Capitulū .I.
piurium vel paucorum circūſtantiarum debitaꝝ.Alia opinio eſt ꝙ circūſtantie ipſe hn̄t aggrauareip̄am. Et iſtam ſecundam tenet. b. Tho. ⁊ alij theologi pͥma reiecta. Inter ceteras aūt circūſtantiasque pctm̄ habent aggrauare: eſt conditio ꝑſone īquā peccatur: ſi habeat aliquā excellentiaꝫ. Procuius declaratione eſt ſciēdum ẜm Lho. pͥª 2ᵉ. vbiſupra ꝙ cum prima grauitas peccati attendat̉ exparte obiecti: ex hoc ſeꝗtur ꝙ tāto attenditur maior grauitas in peccato: qͣꝫto obiectum eſt pͥncipalior finis. Fines aūt pͥncipales humanoꝝ actuumſunt deus: ipſe homo ⁊ proximus. Quicꝗd eniꝫ facimus propter aliquod horum facimus: qͣꝫuis ēthorum trium vnum ſub altero ordinet̉. Pōt igit̉ex parte horum trium conſiderari maior vel minor grauitas in pctō ẜm conditionem perſone inquam peccatur. Primo quidem ex parte dei: cuitanto aliquis homo magis coniungitur quantoeſt deo virtuoſior: vel deo ſacratior: ⁊ ideo iniuriaillata tali ꝑſone magis redundat in deum ſecundum illud Zacha. ij. qui vos tangit quaſi pupillāoculi mei tangit. Un̄ pctm̄ fit grauiꝰ ex hoc ꝙ pecatur in perſonam magis deo coniunctam vel ratione virtutis: vel ratiōe officij. Ex parte vero ſuiipſius: manifeſtum eſt ꝙ tanto aliquis grauiꝰ peccat: quanto in magis coniunctam: ſeu naturali neceſſitudine ſeu beneficijs: ſeu quacūqꝫ coniunction peccauerīt. Ex parte vero proximi tanto grauius peccatur: quanto peccatū plures tangit. Eideo peccatum quod ſit in perſonam publicaꝫ: pita regem vel principem: vel rectorem: eſt grauiuspeccato quod ꝯmittitur contra vnam perſonaꝫ pͥuatam. Et ſimiliter iniuria que fit alicui perſonefamoſe: videtur eſſe grauior ex hoc: ꝙ in ſcandalum ⁊ turbationem plurimoꝝ redundat. ¶ Magnitudinis ētiam ip̄ius perſone peccantis que ꝑtinet ad circūſtantiam: habet ſepe grauare peccatiUnde Chryſo. di. iiij. dicit. Homo chriſtianꝰ forticadit in peccatum aut propter magnitudineꝫ peccati: aut propter altitudinem dignitatis: ſed hͦ nōeſt ſemper. Pro cuius declaratione dicit. b. Thopͥª 2ᵉ. vbi ſupra: ꝙ duplex eſt peccatum. Quoddaꝫſcilicet ex ſurreptione proueniens propter īfirmitatem humane nature: ⁊ tale peccatum minus imputatur ei qui eſt maior ī virtute: eo ꝙ minus negligit huiuſmodi peccata reprimere: q̄ tamen omnino ſubterfugere infirmitas humana non ſinit.Quedaꝫ ſunt ex deliberatione procedentia: et iſtapeccata tanto magis alicui imputant̉: quanto maior eſt. Et hoc poteſt eſſe propter quatuor. Primoquidē quia facilius poſſunt reſiſtere peccato malores: puta qui excedunt in ſcientia ⁊ virtute. Un̄dominus dicit Lucꝭ. xij. ꝙ ſciens ſeruus volūtatem domini ſui ⁊ n̄ faciens: plagis vapulabit multis. Secundo propter multitudinem: quia omnebonum quo quis magnificatur eſt dei beneficiū:eui homo ſit ingratus peccando: in quantum adhoc quelibet maioritas etiam in temporalibus
bonis peccatum aggrauat: ſecundum illud Sap̄.vi. Potentes potenter tormenta patientur. Tertiopropter ſpecialem repugnantiaꝫ actus peccati admagnitudinem perſone: ſicut ſi princeps iuſticiaꝫviolet: qui ponitur iuſticie cuſtos. Et ſi ſacerdosfornicetur qui caſtitatem vouit. Quarto propterexemplum ſiue ſcandalum: quia vt Grego. dicitin paſtorali. In exemplum vehementer culpa extenditur: quando pro reuerētia gradus peccatorhonoratur ad plurium etiam noticiam perueniūtpeccata magnoruꝫ ⁊ magis homines ea indigneferūt. ¶ Attenditur etiam grauitas peccati ſcd̓mnocumentum quod ſequitur ex ipſo. Pro cuiusdeclaratione dicit Tho. vbi ſupra: ꝙ nocumentūtripliciter poteſt ſe habere ad peccatum: quandoqꝫ enim nocumentum quod prouenit ex peccatoeſt preuiſum ⁊ intentum: ſicut cum aliquis aliꝗdoperatur animo nocendi alij: vt homicida vl̓ fur⁊ tunc directe quātitas volūtatis adauget quantitatem peccati: quia tunc nocumentum eſt per ſeobiectum peccati. Quandoqꝫ vero nocumentuꝫeſt preuiſum: ſed non intentum: ſicut cum aliquistranſiens per agrum: vt compendioſius vadatad fornicandum: infert nocumentum his q̄ ſuntſeminata in agro ſcienter licet non animo nocēdi.Et ſic etiam quantitas nocumenti aggrauat peccatum: ſed indirecte: in quantum ſcilicet ex volūtate multum inclinata ad peccandum procedit:quod aliquis non pretermittat facere damnuꝫ ſibi vel alijs quod ſimpliciter non vellet. Quandoqꝫ autem nocumentum non eſt intentum nec eſtpreuiſum: ⁊ tunc ſi per accidens ſe habeat ad peccatum: non aggrauat peccatum directe: ſed propt̓negligentiam conſiderandi nocumenta que conſequi poſſent: imputantur homini ad penam mala que veniunt preter eius intentionem: ſi dabatoperam rei illicite. Si vero nocumentum per ſeſequitur ex actu peccati: licet non ſit intentuꝫ necpreuiſum directe: peccatum aggrauat: quia quecunqꝫ per ſe ſequuntur ad peccatum: pertinent qͦdammodo ad ipſam ſpeciem peccati: puta ſi aliꝗspublice fornicetur: ſequitur ſcandalum plurimorum quod quāuis ipſe nō intendat nec forte preuideat: directe per hoc aggrauatur peccatum.¶ Quāuis nocumentuꝫ aggrauat peccatum: nōtamen ſequitur: ꝙ ex ſolo nocumento peccatumaggrauetur: quinimmo peccatum per ſe ē grauiꝰpropter inordinationem: vt ſupra dictum eſt. Un̄⁊ ipſum nocumentum aggrauat peccatum ī quātum facit actum eſſe magis inordinatum. Undenon ſequitur: ꝙ ſi nocumentum maxime habeatlocum in peccatis que ſunt circa proximum: ꝙipſa peccata ſint grauiſſima: quia multo maior īordinatio inuenitur in peccatis que ſunt contradeum: ⁊ in quibuſdam eorum que ſunt contra ipſum: et tamen poteſt dici ꝙ et ſi deo nullus poſſitnocere quantum ad eius ſubſtantiā: poteſt tamēnocumentum attendi in his que dei ſunt ſicut