TitulusVIII.

ꝑ ignorātiā ꝯculcatur circa cōuerſationeꝫ cū perionis non prudenter ſe hn̄s: nec ſufficiēter diſcernens verum a falſo: circa mores ⁊ fidem. Pietasque eſt dei cultus vel ꝓximis ſubueniens ab impietate deijcitur. Et timor per ſuꝑbiam abſorbet̉hoc aūt totum figuratum fuit ꝑ oppreſſioneꝫ triūfiliaꝝ et ſepteꝫ filioꝝ. Iob vt exponit Greg. ī li. moral̓. Significāt tres filie tres v̓tutes theologicas.Septē filij ſt̓ ſeptē dona ſpūs ſancti: q̄ ꝯuiuiū faciunt: quilibet ī die ſuo: quia quodlibet reſpicit mētem ſpūali refectione: hec ꝑ ventum tēptationumconcutientem domū ꝯſcīe oīa mortificant̉. Cumergo per pctm̄ factuꝫ ſit miſer ⁊ miſerrimus expoitus pͥuatus oībus bonis ſpūalibus: ⁊ multipl̓rexatus: clamare cogit̉. Miſerere mei ⁊c̄. vel miferere noſtri: qꝛ filia mea male vexat̉. C.§. IIII.Cexatur quoqꝫ in ipſius aīe ſeparatione. Mors .n. ẜm ph̓m eſt vltimuꝫterribilium. Sed vt dicitur Eccl̓aſtici. i. Limentideum bene erit in extremis. Spe enim pͥmij et exfiducia bonorum laborum p̄teritorum ꝯfortat̉: ſꝫmiſer peccator ⁊ refrigerium hinc habere non poteſt: ſed magis anguſtias. Et hoc ex triplici cā ſeuratione.Ex amore concupiſcentie.Ex remorſione ꝯſcientie.Ex terrore diabolice neꝗͣtie¶ Quantum ad pͥmum: certū eſt ꝙ dolor ex amore procedit. Dolet enī quis cū priuat̉ eo qd̓ amat:⁊ qͣꝫto plusˡ amat rem: tanto ex eius carentia ⁊ prēuatione magis dolet. Hinc videmus matres grauiſſime dolere ⁊ lugere ſuꝑ mortem filioꝝ ꝓptermagnum amorem ad eos. Sic ⁊ Iacob delata ſibi veſte filij Ioſeph ſanguine cruentata exiſtimāsip̄m mortuum valde doluit: qꝛ ſuper alios dilexitadeo ꝙ ꝯgregatis cūctis liberis vt delinirent dolorem patris: noluit eos audire. Miſer peccatordiligit varias creaturas plus qͣꝫ deum ⁊ aīaꝫ ſuaꝫibi ꝯſtituens finem: vt diuitias: honores: poſſeſſiones: venereas delectatōes: filios ⁊ alios ſeu alia⁊ qn̄ aliquid de huiuſmodi perdit multum dolet.Sed veniens ad mortem cū videt ſe omnibus pͥuari vbi ſuū amorem poſuerat: nimis dolet: ſciēsſe illis omnibus in perpetuum pͥuari. Un̄ diciturEccl̓iaſtici. xli. O mors qͣꝫ amara eſt memoria tuahomini inīuſto habenti pacem in ſubſtantijs ſuisIuſtus autem qꝛ inordinate non diligit iſta terrena: ſed reputat ſe hic aduenam ⁊ peregrinū. Iuxͣillud p̄s. Aduena ego ſuꝫ apud te ⁊ peregrinus etfuturam inquirit ciuitatem: vt propͥam ⁊ ꝑmanetem: ideo non dolet ẜm rōnem: ſed cupit diſſolui⁊ eſſe cū chriſto. ¶ Secūdum qd̓ cruciat peccatorem in extremis eſt remorſus ꝯſcientie. Conſiderat enim infidelis: ꝙ oportet eum cōparere coraꝫſuperno iudice: cui nil occultum: nil inultū remanebit. Conſiderat vitam ſuam totam fuiſſe deditam mundo ⁊ pompis eius quaſi nil boni feciſſe.

Conſiderat quomodo tempus tranſiuit plenuminiquitatibus: quot ⁊ quanta bona facere potuiſſet que non fecit: vn̄ cōſcientia acerrime torqueteum: ⁊ ex hoc aliqn̄ in d̓ſperationē adducitur. Etqͣꝫuis qͣꝫtūcunqꝫ malus fuiſſet: reuerti adhuc potuiſſet ad penitentiam ⁊ ad gr̄aꝫ. Iuſto tn̄ iudiciodei ſepe ꝯtingit: vt nec de penitētiā nec de deo aliquid curet: ſed deſperatus vel cecus ad īferna deſcendet. Un̄ Aug. Hac animaduerſione ꝑcutiturpeccator: vt moriens obliuiſcatur ſui: qui duꝫ viueret oblitus eſt dei. Et ideo clamāduꝫ eſt ei. Miſerere mei ⁊c̄. ¶ Tertium cruciās eſt turba demonum. Sciens enim diabolus ſibi nō ſubeſſe plustemporis ad decipiendum hominem vltra terminum vite: totum virus malicie ſue in cauda reſeruat .i. in fine. Un̄ in figuram dictum fuit ſerpenti.Tu inſidiaberis calcaneo eius .i. anime vel creature rōnali: cuius calcaneus ē terminus vite. Et frequenter peccatores obduratos: quos cognoſcitſecum mancipandos in inferno: anteqͣꝫ aīa exeatde corpore torquere incipit. Sicut legitur in vitiſpatrum de quodam diuite: cuius aīam ſanctusquidam vidit cum vncis ferreis violenter trahiex corpore: ⁊ cum multa caterua demonum eū ꝑcutientium ad infernum deduci. De hac materiavide plenius ſupra ti. vi. c. viij. de deſperatiōe aīe¶ Poſt ſeparationem a corpore vexatur aīa ꝑmaxime ex tribus: licet ⁊ alijs modis crucietur: Ex pͥuatione diuine viſiōis. Iſa. vltꝭ. Zollatur īpius novideat gl̓iaꝫ dei. Et Math̓. vij. Diſcedite a me omnes qui operamini iniquitate. Ex duratiōe igcruciationis. Unde in apocalipſi. Pars illoriſtagnum ignis ⁊ ſulfuris. Math̓. xiij. Exibunt angeli ⁊ ſeꝑabunt malos de medio iuſtoruꝫ ⁊ mittēeos in caminum ignis. Nunc mittuntur ī anitſed in fine etiā cū corpore. Ex malignatiōe dialice aſſociationis. Math̓. xxv. Ite maledicti ī igieternum: qui paratus eſt diabolo: ⁊ angelis eius.Hiere. v. Seruietis dijs alienis .i. demonijs alienis ab omni miſericordia: qui nō dabunt vobisrequiem die ac nocte ⁊cͣ. De hac materia .ſ. infernivide infra in titu. ix. de peccato actuali mortali. c.¶ Litulus octauus de peccato originali. Capl̓mpͥmum de cā peccati originalis ⁊ eius pena.Oſt tractatumde cauſis peccatorum: et de diffinitionibus: ⁊ diuiſionibus: ⁊ nocumentis eorum. Nūc vidēduꝫeſt de ipſis peccatis: ẜm illam diuiſionem qua pͥmo diuidunt: qꝛ .ſ. pctōꝝ aliud originale: aliud actuale. Et hoc diuidit in mortale etveniale: ⁊ de ſingulis hoꝝ dicendum eſt. Et pͥmode originali. ¶ Eſt autem pctm̄ originale: peccatūcū quo naſcūtur hoīes: de quo Aug. d̓ ꝯſe. di. iiij.