Capitulū
li. de padiſo. ¶ In qua deſcriptōe tāgunt̉ duo .ſ. pͥuatio dirigētis ī fineꝫ ⁊ deordinatio ab ipſo fineEt pͥuatio dirigentis in finem ibi notat̉: cum dr̄ꝙ pctm̄ eſt preuaricatio legis eterne: ⁊ hoc vel faciendo qd̓ lex ꝓhibet: vel omittendo qd̓ lex p̄cipit: ex quo pctm̄ hꝫ rōeꝫ mali. Nā ſiue in naturaſiue in moribus de rōne pctī eſt p̄terire regulamrōnis. Regula aūt rationis qua conſtituit medium inter ſuꝑfluuꝫ ⁊ diminutu: neceſſe eſt vt quedam reſecet ⁊ quedā ſtatuat. Un̄ ēt in rōne naturali ⁊ in lege diuina: vn̄ debent actꝰ noſtri regulari: continent̉ quedā p̄cepta negatiua ⁊ quedā aſfirmatiua. Sicut aūt negationi opponit̉ affirmatio ita affirmationi negatio. Et iō ſicut malū agere impuiat̉ hoī ad peccatū: qꝛ opponit̉ p̄cepto legis negatiuo: ita ip̄m bonū nec agere imputaturhoī ad peccatū qꝛ opponit̉ p̄cepto affirmatiuo.Scd̓o in diffinitōe pctī tangitur deordinatioab ipſo fine: in hͦ ꝙ dr̄ celeſtiū īobedīe mandatoꝝUbi nota ꝙ īobedīa accipit̉ duobus modis. vnomō ſpal̓r .ſ. qn̄ ꝗs non facit qd̓ p̄cipit̉: vel facit qd̓ꝓhibet̉ reſpiciendo ad contētū p̄cipientis vel ꝓbibentis. Et talis inobedientia opponit̉ obedīeque eſt ſpalis v̓tꝰ: q̄ reſpicit ancͣtem p̄cipientis vl̓phibentis. Scd̓o mō accipit̉ inobedīa general̓r.ſ. qn̄ ꝗs non facit qd̓ p̄cipit̉ vel facit qd̓ ꝓhibet̉:⁊ hoc mō inobedīa comitatur oē peccatū. Et opponitur hiꝰ inobedientia obedīe que ꝯcomitaturomnem v̓tutem: quod patet qꝛ quicūqꝫ facit aliquem actum v̓tutꝭ obedit. Et de hac generali inobedīa: intell̓r dictuꝫ Amb. in ſupradicta diffinitione ẜm. b. Tho. in. ij. ſen. di. xxxv. ¶ Et ſcienduꝫꝙ illa duo que ponuntur ī diffinitione Amb. nōſunt eadē vt videtur ſed diſtinguunt̉ dupl̓r lex ⁊mandatū. Primo qꝛ cum fiendū vel cauendumſtatuit̉: tunc lex eſt. Cum āt p̄cipit̉ vel ꝓhibetur p̄ceptū eſt. Aliud eſt aūt ſtatui qd̓ ſit ꝑ legem aliudiuberi qd̓ ſit ꝑ p̄ceptum. Scd̓o mō diſtinguūturſic vt lex dicatur ī declinando a malo: p̄ceptū velmnandatum ī faciendo bonum. hec Alex. de alesin. ij. ꝑte ſum. Hinc p̄s. Cofitemī dn̄o in cythara.l. in confeſſione vocali ⁊ in pſalterio decem cordaꝝ pſallite illi .i. in obſeruatione decem p̄ceptFiguratur aūt tranſgreſſio decem mandatoꝝillos decem leproſos qui a longe ſtantes clamauerunt: dicentes chriſto Lu. xvij. Ieſu fili dauidmiẜere noſtri. Qui ab eo miſſi ad ſacerdotes dūirent mundati ſunt. Sic per recognitōem pctī etꝓpoſitum debitum ꝯfitendi purgantur hoīes alepra inobedientie. ¶ Alio mō diffinitur peccatūex parte forme ſeu cāe exemplaris a qua deficit.Sictum .n. fuit Moyſi Exo xxv. Inſpice ⁊ fac ẜꝫexemplar quod tibi in monte monſtratū eſt que.ſ. ꝑtinent ad ꝯſtructōem tabernaculi .i. eccleſie.Hons aūt chriſtum ſignat: ⁊ ẜm hoc diffinit̉ abAug. ꝙ pctm̄ eſt appetere que chriſtus ꝯtempſitvel fugere ea que chriſtus ſuſtinuit. Quod ꝓbatꝑ eius oppoſitū dicens. Non .n. vllum peccatuꝫ
ꝯmitti pōt: niſi dū appetuntur q̄ chriſtus ꝯtempſit: aut fugiūtur q̄ ipſe ſuſtinuit ⁊ ſubdit exēplumipſius xp̄i dicens oīa que vitare cupientes n̄ recte viuebamus carendo ⁊ ſꝑuendo vilia fecit oīaq̄ vitare cupientes a ſtudio v̓itatis deuiabimusꝑpetiendo deiecit: vbi aduertendū ꝙ vnū horuꝫeſt timorꝭ .ſ. fugere q̄ xp̄s ſuſtinuit qd̓ eſt reſpectutriſtium ⁊ aduerſoꝝ. Aliud ē amoris ſeu cupiditatꝭ .ſ. appetere que xp̄s ꝯtēpſit quod eſt reſpectudelectabiliuꝫ: ⁊ aliud fugere aut timere que xp̄sꝑpeſſus eſt ⁊ hoc reſpectu penalium. De autempeccatū: vt dicit Aug. ꝓcedit vel ex amore male īflāmante vel ex timore male humiliante: ſed ⁊ timor ꝓcedit ex amore. Timet .n. ꝗs amittere aliqd̓qꝛ illud amat. hec Alex. in 2ª. ꝑte ſum. RaineriꝰTertio pōt pctm̄ ꝯſiderari ex ꝑte potentie: velcāe ſufficienter imperantꝭ ⁊ pctm̄ complentꝭ. Etſic diffinitur ab Aug. in li. de duobus aīabus: ꝙpeccatum eſt voluntas retinendi vel ꝯn̄di: quodiuſticia vetat: ⁊ habetur. xv. q. i. In qͣ diffinitionetanguntur duo. Primum ē actus voluntatꝭ: ī hͦquod dicitur ꝙ eſt voluntas retinendi vel ꝯn̄dialiꝗd. Scd̓o tangit̉ defectus rectitudīs in hoc ꝙſubditur qd̓ iuſticia vetat. Et ſumit̉ hic iuſticia: n̄ꝓut eſt v̓tus ſpalis ſꝫ ꝓ iuſticia generali: que idēeſt qd̓ oīs v̓tus .ſ. ẜm ꝙ importat rectitudineꝫ voluntatis que attenditur ẜm omēm v̓tutem ẜm. b.Tho. ſuꝑ. ij. ſen. De hac iuſticia generali intell̓r ulud p̄s. Lux orta eſt iuſto .ſ. gr̄e ⁊ veritatꝭ quo adintellectum: ⁊ rectꝭ corde leticia quo ad effectumIdem aūt eſt eē iuſtū ⁊ rectū corde. Conſiſtit .n. talis iuſticia in qͣdam rectitudine qͣ reddit̉ vnicuicuiqꝫ quod ſuū ē .ſ. ſuꝑioribꝰ vt deo ⁊ p̄latis obediētiam ⁊ veneratōem ad Ro. xiij. Oīs aīa ptātibus ſuꝑioribus ſubdita ſit. Et ad hͦ fac̄ qd̓ hēt̉di. viij. Que ꝯtra mores. Equalibus ꝓpīꝗs ⁊ exͣneis benitiolentiam ⁊ ſubuentōem. Io. xv. Hoceſt p̄ceptum meuꝫ vt diligatis inuicem ſic̄ dilexivos: affectu .ſ. ⁊ effectu. Ad hoc facit quod hēturde pe. di. ij. ꝓinde. Inferioribus .ſ. ſubditis ⁊ corpori ſuo ꝓuidentiam ⁊ cohertōeꝫ. i. Pe. v. Paſcite eum qui vobies eſt gregem. Ad hoc fac̄ quodhabetur. xxiij. q. iiij. duo iſta. ⁊ de pe. di. ij. corpusEt ſicut iuſticia generalis iſta inſtigat: ita vetat ꝯtraria: qꝛ ibi eſt pctm̄ .ſ. ſuperioribus ꝯtradictionem ⁊ irreuerentiam: equalibus obdurationeꝫ⁊ maliuolentiaꝫ: inferioribus relaxationem ⁊ negligētiam. De hac ēt iuſticia habetur Ezech. xviijSi auerterit ſe iuſtus a iuſticia ſua ⁊cͣ. ¶ Iteꝫ exparte cauſe pͥncipalis agentis .i. voluntatis diffinitur ſic ab Aug. in li. de li. ar. Peccatum eſt affectio mala voluntaria. In qua diffinitione tangūtur tria que ſunt de rōne pctī. Primum eſt actusvoluntatis ſcd̓m eſt defectus rectitudinis: tertiūē defectus culpabilis. Primo ergo notatur actꝰvoluntatis cum dicitur peccatum ē affectio. Nāaffectio ſumitur ꝓ actu voluntatis elicito vel imperato interiori vel exteriori. ¶ Et ſi arguatur in