Capitulum. II.

dictis patet: ꝙ cā efficiens peccati eſt voluntas.pn̄ Augu. Peccatum vſqꝫ adeo voluntarium eſtet nullo mō ſit malum .ſ. malo culpe: niſi ſit voInntarium. xv. q. i. §. ij. Et ſi arguatur cōtra quiadiony. dicit in. iiij. c. de diui. no. ꝙ malum eſt preter intentionem ⁊ voluntatem eo ꝙ nll̓s intēdēsad malum oꝑatur. Rn̄detur ꝙ maluꝫ dicitur eēp̄ter voluntatem ꝑ ſe: qꝛ intendens ad malū pert̉ aliꝗd. Sed ꝑ accn̄s malum pōt eē volundū .ſ. aliꝗs eſtimat bonū qd̓ eſt maluꝫ: veꝑꝑet alicui bonū aliꝗd ẜm ꝗd: cui adiuncta ērō mali ſimpl̓r. Uel pōt dici: ꝙ malū eſt p̄ter voluntatem: qꝛ voluntas non tendit in malum ſubrōe mali: ſed qꝛ aliqd̓ malum ē apꝑens bonū: etiō voluntas aliqn̄ appetit aliqd̓ malū. hec. b. tho.ſuper. ij. ſen. ¶ Ad hoc ēt facit qd̓ ait Aug. xv. q. i.c. merito. vbi ſic ait. Si diligenter inſpiciatur: forre ipſum peccare nemo velit: ſed ꝓpter aliud qd̓pult peccat. Omnes ꝗppe hoīes qui ſcientes fariunt qd̓ non licet: vellent licere. Uſqꝫ adeo ipſūpeccare nemo appetit ꝓpter hoc ip̄m: ſed ꝓpter illud qd̓ ex eo conſeꝗtur.¶ De varia diuiſione pctōrum. Ca. ij.E diuiſiōe peccatorum. Sciendum ꝙ ſex modis pn̄tdiſtingui peccata adinuiceꝫ. ¶ Primꝰeſt ex parte reatus. Scd̓s eſt ex ꝑte gradus. Tertius ex parte reſpectus. Quartus ex ꝑte nomīs.Quintus ex parte originis. Sextus ex parte ras. ¶ Et qͣꝫtum ad pͥmum .ſ. ex parte reatꝰ: ſicnguitur pctm̄: qꝛ alid̓ mortale: aliud originae: aliud veniale. Que ꝗdem diuiſio non eſt generis in ſpecies: cuius ratio eſt: quia ſpecies equaliter participant rationē generis: iſta auteꝫ n̄ equaite rparticipāt rōnem peccati: ad quod pertinetꝙ ſit voluntarium perfecte: ſed eſt diuiſio analoA in analagata: qd̓ ẜm prius ⁊ poſterius perfecte⁊ imperfecte predicatur de pluribus. Sicut verbi gratia. Ens diuiditur in ſubſtantiam ⁊ accn̄s:ens actu: ⁊ ens ī potentia: de quibus predicaturanalagice. Perfecte quidem de ente in actum etde ſubſtantia. Imperfecte de accn̄te ⁊ de ente ī potentia: qꝛ minimum quod eſt de natura entis: eſtin ente in potentia ⁊ in ente ꝑ accn̄s. Sic a ſimilidiuiſio peccati in mortale ⁊ veniale ⁊ originale. ēſicut diuiſio alicuius in perfectum ⁊ ī īperfectuꝫquia rō peccati per prius ⁊ ꝑfectius inuenitur inpeccato mortalt: in veniali vero per poſterius ⁊ īperfecte: vnde minimum qd̓ eſt de ratione peccati in aliquo actu eſt ī veniali. Et hoc ipſa noīa on̄aunt: quia venia non debetur peccato. niſi ẜm ꝙaliquam imperfectionem peccati habet: per prius ergo dicitur peccatum de mortali: tum quiamortale eſt voluntarium voluntate ꝓpria: tū qꝛ

ab vltimo fine deordinat: tum qꝛ ei debetur peraeterna. Peccatū aūt veniale deficit a mortali ī duobus: pͥmo qꝛ n̄ ordinat ab vltimo fine ſed ab aliquo mō a fine retardat: ordine ad finē ẜnato. Secundo qꝛ ei non debet̉ pena eterna ſicut mortali.Peccatū āt origīale deficit a mortali: ex parte illa qua peccatū hēt rōem culpe .ſ. ex parte voluntarij: qꝛ mortale eſt voluntarium voluntate ꝓpͥailliꝰ in quo eſt ꝗ peccauit: Sed pctm̄ originale ēvolūtariū voluntate alt̓iꝰ qͣꝫ eiꝰ in quo eſt .ſ. voluntate pͥmi ꝑentis Ade. hec. b. Tho. ſuꝑ. ij. ſen. di. xlijEt qꝛ dictum eſt ꝙ iſta diuiſio eſt ẜm reatuꝫ. Sciendum ꝙ reatus ꝓpͥe non ē aliud qͣꝫ obligatō adpenam. Et mortale obligat ad penā eternam dāni ⁊ ſenſus. Ueniale ad penam temporalem ſeupurgatorij. Originale tantum ad penam dāni: nōſenſus .i. priuationis dei viſionis: non ignis īfernalis. Et hec infra declarabuntur. Aliquando tamen reatus ſumitur pro culpa ⁊ obligatione adpenam: vt in collecta: reatus noſtri confeſſio īdulgentia ⁊cͣ. Conſitetur enim hō culpam non penādebitam. ¶ Et ſciendum ꝙ peccatum actuale: ſiue mortale: ſiue veniale: aliqn̄ tranſit actu: ſed remanet reatu. Et hoc vel cū ceſſat ab ip̄o actu peccati: puta ꝑpetrato homicidio vel fornicatiōe: tūcceſſat peccatum qͣꝫtum ad ſuam eſſentiam .i. quātum ad actum illum inordinatum: ſed remanet reatu in ſuo effectu ideſt in obligatione adpenam. Uel etiam cum per penitentiam quishēt remiſſionē pctōꝝ quo ad debitū pene eterneſed tn̄ ꝓpter īperfectiōem ſatiſfactionis adhuc remanet obligatus pene tꝑali: ſed tunc tranſit peccatum actu ⁊ reatu qn̄ quis hꝫ plenam remiſſionē culpe: ⁊ totius pene debite. Hec duran. ſuꝑ. ij.ſen. Pctm̄ aūt originale tranſit reatu ꝑ baptiſmūflumīs vel ſanguinis vel flaminis. Sed remanꝫactu in qͣꝫtum .ſ. in viatore remanet ſemper habitualis ꝯcupīa: que ſepe inclinat ad maluꝫ: que videtur eſſe materialiter ip̄m origīale pctm̄. .§. ISecunda diuiſio peccatorum eſt ex parte gradus ſeu ꝓceſſus: ⁊ ſic diuiditur peccatum in peccatum cognitionis: locutionis: ⁊ operationis. Additur etiam aliqn̄ peccatum ꝯſuetudinis. Et iſta diuiſio probatur auctoritate: ratione: ⁊ ſimilitudine. ¶ Et qͣꝫtum ad primum auctoritas Hiero. ſuper Ezechi. ſic contīetTria ſunt genera peccatoꝝ quibus humanū genus ſubiacet. Aut enim cogitatione: aut ſermoe:aut operatione peccamus. Additur a quibuſdaꝫquartus gradus .ſ. per conſuetudinem quod figuratur in lazaro quatriduano. Sed Gregoriꝰin. iiij. moraliū. ponit aliter iſtos gradus dicens:ꝙ in corde committitur quatuor modis: ⁊ ī opere alijs quatuor modis. Eſt ergo primus gradꝰſuggeſtio: vel ſenſualis delectatio: que eſt venialeSecundus gradus eſt moroſa delectatio in ipſacogitatione abſqꝫ deliberatōe in opus. Tertius ē