Capitulum II.

omiſſionis ⁊ tranſgreſſionis qd̓ idem ē. Quamdiſtinctōem ponit Aug. ī. q. leuic̄. dicens. Ꝙ peccatum qd̓ dr̄ delictuꝫ eſt omiſſio boni: qd̓ ēt ipſūnomen on̄dit. Dicitur .n. delictuꝫ quaſi derelictūpctm̄ vero qd̓ dicitur cōmiſſuꝫ eſt ꝑpetratio mali. Uel ẜm magr̄m ſen. in. ij. li. di. xlij. Delictum eſtqd̓ ignoranter fit commiſſum qd̓ ſcienter cōmittitur. Ubi notandum ꝙ hec diſtinctio ẜm noīa .ſ.delictum ⁊ cōmiſſum attendunt̉ ẜm p̄cepta legisex quibꝰ regulant̉ actus noſtri. Inter ipſa aūt p̄cepta quedam ſunt affirmatiua. Qn̄ fit ꝯtra affirmatiua p̄cepta dr̄ omiſſio. Qn̄ autem fit contra p̄cepta negatiua dicit̉ commiſſio vel tranſgreſſio.Item qꝛ ꝯtra p̄cepta ſit qn̄qꝫ ſcienter qn̄qꝫ ignoranter. Si ſcienter dr̄ cōmiſſio. Si ignorant dicitur omiſſio. Tho. ſuꝑ. ij. ſen. ¶ Eſt aūt ſciendumꝙ p̓us eſt omiſſio qͣꝫ cōmiſſio. Rō huius ē: quiacum ẜm ph̓m tria ſint in actibus v̓tutum que reqrunt̉ .ſ. ſcire: velle: ⁊ īmobl̓r ſeu firmiter oꝑari.Ignorantia eſt ꝯtra pͥmum actū .ſ. ſcire: omiſſio. ꝯtra ſcd̓m: qn̄ .ſ. tenet̉ ꝗs aliꝗͥd velle ⁊ n̄ vult. Sicꝯmiſſio ē contra oꝑari qn̄ .ſ. aliꝗs facit aliqd̓: adquod obligatur non facere: ⁊ ſic pꝫ ex ipſo ꝓceſſuꝙ pͥus eſt omiſſio qͣꝫ cōmiſſio: hec Alex. ij. ꝑte ſūme. Sed pctm̄ commiſſionis eſt grauius peccato omiſſionis .ſ. cōmiſſio mali qͣꝫ omiſſio boni: tūqꝛ in pctō cōmiſſionis ē maior deordinatio ⁊ effrenatio voluntatis: tū qꝛ maius nocumentū veiniuriam facit ceteris paribus in pctō commiſſionis tum qꝛ magis contra iuſticiā. Sicut pꝫ perexempla: qꝛ grauius eſt occidere hoīem qͣꝫ ſibi inextrema neceſſitate nō ſubuenire ⁊ deū blaſphemarę qͣꝫ eum non honorare tēpore debito ⁊ hiꝰ.¶ Notandum etiam ꝙ peccatuꝫ omiſſionis alicuius boni: ꝓ eo tꝑe alicui imputat̉ ad culpā: quādo non facit quod dꝫ .ſ. eo tꝑe quo dꝫ. Cuius rōeſt: qꝛ omiſſio boni opponitur p̄cepto affirmatīo:quod lꝫ obliget ſemꝑ non tamen ad ſemꝑ. Uerbi gratia non obligat̉ hō ꝙ ſemꝑ actu inſiſtat parentibus honorandis. Sed tn̄ ſemper obligaturꝙ tꝑe debito honoret parentes. Tādiu ergo durat pctm̄ omiſſionis: qͣꝫdiu durat tp̄s quo obligatur: ad quod obligatur per p̄ceptum affirmatiuūQuo tranſeunte tꝑe tranſit actu peccatuꝫ ⁊ remanet reatus. Et iterum redeunte tꝑe tali: iteraturomiſſio. Sicut .n. tranſeunte actu v̓tutis: remanꝫmeritū p̄mij: ita tranſeunte actu peccati remanetreatus pene: hec. b. Tho. ſuꝑ. ij. ſen. di. xlij. ¶ Siautem querat̉ vtrum in quolibet peccato ſit aliquis actus. Rn̄detur ꝙ quidam opinati ſūt: ꝙin omni peccato eſt aliquis actus exterior vel īterior .ſ. actus voluntatis: ſicut cum aliꝗs non dāselemoſynam peccat: qꝛ vult non dare: ⁊ ſic ibi eſtactus intertor voluntatis .ſ. velle non dare: vl̓ ētaliꝗs actus exterior ſiue ille actꝰ exterior ſit ſiml̓cuꝫ omiſſione: puta cum facit aliquid quo retrahitur ab actu debito ſicut cum aliꝗs ludit̉. ⁊ ꝓpt̓hoc dimittit ire ad eccl̓am. Siue ille actus ſit p̄ce

dens omiſſionem vt cuꝫ aliꝗs impeditur ne ſuꝑgat ad matutinas: qꝛ nimis vigilauit in ſero: circa aliqua ſe occupando. Ln̄. b. Cho. tꝫ contrariū.ſ. ꝙ non requiritur aliꝗs actus in peccato omiſſionis ꝑ ſe loquendo ſed ī ipſa ceſſatione debitiactus: pctm̄ omiſſionis conſiſtit. Et hoc ꝓbat qͣtuor modis .ſ. auctoritate: rōne: diſtinctōe: ⁊ comparatōe. Auctoritate ꝗdem ꝓbatur per illud Iaco. iiij. Scienti bonū ⁊ non facienti pctm̄ ē illi. Sꝫnon facere qd̓ homo dꝫ nō importat aliquē actuergo peccatuꝫ omiſſionis eſt abſqꝫ oī actu immoceſſare ab actu ¶ Scd̓o ꝓbatur idem rōe ſic. Iudicium daudū eſt de rebus ẜm id qd̓ eſt ꝑ ſe: ⁊ n̄ẜm id quod eſt per accn̄s. Sed actus per accidēsſe habet ad pctm̄ omiſſionis quod patet: qꝛ omittēs aliquid ad quod tenetur aliquid faciat eſt ꝑaccn̄s: ergo non debet dici ꝙ pctm̄ omiſſionis coſiſtat in actu ꝓpter aliquem actum adiunctum:quia actus ille adiunctus per accidens ſe habetad pctm̄ omiſſionis vt dictū eſt. ¶ Tertio ꝓbaturhoc ꝯparatione: quia etiam in pctō trāſgreſſiōisꝯtingit aliquem actum adiungi ꝗ tn̄ ad pctm̄ trāgreſſionis per accidens ſe habet. Sicut cum ꝯtīgit aliquē furanteꝫ loqui vel videre. Et ſimiliternullus actus pertinet ad pctm̄ omiſſionis: ſed ipſa ſola ceſſatio ab actu debito. Confirmatur idē⁊ alia rōne: videlꝫ quia non punitur hō iuſte niſipro pctō: ſed pro ſola omiſſione qd̓ tenetur facere punitur ẜm illud. Omnis arbor que non fac̄fructum bonum excidet̉ ⁊ in ignē mittet̉ Math.vij. Et ſeruus qui cognouit voluntatē dn̄i ſui ⁊ n̄fec̄ plagis vapulabit Lu. xij. ¶ Quarto ꝓbat̉ diſtinctione. Nam differentia iſta eſt qͣꝫtum ad hocinter pctm̄ trāſgreſſionis ⁊ omiſſionis: qꝛ peccatum tranſgreſſionis non eſt ſola priuatio: ſed etiam eſt actus pritiatus debito ordine rōnis. Sic̄furtū vel adulterium eſt ꝗdam actꝰ inordinatusEt rōne actus pctm̄ eſt quedam res vel natura:Rōe pͥuatōe ordīs pctm̄ dicit̉ nihil ẜm Aug. ſuꝑIo. ⁊. bea. Tho. in. i. quolibeto dicit: ꝙ pctm̄ maxīme tranſgreſſionis eſt actus inordinatus. Et rōeactus: pctm̄ eſt aliqua res ſeu natura. Sed illa īordinatio eſt priuatio: ⁊ ẜm hanc peccatum dicit̉nihil ab Aug. Sed peccatum omiſſionis ẜm veritatem loquendo eſt ſola priuatio actus debiti:cuius ſubiectum non eſt aliquis actus ſed poteſtas voluntatis ſicut ſubiectum cecitatis noneſt viſio: ſed id quod aptum natuꝫ eſt videre. Un̄qꝛ volūtas eſt cā effectiua ⁊ ſubiectiua omiſſiōisideo omiſſio hēt rōnem culpe: qꝛ omiſſio ē volūtaria: quoniā in poteſtate noſtra eſt: non velle ſic̄⁊ velle ⁊ non facere ſicut ⁊ facere ⁊ id̓o ipſa boniomiſſio debiti eſt peccatum. Et ſi arguatur ſic incontrarium. Sicut meritum cōparat̉ ad virtutēita demeritū ſeu pctm̄ ad vicium. Sed meritumnon poteſt eē abſqꝫ actu: ergo nec demeritū. Rn̄det̉ ꝙ diſſerentia eſt inter meritū ⁊ demeritum.Nam meritum non poteſt eē abſqꝫ actu aliquo