Titulus. IX.

principalius vel minus pͥncipale. Et idem haberipoteſt. xxxiij. q. ij. ſi quod verius. Ubi dr̄ ꝙ homicidium eſt grauius qͣꝫ adulterium. Et. xvij. q. iiij.ſicut. ij. dicitur: ꝙ ſacrilegiū ē maius qͣꝫ fornicatoIn peccatis etiam eiuſdem generis: reperit̉ vnūpeccatum grauius altero ẜm gradum trāgreſſionis: ſicut adulterium eſt grauius qͣꝫ fornicatio: etinceſtus grauius adulterio: et hiꝰ: vt. xxxij. q. vij.adulterij malū. ¶ Attendit̉ ſecundo grauitas peccatoruꝫ ex cauſis ſeu motiuis. Pōt aūt eſſe multiplex cauſa inducens ad pctm̄ ẜm Tho. vbi ſupraPrima eſt que eſt ꝓpria ⁊ per ſe cauſa peccati q̄ ēin ip̄a voluntas peccandi. Cōparatur aūt ad actūpeccati ſicut arbor ad fructum: vt dicitur in glo.ſuꝑ illud Math̓. vij. Non pōt arbor bona fructꝰmalos facere ⁊c̄. Et cauſa qͣꝫto fuerit maior: tantopeccatum erit grauius. Quanto etiam fuerit voluntas maior ad peccandum: tanto hō grauiꝰ peccat. Alie vero cauſe peccati accipiunt̉ quaſi extrīſice et remote: ex quibus .ſ. voluntas inclinat adpeccandum. Et in his cauſis eſt diſtinguendum.Quedam enim haꝝ inducunt voluntatem ad peccandum ẜm ipſam naturam voluntatꝭ: ſicut finisqd̓ ē ꝓpriuꝫ obiectū voluntatis. Et ex tali cā augetur pctm̄: grauius enim peccat cuius volūtas exintentione peioris finis inclinat̉ ad peccandum.Alie v̓o cauſe ſunt que inclinant voluntatem adpeccandū preter naturam ⁊ ordinem ipſius volūtatis: que nata eſt moueri libere ex ſeipſa ẜm iudicium rōis: ſicut ignorantia: vl̓ que diminuūt liberum motū volūtatis ſicut infirmitas: vel violētiaaut mētus vel aliꝗd hiꝰ: dīminuunt pctm̄ et dīminuunt voluntariū in tantum: ꝙ ſi actꝰ ſit omninoinuolūtarius: non hꝫ rōeꝫ peccati: ⁊ de his habesxv. q. i. §. i. vbi inter cetera ponitur dictum. Aug. ſꝙ pctm̄ voluntariuꝫ vſqꝫ adeo malū eſt: vt niſi ſitvoluntarium: nullo mō ſit peccatum. Et in ca. aliquos dic̄ Aug. ꝙ reus non ꝯſtituitur ꝗ neſcit qd̓fecerit et loꝗtur de ſtulto. ¶ Pōt attendi tertia diuerſitas grauitatis in pctō ex actu ipſius: cuꝫ eniꝫcauſa ꝓpria pctī ſit voluntas: vt dictum eſt: ⁊ pctm̄cōſiſtat in actu eius inordinato: qͣꝫto magis actuseſt inordinatus: tanto grauius eſt pcm̄. Magiseſt actus voluntarius ⁊ inordinatus. cuꝫ operepetratur: qͣꝫ ſolū mentis ꝯſenſu: ceteris paribus: ⁊grauius ex ꝯſuetudine peccat̉ qͣꝫ vnica operatiōe.¶ Et noͣ ẜm Pe. ꝙ cū voluntas et opus pctī ſuntſeparata: vtputa ẜm aliud ⁊ aliud tp̄s: ſunt diuerſapctā: qꝛ diuerſe aduerſiones ⁊ ꝯuerſiōes vt ſi ꝗshn̄s voluntatem deliberatam ad fornicanduꝫ: furandum: occidendum ⁊c̄. diuertit ꝓ tunc ad alia:dimittens exeꝗ illam volūtatem inde ad horam:opportunitate ſe ingerente ꝯmittit illa peccata: etſic ſunt diuerſa. Sed ſi voluntas ⁊ opus ſint coniuncta vt cauſa et affectus: ſic ſunt vnum peccatūformal̓r: ſꝫ plura material̓r: qꝛ eſt vna rō deordinandi: licet plura ſint deordinata. Grauius tn̄ eſtpctm̄ actu exteriori ꝯmiſſuꝫ: qͣꝫ ſola volūtate. Nā

ipſe actus exterior cōiter adauget volūtateꝫ ī malis oꝑbus ſicut ⁊ in bonis. Un̄ Aug. de pen. diſ. ij.ſic dicit. Sic̄ tribus gradibꝰ ad pctm̄ perueniturSuggeſtione: delectatione: cōſenſu: ita ip̄iꝰ pec catres ſunt differentie: in corde: in facto: ⁊ in ꝯſuetudine: tanqͣꝫ tres mortes. Una qͣſi in domo cū ī corde ꝯſentitur libidini. Altera quaſi prolata iam exͣportam: cum aſſenſus ꝓcedit in factū. Tertia cumꝯſuetudinis male tāqͣꝫ male terrena p̄mit̉ animꝰ.quaſi in ſepulchro iā fetens: q̄ tria genera mortuorum dominū reſuſcitaſſe ꝗſꝗs euangeliuꝫ legit.agnoſcit: hͨ ille. Et exͣ de cōſue. c. vltꝭ. dr̄: ꝙ tāto ſūtgrauiora pctā: qͣꝫto diutius aīam infeliceꝫ detinētalligatam. ¶ Attendit̉ quarto diuerſitas grauitatis in peccatis ẜm qualitatē circūſtantiaꝝ. Abi eſtſcienduꝫ ẜm Tho. pͥª 2ᵉ. q. lxxiij. ꝙ cū vnūqd̓qꝫ exeodē natum ſit augeri ex qͦ cauſat̉. Sic̄ dic̄ ph̓shabitu v̓tutis: ⁊ pctm̄ cauſetur ex defectu alicucircūſtantie: qꝛ ex hͦ recedit̉ ab ordine rōis: ꝙ aliꝗs in oꝑando nō obſeruat debitas circūſtantias:ſeꝗtur ꝙ pctm̄ ꝑ circūſtantias natū eſt aggrauariSed hͦ ꝯtingit triplicit̓. Uno mō in qͣꝫtū circūſtantia tranſfert pctm̄ in aliud genꝰ vel ſpēm pctī. Sic̄pctm̄ fornicationis ꝯſiſtit in hͦ ꝙ hō accedit ad nōſuaꝫ. Sed ſi addat̉ hec circūſtantia vt illa ad quāaccedit ſit vxor alterius: tranſfert̉ iā ī alid̓ genuspeccati .ſ. iniuſticiā: in qͣꝫtū hō vſurpat rē alterius.Et ẜm hͦ adulteriū eſt grauius qͣꝫ fornicatio. Sedtalis circūſtantia que mutat ſpeciem qͣꝫuis per reſpectum ad actuꝫ in ſe ideſt ad actuꝫ nature poſſitdici circūſtantia: non tamen proprie per reſpectūad ipſum peccatum: quātum ad ſuam ſpecteꝫ ſeuactum moralem: nam circūſtantie peccati proprieſunt accidentia: que reperiuntur circa ipſaꝫ eſſentiam actus peccati: ſeu ſpecieꝫ ad quā perduciturper predictam circūſtantiam. Secundo modo circūſtantia non aggrauat peccatum: ita ꝙ trahat ipſum in aliud genus: ſꝫ ſolum quia multiplicat rationeꝫ peccati. Sicut ſi prodigus det quando nōdebet ⁊ cuiʳ non debei. multiplicius peccat eodeꝫgenere peccati: qͣꝫ ſi ſolum det cui non debet: ⁊ exhoc ipſo peccatum fit grauius. Sicut etiam egritudo eſt grauior que plures partes corporis inficit. Tertio modo circūſtantia aggrauat peccatumex eo ꝙ auget deformitatem prouenienteꝫ ex aliacircūſtantia. Sicut accipere alienum cōſtituit peccatum furti. Si autem addatur hec circūſtantvt multum accipiat de alieno: eſt grauius pecctum: qͣꝫuis accipere multum vel parum de ſe nondicat rationem boni vel mali: hec ibi. Excepto illomodico quod dictum eſt in primo membro vbiincipit. Sed talis: vſqꝫ ad ſecundum membrum.Et ex his habes declarationem ⁊ determinationēgloſe que habetur: diſ. xl. ſuper cap. homo. vbi ponitur duplex opinio de circūſtantijs peccati: quorundam ſcilicet dicentium ꝙ circūſtantie nō aggrauant peccatum: ſed ſolum contemptus: qui deprehenditur maior vl̓ minor ſecundū omiſſionē