Titulus. VI.
cognoſcunt̉ ab expertis nec ſcit cōpatī tribulatis⁊ tentatis. Eſt ēt periculoſiſſima res nulla tentation pulſari ẜm Aug. qꝛ in̄ ꝓcedunt multa mala.Et pͥmum ē elatio cordis: icd̓ꝫ eſt īcircunſpectioſui: tertiū incōpenſatio tentatoꝝ. quartū d̓ſpectioalioꝝ. ꝗntum ignorantia agendoꝝ. ſextū pͥuatio p̄mioꝝ. ſeptimū incurſio eternorū ſuppliciorum:ꝓpter qd̓ ecōtra dr̄ Iaco. i. Oē gaudiū exiſtimate fr̄es cū in tentatōes varias incideritis. Scd̓otentat hō deum iuxͣ illud p̄s. Tentauerunt deumin cordibꝰ ſuis. Dicit̉ aūt ꝗs tentare deū cū p̄t̓mittit ſace̓ quod ex ſe pōt ad pericl̓a euadenda: ⁊ adſubſidia tp̄alia q̄renda ſolū ad auxiliū diuinumreſpiciens. Sic̄ diceret̉ aliꝗs tentare equū qn̄ eūſine magna neceſſitate vel vtilitate currere facitNon aūt qn̄ ex neceſſitate: puta vt hoſtes fugiatvel ex vtilitate: puta vt brauium app̄hendat cumal̓r obtinere non poſſit. Sic cū ꝗs ſe ſine rōe cōmittit alicui ꝑiculo in aliquo faciendo: cuꝫ al̓r ſibi poſſit ꝓuidere ſine ꝑiculo: iſte dicit̉ tentare deum ad exꝑienduꝫ .ſ. vtrum poſſit liberari ab eo.Qd̓ ꝓhibet dn̄s dicens. Non tentabis dn̄m deūtuum Deutro. vi. Et hoc chriſtꝰ vitauit: qn̄ tentāti eū diabolo: mittere ſe deorſum de pinaculo recuſauit allegans dictā aucͣtem vt hētur Mathe.iiij. Hoc ēt egit abrahe cū vxorē ſuā Sarai dixitſororē non dicendo mendaciū ſed v̓itatem occutando vt hētur Gen̄. xij. In quo fctō inꝗt Aug.on̄dit̉: ꝙ nemo deū ſuū tentare dꝫ: dū hꝫ ꝙ ſalubri ꝯſilio faciat. Fecit qd̓ potuit .ſ. abrahā: ⁊ qd̓ n̄potuit deo cōmiſit. xxij. q. ij. querit̉. Ꝙ ſi ꝗs obijceret ꝙ tentare deū non ſit pctm̄: ex eo qꝛ tentaredeū eſt exꝑiri bonitatē ⁊ voluntatē dei. Sed hocnon ē pctm̄: qꝛ in p̄s dicitur. Guſtate ⁊ videte qrſuauis ē dn̄s. Rn̄detur ꝙ cognitio diuine bonitatis ē duplex .ſ. ſpeculatiua ⁊ affectiua: ⁊ qͣꝫtū quiem ad cognitōem ſpeculatiuā non licet dubita: vtruꝫ ſuauis ⁊ bonꝰ ſit deꝰ. qꝛ hoc eēt tentaredeū. Sed qͣꝫtum ad cognitōem affectiuā dum .ſ.aliꝗs affectat in ſeipſo exꝑiri guſtū diuine dulcedinis ⁊ cōplacentiā dīne volūtatis: ſic licitum eſ⁊ hoc n̄ eſt tentare deū. Quō aūt iſtud .ſ. tentare d̓um ſit peccatū ſpuale: ⁊ quot mōis hō tentet deūhēs in 2ª ꝑte ti. iij. c. x. ¶ Tertio tentat caro hoīeꝫ.i. ꝯcupīa carnis iudicium rōnis ꝑuertendo auīpediendo: vn̄ apl̓s. Caro ꝯcupiſcit aduerſus ſp̄ꝫEt Iacꝭ. i. Unuſꝗſqꝫ tentat̉ a cōcupīa ſua abſtractꝰ a deo .ſ. ⁊ regula rōis ꝑ paſſionem ⁊ illectꝰ a ſſibilibꝰ. Dicit̉ aūt caro tentare hoīem inſtr̄al̓r vematerial̓r: inqͣꝫtum .ſ. pōt cognoſci qualis ſit hōex hoc qd̓ ſequit̉ vel repugnat ꝯcupiſcentijs carnis. b. Tho. in pͥª. ꝑte. q. cxv. Ubi ſciendū ꝙ tentatatio carnis ſꝑ eſt peccatū: cuius rō eſt qꝛ oīs appetitus aīe inordinatꝰ eſt peccatū ẜm motꝰ carnisꝗ eſt ex app̄henſione delectabilis: ē actus ⁊ appetitus aīe inordinatꝰ: qꝛ ipſa aīa eſt: que inordinate mouet̉ ⁊ appetit lꝫ mediante carne ergo ⁊cͣ. Sꝫſi motꝰ carnalis inſurgeret ex calefactōe corporꝭ
ſine imaginatiōe aliqua ē pure naturalis nec hꝫrōnem peccati. Et ad hoc pōt diabolus cooꝑariſua ꝟtute. ¶ Conſiderandū ēt ꝙ tentatio aliqͣ eſtdifficilis ad vitanduꝫ ꝓpter tres cās .ſ. ꝓpter fotitudinē: debilitatem: ⁊ ꝓpinꝗtatem. Et qͣꝫtum adfortitudinē pugnantis: ſic tentatio ab hoſte .i. diabolo eſt difficilis ad vitandū: vn̄ dicitur. xvi. q. ij.viſis. Mille nāqꝫ nocendi hꝫ artes ſeu mōs: necignoramus aſtutiam eius. Conat̉ nāqꝫ a pͥncipioruine ſue vnitatem eccleſie reſcindere: charitateꝫvulnerare: ſctōꝝ oꝑuꝫ dulcedinē īuidie felle inficere ⁊ oībus modis humanu genus euertere ⁊ ꝑturbare: dicitur etiam Iob penulti. Non eſt poteſtas ſimilis ei ſuꝑ terrā. ¶ Quantū v̓o ad ſcd̓amcauſam difficultatis in tentatione .ſ. ꝓpter debilitateꝫ tentati. Sic tentatio carnis eſt difficilior advitandum vel vincenduꝫ: qꝛ tentatio carnis magis debilitat homineꝫ: qui eſt magis pronus adpeccata carnalia qͣꝫ ſpiritualia. vnde ⁊ d̓ diabolodicitur Iob pel̓. ꝙ poteſtas eius in lūbis ⁊ ī vmbilico manet: quia videlicet per luxuriaꝫ carnismultuꝫ dominatur hominibus. Sedes .n. luxurie in viris ē in lūbis: qꝛ in decerpitur ſemē ſicutmulieribus ab vmibilico. ¶ Quantū ad tertiamcām .ſ. ꝓpter ꝓpinꝗtatē: ēt tentatio carnis ē magivicina ipſi tentato iō eſt difficilior. Quanto .n. hoſtis eſt magis ꝓpinquꝰ: tanto magis pōt nocere:vnde ⁊ Boetius dicit ꝙ nulla efficacior peſtis adnocendum qͣꝫ familiaris inimicus. Mundietiam tentare dicitur improprie .ſ. inſtrumentevel material̓r: inqͣꝫtum .ſ. pōt cognoſci qualis ſithomo: ex hoc ꝙ ꝯtēnit ꝓſpera mundi vel aduerſa: ꝗbus ēt vtitur diabolꝰ ad tentandum ẜm. be.Tho. in pͥª ꝑte. Et de hoc bellotentationis mūdiinquit apl̓s ad ephe. vi. non eſt nobis colluctatioaduerſus carnem ⁊ ſanguinē .ſ. ſolū: ſꝫ aduerſusmundi pͥncipes ⁊ poteſtates aduerſus mundi rectores ⁊c̄. Et Aug. in ẜmone. Duplicem aciē cōtramilites chriſti mundus ꝓducit: demulcet ꝓſperdeterret aduerſis. Poteſt igitur dici tentatio mūdi inqͣꝫtum homo vel ex malicia ꝓpria vl̓ inſtigatum a diabolo inducit alium ad malū. Nā ⁊ mūdus dicunt̉ peccatores mundi amatores. ¶ Fitaūt hoc tripl̓r .ſ. ꝙ vnus tentet alium. Uno mo ꝑſuadēdo: vn̄ Aug. ait. Si fratri tuo male perſuades: occidis .ſ. aīam eius qͣꝫtum eſt ex te ad pocatū inducendo: de pe. di. i. noli. vn̄ p̄s. Līguarum .ſ. male ꝑſuadentiū gladiꝰ acutus. ¶ Scd̓otentat mundus .ſ. ꝑſequendo: qd̓ figuratū fuit inIſmahele ꝑſequentē Iſaac: de ꝗbus apl̓s ad gala. iiij. Is ꝗ ẜm carnem natus eſt ꝑſequebat̉ euꝫqui ẜm ſp̄m. Cogebat .n. iſmahel maior natu Iſaac adorare imagines luteas quas ipſe faciebat:vt dicit magiſter hyſtoriaruꝫ. Hinc Liberiꝰ papaOēs qui volunt in chriſto pie viuere: ꝑſecutionēpatiuntur: ⁊ ideo non vos a pio mentis ꝓpoſitoafflictionis amaritudo coartet recedere: conſiderātes quanta ꝓ abſolutione noſtri ⁊ liberatione