficiendi ad oīa cauenda peccata pigreſcat: qm̄ ſi ſciretur vel qualia ſint delicita. Proꝗbus etiā ꝑmanētibus nec ꝓuectu vite meliorisaſſumptis īterceſſio ſit inꝗrenda et ſanctoꝝ ſperā

da: eis ſecura ſe obuolueret humana ſegnitia: necīuolui talibus īplicamentis vllius v̓turis expeditione curaret. Tertia regula eſt: ꝯparatio peccatoꝝ ad inuicem ẜm grauitatem maiorē er minorem general̓r ſumi neꝗt: niſi ꝯparent̉ in gene̓ ſuo ceteris paribus: qm̄ ẜm alias circūſtantias particulares ſe hn̄t plurimū vt excedentia exceſſa: Quarta regula eſt quātificatio pctōꝝ a poſteriori ſumit̉ a pena: licet ſufficienter vſqueqͣqꝫ:a pͥori penes genus obiecti: intentionem finis etlibidinem ſeu conatū voluntatis maiorem vl̓ minorem: ẜm motiuū: tp̄s: locū penes dāna indeſequentia: que peccans p̄uidebat: aut p̄uidere tenebatur. Quinta regula eſt bonitas moralisſumitur ex obiecto: ſꝫ totalis bonitas moral̓ ſpecial̓r pendet ex circūſtantijs finis aliaruꝫ ſimuladunatis. Maliciam v̓o ex vnius illaꝝ circūſtantiaꝝ carentia cognouimus reſultare. Ceteꝝ bonitatem gratuitam meritoriā gr̄a gratum faciensoꝑatur. Sexta regula. Oīs actus cuius finis ītentus eſt mortale: mortal̓ eſt: ſiue intendat̉ actuſiue habitu. Qd̓ ſcit̉ ſi operans īterrogatus curfacis aduertens: tādem rn̄debit ad hūc finē feci Septima regula. Actus aliūde non eſſꝫ mortalis: ſit ꝓpter finē venialis: vr̄ eſſe ſoluꝫ venial̓niſi forte p̄ſtituat̉ finis ille vltimus vt ꝗetans etnon ſolū vt incidens minus pͥncipal̓ actu vl̓ habitū. Octaua regula. Nullū ēt deſideriū rei illicite factū tm̄mō ſub ꝯditōe actual̓r vel habitualiter adhibita: eſt de per ſe mortale delictuꝫ: deper accidens tn̄ ꝓpter appetitus ſenſualis ꝯmotionem nimiā ſcienter dimittitur īualeſcere: ex talis deſiderij ꝯtinuatione libera: pōt ip̄m īter mortalia deputari. Nona regula. Si ꝗs mouet̉ occaſional̓r ſolū ex peccato mortali ad aliquē actuꝫfaciendū: non oꝫ illū actū eſſe pctm̄ mortale. Secꝰſi pͥncipal̓ hꝰ actꝰ eēt moͣtale pctm̄. Decīa regula. Expone̓ ſe ꝑicl̓o moͣtal̓ pctī ē pctm̄ moͣtale. Ul̓ſic age̓ īcertū dimitte̓ certū qd̓ ſit mortale: ſolū ꝯiecturas leues aūt ex ſuſpitiōe trepida et ſcrupuloſa ꝓueniēte ex nimio timore cadēdi ī via dei:ē moͣtale. Sꝫ ītelligit̉ tale ē vehemēt̓ ꝓbabil̓rīcertū eq̄ ſic̄ oppoſitū vl̓ magꝭ: tūc .n. illd̓ qd̓ agitcarebit moͣtali culpa: alit̓ oꝫ vt tactū eſt ſupra. c.ij.. xiij. Undecima regl̓a. Oīs agēs ꝯͣ ꝯſcīaꝫ edificat ad gehennā vel mortal̓r: ſi ꝯſcīa ſit fixa: idqd̓ agit̉ ſit mortale: vl̓ venial̓r ſoluꝫ qͣꝫtū eſt ex ꝑtevnius circūſtantie eſt facere ꝯͣ ꝯſcīam: ſi ꝯſcīa iudicet eſſe illud ſolū veniale. Duodecima regl̓a.Nullus eſt actus adeo mortalis: qn ipſe vel ſibi ſimilis ſit non mortalis: duꝫ diſplicet vel ſi non placet conſenſu ꝑfecto deliberato. Simil̓r nullumpeccatum eſt adeo veniale: qn̄ ip̄m vel ſibi ſimilefiat mortale placet: hoc eſt duꝫ ꝯſenſus addit̉.Si tn̄ illd̓ veniale erat actus mortalis ex genereſuo: ex eo non fiebat ex ꝯſenſu libero ꝑfectovenialis reddebat̉. Tertiadecima regula. Multa ex genere mortalia ſunt: qͦꝝ ſil̓ia pn̄t effici bōa: