Capitulūº .I.
ſpreto maiori. Alid̓ .n. eſt peccare ex electione: alid̓ex paſſiōe: ꝗ .n. peccat ex paſſiōe peccat eligēs: n̄ tn̄electione: qꝛ electō eſt ī eo pͥmū pͥncipiū pctī: ſꝫ īducit̉ ex paſſione ad eligēdū id qd̓ eſt exͣ paſſioneꝫ n̄eligeret. Sꝫ ille ꝗ peccat ex malicia ẜꝫ ſe eligit maluꝫ: qꝛ .ſ. ſpreto maiori bono vl̓ poſtpoſito .ſ. aīe eligit minꝰ: vt laſciuus: ꝗ magꝭ vult hr̄e delectatiōeꝫvenereā qͣꝫ gr̄am vel v̓tutem: et iō electio eſt ī eo pͥmū pͥncipiū: hͨ. b. Tho. pͥª 2ᵉ. q. lxxviij. ¶ Quarta rograuitatis maioris ex ꝑte ai: eſt maioritas ꝯtēptꝰvbi maior ꝯtēptus: ibi maior grauitas ⁊ ratioͣꝫto ꝯtēptꝰ maior: tāto volūtas inordinatior.Quinta rō eſt ex diſpoſitione volūtatis ⁊ rōnisUerbi gr̄a: id ē pctm̄ vt homīcidiū: grauius ē fctm̄ab hoīe ſobrio qͣꝫ ab hoīe ebrio. Cuius rō ē: quiaebrietas plus minuit de rōne pctī qͣꝫ ſit ſua grauitas: hͨ. b. Tho. pͥª 2ᵉ. q. lxxvi. ¶ Sexta rō eſt: qꝛ maiori v̓tuti opponit̉ maius viciū: tāto gͦ pctm̄ ē grauius qͣꝫto opponit̉ maiori v̓tuti ceteris paribꝰ. Un̄ph̓s dic̄. viij. ethicoꝝ: ꝙ peſſimū optimo ꝯͣrium ē.Qd̓ etiā pꝫ ex hͦ ꝙ charitas q̄ eſt amor dei: ſic̄ ipſaeſt maxima v̓tutū: ita odiū dei maximū pctōꝝ: qd̓odiū ꝯͣriatur dilectioni dei: ita ꝙ maius ē īfidelitate ⁊ deſperatione. Hec. b. Tho. in pͥª 2ᵉ. q. lxxviij.Rainerius..§. III.Nota ſedecim regulasvniuerſales ad cognoſcendū vbi ſint pctā mortalia vel non. Ualent aūt tales regule ad hoc: ꝙ dūad ꝑticularia venit̉: on̄dit̉ ꝑ eas ꝗd d̓ ſingularibꝰiudicādū ſit. Singulares ꝗppe regulas ī illas vnuerſales reſoluere ꝯuenit: qͥ facto veritas illuceſcit. ¶ Eſt igit̉ pͥma ẜm cancellariū pariſien̄. ꝙ nulū eſt pctm̄ mortale actuale abſqꝫ ꝯſenſu libero rationis: vere vel interp̄tatiue. Interp̄tatiuū aūt cōſenſum eſſe dicimꝰ: dū habuit rō tp̄s deliberandiea circa q̄ vitanda eſſe ꝑuigil tenebat̉. Qual̓r dic̄lex ꝗ tacet ꝯſentire videt̉: de reg. iurꝭ. ꝗ. tacet. Puꝫvidelicet repugnare deberet. Conſenſus tn̄ ſolusrōis in actum venial̓r malū eſt tm̄mō venialis: loquendo de veniali ex genere ſuo vt eſt v̓bū ocioſum. ¶ Secūda regula eſt. Nō ꝗlibet tenet̉ ſcirede quolibꝫ peccato mortali: an ſit tale: lꝫ expediaiſtud inꝗrere ⁊ ſcire iuxͣ vniuſcuiuſqꝫ vires et ſtatu: ⁊ plus eccl̓iaſticos qͣꝫ laicos: ⁊ inter eccl̓iaſticosp̄lati ex officio tenent̉: ꝙ ſint parati oī poſcēti reddere rōnem: de ea q̄ eſt in eis fide ⁊ ſpe: ar. ad hocxxxvi. diſ. ꝑtotū. Noͣ ꝙ Aug. xxi. de ci. dei. c. vlti.dicit. Quis iſte ſit modus ⁊ q̄ ſūt illa pctā q̄ ita impediunt ꝑuentōem ad regnū dei: vt tn̄ ſanctoruꝫamicoꝝ meritꝭ impetrēt indulgentiā: difficillimūeſt inuenire: ꝑiculoſiſſimū eſt diffinire. Ego certevſqꝫ ad hoc tp̄s: cū inde ſatagareꝫ ad eoꝝ indaginem ꝑueniri nō potui. Et fortaſſis ꝓpterea latet:ne ſtudiū ꝓficiendi ad oīa cauenda peccata pigreſcat: qm̄ ſi ſciretur q̄ vel qualia ſint delicita. Proꝗbus etiā ꝑmanētibus nec ꝓuectu vite meliorisaſſumptis īterceſſio ſit inꝗrenda et ſanctoꝝ ſperā
da: eis ſecura ſe obuolueret humana ſegnitia: necīuolui talibus īplicamentis vllius v̓turis expeditione curaret. ¶ Tertia regula eſt: ꝙ ꝯparatio peccatoꝝ ad inuicem ẜm grauitatem maiorē er minorem general̓r ſumi neꝗt: niſi ꝯparent̉ in gene̓ ſuo⁊ ceteris paribus: qm̄ ẜm alias circūſtantias particulares ſe hn̄t plurimū vt excedentia ⁊ exceſſa:¶ Quarta regula eſt ꝙ quātificatio pctōꝝ a poſteriori ſumit̉ a pena: licet nō ſufficienter vſqueqͣqꝫ:a pͥori penes genus obiecti: ⁊ intentionem finis etlibidinem ſeu conatū voluntatis maiorem vl̓ minorem: ⁊ ẜm motiuū: tp̄s: locū ⁊ penes dāna indeſequentia: que peccans p̄uidebat: aut p̄uidere tenebatur. ¶ Quinta regula eſt ꝙ bonitas moralisſumitur ex obiecto: ſꝫ totalis bonitas moral̓ ſpecial̓r pendet ex circūſtantijs finis ⁊ aliaruꝫ ſimuladunatis. Maliciam v̓o ex vnius illaꝝ circūſtantiaꝝ carentia cognouimus reſultare. Ceteꝝ bonitatem gratuitam ⁊ meritoriā gr̄a gratum faciensoꝑatur. ¶ Sexta regula. Oīs actus cuius finis ītentus eſt mortale: mortal̓ eſt: ſiue intendat̉ actuſiue habitu. Qd̓ ſcit̉ ſi operans īterrogatus cur hͦfacis ⁊ aduertens: tādem rn̄debit ad hūc finē feci¶ Septima regula. Actus ꝗ aliūde non eſſꝫ mortalis: ⁊ ſit ꝓpter finē venialis: vr̄ eſſe ſoluꝫ venial̓niſi forte p̄ſtituat̉ finis ille ⁊ vltimus vt ꝗetans etnon ſolū vt incidens ⁊ minus pͥncipal̓ actu vl̓ habitū. ¶ Octaua regula. Nullū ēt deſideriū rei illicite factū tm̄mō ſub ꝯditōe actual̓r vel habitualiter adhibita: eſt de per ſe mortale delictuꝫ: deper accidens tn̄ ꝓpter appetitus ſenſualis ꝯmotionem nimiā qͣ ſcienter dimittitur īualeſcere: ex talis deſiderij ꝯtinuatione libera: pōt ip̄m īter mortalia deputari. ¶ Nona regula. Si ꝗs mouet̉ occaſional̓r ſolū ex peccato mortali ad aliquē actuꝫfaciendū: non oꝫ illū actū eſſe pctm̄ mortale. Secꝰſi cā pͥncipal̓ hꝰ actꝰ eēt moͣtale pctm̄. ¶ Decīa regula. Expone̓ ſe ꝑicl̓o moͣtal̓ pctī ē pctm̄ moͣtale. Ul̓ſic age̓ īcertū ⁊ dimitte̓ certū qd̓ ſit mortale: n̄ ſolūꝑ ꝯiecturas leues aūt ex ſuſpitiōe trepida et ſcrupuloſa ꝓueniēte ex nimio timore cadēdi ī via dei:ē moͣtale. Sꝫ ītelligit̉ dū tale ē vehemēt̓ ⁊ ꝓbabil̓rīcertū eq̄ ſic̄ oppoſitū vl̓ magꝭ: tūc .n. illd̓ qd̓ agit n̄carebit moͣtali culpa: alit̓ n̄ oꝫ vt tactū eſt ſupra. c.ij. ⁊. xiij. ¶ Undecima regl̓a. Oīs agēs ꝯͣ ꝯſcīaꝫ edificat ad gehennā vel mortal̓r: ſi ꝯſcīa ſit fixa: ꝙ idqd̓ agit̉ ſit mortale: vl̓ venial̓r ſoluꝫ qͣꝫtū eſt ex ꝑtevnius circūſtantie q̄ eſt facere ꝯͣ ꝯſcīam: ſi ꝯſcīa iudicet eſſe illud ſolū veniale. ¶ Duodecima regl̓a.Nullus eſt actus adeo mortalis: qn ipſe vel ſibi ſimilis ſit non mortalis: duꝫ diſplicet vel ſi non placet conſenſu ꝑfecto ⁊ deliberato. Simil̓r nullumpeccatum eſt adeo veniale: qn̄ ip̄m vel ſibi ſimilefiat mortale dū placet: hoc eſt duꝫ ꝯſenſus addit̉.Si tn̄ illd̓ veniale erat actus mortalis ex genereſuo: ⁊ ex eo ꝙ non fiebat ex ꝯſenſu libero ⁊ ꝑfectovenialis reddebat̉. ¶ Tertiadecima regula. Multa ex genere mortalia ſunt: qͦꝝ ſil̓ia pn̄t effici bōa: