Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capituluꝫ. XIII.

exterius apparentes: mouent voluntatem adpeccandū. Alio modo ille qui propōit vel offerthiꝰ obiectum: ſic diabolus vel mouent adpeccandū. Tertio ille perſuadet obiectuꝫpropoſitum hr̄e rōem boni: qꝛ hic aliqͣl̓r proponit propͥum obiectū voluntati: qd̓ eſt rōis bonūverū vel apparens. Et ſic ēt diabolus vel homomouent ad peccandū ꝑſuadendo ad malum. Etqꝛ nullo iſtoꝝ modoꝝ trium pōt aliꝗd directepctī: voluntas non ex neceſſitate moueaturab aliquo obiecto: niſi ab vltimo fine: eſt ſufficiens peccati neqꝫ res exteriꝰ oblata: neqꝫ ille eam proponit neqꝫ ille ſuadet. Un̄ ſequitdiabolꝰ ſit directe ſufficienter pctī: ſed ſolū modū ꝑſuadentis vel proponentis appetibile.Qd̓ āt dicit Hiero. de pe. di. ij. Si .n. inꝗt ſicutdeꝰ eſt ꝑfectior boni ita diabolꝰ mali: intelligendaē illa ſil̓itudo in generali: inqͣꝫtū vꝫ ſicut deꝰ ēboni nr̄i: ita diabolꝰ aliquo eſt mali: ſedrodem: qꝛ deus oꝑat̉ interius mouendo voluntatē: qd̓ non pōt facere diabolus.De tentatiōe multiplici .ſ. mundi: carnis: diaboli: eius varijs tentationibus.Capitulum Tredecimum.Rimo igitur vidēdum eſt aliꝗd breuiter de tentatiōediaboli: ſꝫ quā dicitur aliquo peccati. Ubi ſcienduꝫ ẜm Tho pͥª 2ᵉ. q. lxxx. interior ꝑs aīe ſit ītellectiua ſenſitiua: intellectiua aūt ꝯtinet intellectū voluntatem: voluntatem ꝗdem diabolus ſe directe mouere pōtintellectus aūt per ſe mouet̉ ab aliquo illumināte ip̄m ad cognitōem v̓itatis: diabolus aūt hocintendit circa hoīem: ſed magis obtenebrare ip̄ius rōem ad ꝯſentiendum: que obtenebratō prouenit ex fātaſia appetitu ſenſitiuo: vn̄ tota operatio diaboli interior videt̉ circa fantaſiamappetitum ſenſitiuum: quoꝝ vtrūqꝫ cōmouendopōt inducere ad pctm̄. Pōt enim operari ad hoc imaginationi alique forme imaginarie pn̄tentur. Poteſt etiam facere appetitus ſenſitiuusad aliquā paſſionem ꝯcitetur. Natura eīꝫ corporalis natural̓r ſpuali obedit ad motum localemvn̄ diabolꝰ oīa cāre pōt que ex motu locali corporū inferiorū prouenire pn̄t niſi ex virtute diuina repͥmantur. aūt alique forme repn̄tenturimaginatōi: ꝯſequit̉ qn̄qꝫ ad motuꝫ localē. Sil̓r cum appetitus ſenſitiuꝰ concitetur ad aliquaspaſſiones ẜm quendā debituꝫ motum ſpūumcordis: diabolus etiam pōt ad hoc cooꝑare. Exhoc aūt paſſio eſt concitata ī appetitu ſenſitiuoꝯtingit vt id qd̓ proponitur imaginationi iudicetur proſequendū: qꝛ ei qui a paſſione detinetur:videt̉ bonum ad qd̓ per paſſiōem inclinatur: per hunc modū diabolꝰ interius īducit ad pec

catū. Et qͣꝫuis diabolus poſſit propͥa virtute: niſia deo refrenetur aliquem inducere ad faciendūaliquē actum que de ſuo genere eſt pctm̄: inqͣꝫtuꝫvidelicet pōt impedire vſum rōnis mouēdo imaginatōem appetitum ſenſitiuum ſicut in arrepticijs pꝫ: tn̄ non pōt inducere neceſſitatem peccadi. eſt quia homo motiuo ad peccadum nonreſiſtit niſi per rōneꝫ. Si igitur ratio ſit totaliterligata per opus diaboli mouentis imaginatōemquicꝗd agat homo tunc imputatur ad peccatum. Si aūt non ſit ligata ex ea ꝑte qua eſtlibera: pōt reſiſtere pctō: vn̄ Hiero. pe. di. ij. Sienim inquit: dicit liberi arbitrij nos ꝯdidit deusnec ad v̓tutes nec ad vicia neceſſitate trahimur.Et Ambro. xv. q. i. Non eſt quod cuiqͣꝫ noſtrumaſcribamus erumnam niſi noſtre voluntati. Nemo noſtrum tenetur ad culpam: niſi propria voluntate deflexerit. Uoluntariuꝫ ſibi militē elegitchriſtus: voluntarium ſibi ẜuum actionat̉ diabolus ⁊cͣ..§. I.Et quia tentatio inducit ad pctm̄: ſic eſt quaſi cauſa licet inſufficienspeccati agendum eſt de tentationē. Ubi notāduꝫ quinqꝫ ſunt illa que tentant ſed varijs modisſcilicet deus: homo: caro: mūdus: diabolus.Et deus quidem tentat hominem non vt decipiat ſicut diabolus: nec vt aliquid circa creatu addiſcat quod prius neſciebat: qui omnia nouit: ſed vt bonum occultum ipſi tentato vel alijspatefaciat. Et ſic tentauit deus Abraham: vt habetur Gene. xxij. vt .ſ. ipſi Abrahe innoteſceretalijs etiam in exemplum fides obedientia. Ueletiam vt defectum homini occultum ſibi manifeſtet. Sic Chriſtus tentauit Philippum quandodixit. Unde ememus panes vt māducent hi. Iohan. vi. Et ad ideꝫ facit quod dicitur Deutrꝭ. xiijTentat vos dominus deus veſter: vt palam fiatvtrum diligatis eum. Et habetur. xxvi. q. v. Necmirum. Nec eſt contra illud quod dicitur Iacꝭ..i. Deꝰ neminē tentat: hoc .n. expōit̉ diuerſimode:videlicet ẜm glo. quia non tentat vt decipiat velperuertat: ſicut facit diabolus imitando malascogitationes vel mala culpe. Uel ſecundum Augu Deus neminem tentat inducendo in tentationem. Uel ſecundum Bedam loquitur de tentation interiori qua ſepe concipitur malum: nontentatione exteriori tribulationis. Uel neminemtentat deus ſecundum. b. Tho. ad addiſcendumquod ignoret. Cum ergo tentari a deo ſit malum ſed bonum: non debet homo refugere tentari. Nam vt dicitur eccleſi. xxxiiij. Qui tentatusnon eſt: qualia ſcit. q. d. Qui non eſt tentatus .i. intribulatione ꝓbatus examinatus: paruꝫ vel nihil ſcit: qualiter ſe debet habere in tribulatione.Uel quia non habet noticiam tribulationuꝫ perexperientiam que eſt optima magiſtra. Multa enim videntur bona ab inexpertis que mala