Titulus. VII.

deliberatio cognitionis in opus. ¶ Quartus. eſtdefenſio ſeu excuſatio ip̄iꝰ pctī in ſeipſo: ſicut pͥmiparentes poſt peccatum ſe excuſauerunt. ¶ Quītus gradus eſt ip̄m opus exterius ſed occultum¶ Sextꝰ ip̄m opus pctī cum ſit maniſeſte ¶ Septimus dū ducitur in cōſuetudinem. ¶ Octauꝰ cūꝗs obſtinatꝰ in malo obduratur: ꝓponens nō penitere. Scd̓o ꝓbatur rōe. Nā iſta diuiſio aſſignatur ẜm gradus ꝗbus fit ꝓceſſus ad pctī complementum. Gradus aūt iſti attendunt̉ ẜm ꝙ vnusactꝰ includit pͥmum: ⁊ tertius ſcd̓m: ⁊ quartꝰ tertium ⁊ addit ſuꝑ eum. Uerbi gratia. Primꝰ gradus ſuꝑ quē addunt alij ē voluntas īterior .ſ. peccatū cogitationis. Scd̓s huic additus ⁊ hūc expͥmens ē actus locutōnis. Cuiꝰ rō eſt: qꝛ inter oīamēbra eſt magꝭ ꝓpinquum interiori actui .ſ. pcogitationis: qꝛ locutio eſt ſignuꝫ interioris act.ſ. cordis. Tertius gradus eſt peccatū oꝑis tāqͣꝫcōplementū oīum p̄dictoꝝ. ¶ Probat̉ hoc tertōꝑ ſil̓itudinem ⁊ triplicē ſeu exemplū .ſ. artificiali:naturali: ⁊ morali. In artificiali exemplo pꝫ d̓ domo materiali in qua ſunt tria .ſ. fundamentuꝫ vtpͥncipium: parietū electio vt mediū tectū vt cōplementū domꝰ. On̄ditur hoc ī exēplo naturali. Nāin generatione aīalis pͥmum qd̓ generat̉ eſt cor:ex in membroꝝ ꝓductio: demū tanqͣꝫ complemētū totius corporis vel hoīs formatio. Patet ſil̓itudo ēt in materia morali. Naꝫ iracundus ex eoꝙ appetit vindictā: pͥmo ꝑturbat̉ in corde: ſcd̓o īverba ꝯtumelioſa ꝓrumpit: tertio ī fctā iniurioſa. Idem pꝫ de puncto luxurie ⁊ alijs. ¶ Conſuetudo aūt ⁊ deſꝑatio vel defenſio pctī quas Gre.addit vt dictū eſt ſupra ſt̓ gradꝰ ꝯn̄tes poſt ꝑfectāſp̄em peccati: ſicut adoleſcentia ⁊ iuuentꝰ poſt ꝑfectā generatōem hoīs ꝯſequunt̉. Uel dicendū ꝙꝯſuetudo ⁊ deſꝑatio ſeu defenſio ſunt q̄dā circūſtantie aggrauantes oē pctm̄ ex multiplicationeipſoꝝ actuū: hec oīa. b. Tho. pͥª. 2ᵉ. q. lxxvij. Et ſuper. ij. ſen. di. xlij..§. II.Tertia diuiſio ſeu ditoꝝ eſt ex ꝑte reſpectus ſeu obiecti. Et ſic hō dicitur peccare in deū in ꝓximū vel in ſeip̄m: q̄ diſtīctio ꝓbatur aucͣte rōne ⁊ ꝯtrarietate. primo hocon̄ditur aucͣte .ſ. magr̄i ſen. in. ij. di. xlij. dicentꝭ ꝙdicit̉ hō peccare in deū ꝓximum ⁊ ſeip̄m. In deum peccat cū de deo male ſentit vt hereticꝰ. Uelque dei ſunt vſurpare p̄ſumit indigne ꝑticipādoſacr̄is. Uel qn̄ nomē dei ꝑiurādo vel blaſphemādo ꝯtēnit. In ꝓximū peccat cū eū iniuſte ledit vl̓offendendo ꝑſonā vel famā denigrando vel ſubſtantiā diripiendo ⁊ hiꝰ. ¶ In ſeip̄m peccat cuꝫ ſibi ſoli nocet ⁊ non alteri vt in pctō gule vel molliciei vel accidie vel inanis glorie ⁊ hiꝰ. Et hanc diſtinctōnem ponit ēt Iſido. ī li. de ſum. bono. ¶ Secundo hoc idē ꝓbatur rōe ſic. Sicut oīs virtꝰ eſtiuſticia quodāmodo vt dicit̉ .v. ethic. ita oē peccatum eſt iniuſticia. Iniuſticia aūt eſt ex hoc ꝙ de-

trahitur alicui qd̓ ſibi debetur. Un̄ iniuſticia hēqͣſi duo obiecta .ſ. id quod detrahit̉: ⁊ ille cui detrahitur ſicut hō cui aufertur res ſua. Sicut aūthō dꝫ proximo ⁊ aliquid ſibiipſi: ſic ⁊ multo magis dꝫ deo. Debet aūt deo amorem ſuper oīa ⁊ reuerentiā. Un̄ qn̄ ab his deficit dr̄ peccare in deū.Et ſi obijciatur hoīem peccare in aliquē inqͣꝫtuꝫeum ledit. Sed nll̓s pōt ledere deū ẜm illud iobxxxv. Si peccaueris ꝗd ei nocebis .ſ. deo. q. d. nhil. Rōem huiꝰ Aug. aſſignat dicēs li. de li. arbiMalum cum nocumentū ſit: nocere tn̄ non pōtniſi bono qd̓ corruptibile eſt. Summū aūt bonūincorruptibile eſt: ⁊ iō malū ei nocere n̄ pōt qꝛ nature ē īpoſſibilis. Rn̄detur ad hoc ꝙ n̄ dr̄ homopeccare in deū ex eo ꝙ eū in aliquo ledat: ſed ꝙdeo ſubtrahit quod ei debetur. Et qͣꝫtum in ipſoeſt eiꝰ gl̓iam minuit: qͣꝫuis hoc facere non poſſit.Tunc ergo dr̄ in peccato ꝗs deum offendere: qn̄in eo qd̓ ſibi debetur ei īuinriat̉. Proximo ēt ꝗsdꝫ edificationem ⁊ bn̄ficentiam ⁊ hiꝰ. Qn̄ igiturhoc non facit cuꝫ poſſit ⁊ debeat vel cū facit contraria his dicit̉ peccare in ꝓximum. Sibi ēt debitor eſt .ſ. quo ad neceſſitatis collationem ⁊ mūdiciam. Un qn̄ contraria facit ſibi neceſſaria ſubtrahendo vel peccando vbi cū n̄ alijs noceat ī ſepeccat. ¶ Tertio hoc idem ꝓbat̉ cōtrarietatSicut ꝓpoſitum in ꝓpoſito ⁊ oppoſitū in oto. Sed ꝑ v̓tutes ꝗbus opponunt̉ pcta homo ordinatur in deū ⁊ in ꝓximū ⁊ in ſeip̄m. Qd̓ patNā ꝑ v̓tutes theologicas homo ordinat̉ ī deuTēꝑantia ⁊ fortitudine ordinatur in ſeip̄m. Iuſticia autem ad proximū: ergo per oppoſitum. Quipeccant in his que excedunt humanā rōem ſicutſunt ea que ſunt fidei peccat in deum. Sicut hereticus: ſacrilegꝰ: ⁊ blaſphemus: ⁊ hiꝰ. Qui auteꝫpeccat in his in ꝗbus ordinatur ⁊ dirigit ī ſeip̄mdicitur peccare ī ſeip̄m: ſicut pꝫ in guloſo: ꝓdigo⁊ hiꝰ. Qui v̓o peccat in his ꝑ quē ordinatur ad alterū ſeu ad ꝓximum: ſicut patet in homicida: fure: adultero ⁊ hiꝰ ¶ Et notandū ꝙ iſta diuiſio ſeudiſtinctio ſumitur ẜm id in quod directe peccat̉:⁊ pͥncipal̓r non ꝯn̄ter. Uerbi gratia cum ꝗs facithomicidium vel furtum vel hiꝰ: iſte directe ⁊ pͥncipal̓r peccat in ꝓximum eum ledendo. Ex ꝯn̄tiautem peccat in deum: qꝛ in hoc mandata eiꝰ trāſgreditur. Et in ſeip̄m: qꝛ occidit ꝑ peccatum aīaꝫſuam. Sil̓r qui peccat in ſeip̄m: vt ī gula: luxuria⁊ huiuſmodi: directe ⁊ principal̓r peccat in ſe ⁊ exconſequenti in deum contra mandata eius faciendo. Et ſic qui peccat in deum ex ꝯn̄ti peccat inſeip̄m: pͥuando ſe lumine gratie ⁊ virtutibus. Etin proximum aliqn̄ per malum exemplū vel aliomodo. Hec beatus Tho. pͥma 2ᵉ. q. lxxij. ⁊ ſuper.ij. ſenten..§. III.Quarta diuiſio peccatorum eſt reſpectu nominis. Et ſic diuiditur peccatum in delictum ⁊ commiſſum ſiue ī peccatuꝫ