Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capitulū X.

Tho. vbi ſupra. Ponit aūt Damaſcenꝰ ſex ſpecies timoris qui eſt paſſio .ſ. ſegnitiem: erubeſcennam: verecūdiam: admiratōem: ſtuporē: ⁊ agoniQuoꝝ ſufficiētiā ſic declarabat. b. Tho. pͥª 2ᵉ. Cuꝫtimor ſit de futuro malo qd̓ excedit ptāatem timetis vt .ſ. reſiſtere non poſſit. Sicut bonū hoīs ita⁊ malum ꝯſiderari pōt: vel in oꝑatione ipſius vein rebus exterioribus. In oꝑatione ipſius hoīspōt malum dupl̓r timeri. Primo ꝗdem laborgrauans naturam: ⁊ ſic cauſatur ſegnities: cum.ſ. aliquis refugit operari ꝓpter timorem excedēiboris. Secundo turpitudo ledens opinin: ⁊ ſic ſi turpitudo cōmittat̉ in actu ſic ē erubeſcentia. Si ſit de turpi iam facto eſt verecūdia.Malū vero qd̓ in rebus exterioribꝰ ꝯſiſtit triplici rōne pōt excedere hoīs facultatē ad reſiſtendūPrimo rōne ſue magnitudinis: cum .ſ. aliꝗs ꝯſiderat aliqd̓ malum magnū: cꝰ exitum ꝯſiderarenon ſufficit ⁊ ſic eſt admiratio. Scd̓o rōe ꝯſuetudinis: qꝛ ſi aliquod malum inconſuetū noſtreſiderationi offert̉: ⁊ ſic ē magnū noſtra repupne: ⁊ hoc mō eſt ſtupor qui cāt̉ ex īſolita imaginatōe Tertio mō rōe īprouiſionis: qꝛ .ſ. ꝓuiueri non pōt ſicut futura infortunia timent̉: ⁊ dr̄gonia: hec. b. Tho.De obiecto timoris. nota ꝙ pͥmo ⁊ principal̓r eſt ip̄m malum: ſcd̓ario ꝙinfligere illud malū. Et qꝛ deus eſt ſūma bos: inqͣꝫtum timor reſpicit ip̄m malum ſic deꝰtimeri non pōt: qꝛ nll̓m malū eſt in eo. Eſt aūt ſciendum ꝙ timor per ſe eſt de malo. Et rō huiꝰ eſt:qꝛ timor eſt de eo qd̓ eſt pͥuatiuuꝫ eiꝰ qd̓ amamꝰ.Cum ergo amor ſit boni: ⁊ malū ſit pͥuatiuum boni: ſeꝗt̉ ꝙ timor ſit de malo. b. Tho. pͥª 2ᵉ. q. xliij.cd̓o notandū ꝙ timor non ē de malo culpee: huiꝰ rō eſt: qꝛ illud qd̓ oīno ſubiacet ptātihoīs non habet rationeꝫ terribilis: ſed malū culpe eſt hiꝰ: eo ꝙ ꝓpriam cām habet voluntateꝫ humanam: que vitare poteſt qd̓cūqꝫ peccatuꝫ ergo⁊c̄. Iamen poteſt dici aliquo mō timorem eē demalo culpe ⁊ ſi non ita proprie. Ratio huius eſt:qꝛ timor ē de malo futuro terribili qd̓ vitari ⁊ vici poteſt ſed cum magna difficultate. Cum ergovoluntas humana poſſit ab aliquo extrinſeco inclinari ad peccandum: ſi illud inclinans hēat maiam vim ad inclinandum ẜm hoc poteſt eſſe tior de malo culpe: vt cum ꝗs timet cōmorari inſocietate malorū ne inducatur in maluꝫ ⁊ ſi noncogatur. Seꝑatio auteꝫ a deo timetur: qꝛ eſt ꝯn̄seccatum vt pena Tho. vbi ſupra Tertium eſtꝙtimor ē de malo nature: qd̓ pꝫ ex hoc: qꝛ morseſt malum nature: ⁊ mors que eſt inter oīa malaterribiliſſimum vt dicit ph̓s in. ij. rhetorice. Thovbi ſupra. Et ꝓpterea chriſtus ſingulariter āmonuit diſcipulos mortem non eſſe timendaꝫ: queinfertur ꝓpter deū dicens. Nolite timere eos ꝙoccidūt corpus: qꝛ ſciebat maxime timeri ab ho-

minibus. Quartum notandū eſt: ꝙ timor ē d̓malo futuro. Et in hoc differta triſticia ſeu a dolore: qꝛ triſticia de malo preſenti: timor de malofuturo. Et hinc eſt ꝙ illud maluꝫ qd̓ non eſtimatur vel app̄henditur vt futurū ſed vt preſens etneceſſarium non timetur. Unde dicit ph̓s in. ij.rhetorice: ꝙ illi qui iam decipant̉ n̄ timent mortem: videntes ſibi īminere neceſſitate mortis. be.Tho. vbi ſupra. Quintum eſt ꝙ timor eſt d̓ malo futuro ꝓpinquo. Si enim malum apprehēdatur vt multū remotum: ⁊ multū diſtans n̄ timet̉Un̄ dicit phūs: ꝙ hoīes ⁊ ſi ſciant ꝙ morient̉: tn̄qꝛ non apprehendunt nec eſtimant mortem vt ꝓpe nil curant. b. Cho. vbi ſupra. Sextum ē: ꝙtimor eſt de malo arduo cui de facili reſiſti n̄ pōt.Sed triſticia pōt eſſe d̓ quocūqꝫ malo paruo vl̓magno. Limor aūt non ē niſi de magno malo. Cuius ratio eſt: qꝛ eſt de illo malo qd̓ non ſubiacetvoluntati noſtre ⁊ poteſtati: ſed tale eſt magnuꝫ etarduum. Et cuꝫ timor ſit de malo pͥncipaliterquatuor ſunt mala inter alia: que magis timent̉.ſ. mala penalia: inſolita: repentina: mediabilia.Primo igitur timentur penalia mala. Cuiusratio eſt: quia vitare talia non ſubiacet poteſtatinoſtre: ⁊ voluntati de facili vt dictum eſt ſupra d̓morte. Secundo timentur inſolita. Cuius ratio eſt: qꝛ experientia facit magis potentē ad oꝑādum. Et ideo ſicut auget ad ſpem ita diminuit timorem. Per oppoſitum: inexperientia facit hominem minus potentem ad oꝑandum: ⁊ iō ſicutinexperientia diminuit ſpem ita auget timorem.Inſolita auteꝫ carent inexperientiā ergo ⁊cͣ. Itēvnumqd̓qꝫ magis apparet contrario iuxta ſe poſito. Unde cum aliquis ſtatim tranſijt a paupertate ad diuitias: propter paupertatem preexiſtentem diuitias magis eſtimat ⁊ econuerſo: diuitesſtatim ad paupertatem venientes eaꝫ magis horrent. b. Tho. q. vbi ſupra. ¶Tertio timentur reentīa. Et ratio huius ē: quia omnia corporaliabona ⁊ mala: quanto magis conſiderātur aliasparticulantur tanto minora apparent. Et per oppoſitum qͣꝫto minus cōſiderantur tanto apparētmaiora. Et ideo ſicut per diuturnitatem dolor p̄ſentis mali mitigatur: vt pꝫ per Tullium in li. detuſculanis queſtionibus: ita etiam ex p̄meditatione minuitur timor futuri mali: quod autem repente venit p̄meditari non poteſt. b. Tho. vbi. sͣ.Quarto timent̉ inremediabilia. Cuius rō eſt:qꝛ cum malum ſit obiectum timoris quod augꝫmalum auget timorem. Sed diuturnitas vel ꝑpetuitas mali auget malum: quod patet: quia ſipati malum in tanto tempore eſt maluꝫ: ergo pati illud in duplicato tempore erit malum duplicatum: ergo pati idem malum perpetuo eſt quoddam malum infinitum. Sed īremediabilia quorum non inuenitur auxilium accipiuntur vt ꝑpetua ergo ⁊cͣ. b. Tho. vbi ſupra. Ex his patet extremum iudicium multum eſſe timendum. tum