Titulus. VI.
quia ſupra omnia afflictiuū: tuꝫ quia repentinūvel improuiſum: tum quia inſolitum tum quiaoīs remedij excluſiuū. Aūc .n. nulla patebunt remedia ¶ Secundario vt dictū eſt obiectū timoris eſt illud quod poteſt infligere malum: ⁊ ſic deus poteſt ⁊ debet timeri. Timet enim homo ẜmhec tria ſcilicet diuinam equitatem. Nam conſiderando diuinam iuſticiā qua deus inflictor eſpene: vel ſubtractor ſue preſentie vel ſue glorie:ex merito peccati noſtri: tunc deus poteſt ⁊ debꝫtimeri a nobis: vnde Malach. i. Si ego dominꝰveſter vbi eſt timor meus. ¶ Secundo timet homo humanam ptātem qn̄ eſt leſiua vel qn̄ eſt īiuſta: qꝛ ſic in ꝓmptu habet nocumētū inferre ſicutlegitur de holoferne: ꝗ cecidit timor illius ſuperoēs inhabitantes terrā. Iudith. ii. Et hoc ꝓpt̓ potentiā magnā vſurpatā: tu quia non receꝑant legatos nabuchodonoſor cū honore. ¶ Tertio timet homo crimen eius cognoſcentē: ſicut ille geconſcius crīs: qꝛ pōt nocumentū īferre: time: necrimen reuelet. Sicut Moyſes cū reprehenderet hebreū ſocio ſuo iniuriantē ⁊ ille reſpōdiſſetQuis te conſtituit iudicē ſuper nos? Nū interficere me vis ſicut interfeciſti heri egyptiū: timuitMoyſes eo ꝙ ille ſcirꝫ illud. Un̄ ⁊ fugit a facie ⁊curia pharaonis ne .ſ. accuſaret̉ exo. ij. .§. IIDe defectu timoris. ſciendū ꝙ triplex eſt ꝯditio vel varietas hoīum. nāꝗdā ſuꝑabundant in audendo ꝗdā ī timendo ꝗdā in non timendo. Primi ſūt ꝗ ſunt nimis audaces ſicut fuerūt illi tres viri de exercitu dauidꝗ iuerunt vſqꝫ ad portā Bethleē: vbi morabāturcaſtra philiſtijm ꝗ erant inimici iſrl̓: ⁊ ex ciſternaque ibi erat hauſerunt aquā: quā deſideratam adanid attulerunt ei. Sꝫ non voluit bibere īmolibauit dn̄o ꝓpter maximū ꝑicl̓m: ad qd̓ ſe ſin̄ cāvrgenti poſuerant. ij. Re. xxiij. Hoꝝ ſocietate admonet vitare ſapiens dicens. Cū audact n̄ eas. .i.non ꝯuerſeris cū eo: ꝗ non metuit vt recta rō docet. ¶ Sunt alij ꝗ ſuꝑabundant in timendo: ⁊ hidicunt timidi ꝗ .ſ. timent qn̄ non oꝫ ⁊ vbi nō oꝫ ⁊eo mō quo non oꝫ: d̓ ꝗbus p̄s. Timuerunt timore vbi non erat timor. Et hoc eſt pctm̄. Sicut Petrus ita timuit mortē ꝙ chriſtū negauit: vt pꝫ lu.xxij. ⁊ hoc eſt pctm̄: vn̄ Aug. Limendo morte carnis tue dabis mortem aīe tue. ¶ Terrij ſūt ꝗ ſuꝑabundant in non timendo: ⁊ tales dicunt̉ īpauidi: qui .ſ. non timent: tales ſunt ſil̓es cuidā iudicide quo dicitur luce. xviij. Erat ꝗdam iudex ī ciuitate qui deū non timebat ⁊ hoīes non v̓ebat̉ ⁊cͣ.Et lꝫ timor dei debeat retrahere a peccato qͣꝫ v̓ecundia mundi: tn̄ oppoſitum frequenter ꝯtingit.Un̄ Theophilus ſupillo verbo ſic dicit. Uide ꝙimpudentē erga hoīes grauioris eſt mali indicium Deuꝫ .n. qͣꝫ plures hoīes non timent: attamēhumano cohibentur pudore. Cuꝫ .n. aliꝗs fit impudens erga hoīes tunc creſcit tumultꝰ viciorū.
Et de diabolo dicitur Iob. xli. Factus eſt vt nullū timeret .i. non ꝑ naturā ſed elatōem ad hoc vonit vt nll̓m timeret: vel ſic. Factus eſt bonꝰ ſed īꝓpriam p̄ſumptionē ad hoc venit vt nec deū necꝙ paſſurus eſt timeret. Licet .n. demones timore naturali tormenta timeant: qꝛ vt dicit̉ Iaco. ij.demones credunt ⁊ contremiſcunt: non tn̄ habētimorem filialem. vel ſic. Factus eſt vt nullum timeret .ſ. per hunc modum ꝙ vellet ſubijci. Quomodo aut timor ⁊ intimiditas ſit peccatum: vide.§. III.in 2ª. parte.De effectu timoris. nota ꝙ tria in nobis cauſat timor inter alia. ¶ Primo contractionem efficit ẜm. b. Tho. vbi ſupraSecundo tremorē elicit. ¶ Tertio operatiōeꝫīpedit. ¶Quantū ad primū timor contractioneꝫefficit ẜm. b. Tho. vbi ſupra. Nā ex imaginatiōealicuius mali que cauſat timorē: ſit in nobis cōtractio virtutis ⁊ caloris. Contrahitur enī virtusaīalis ad interiora cuius ratio eſt: quia ꝙ maluꝫaliquod repelli non poſſit: ꝓuenit ex debilitatevirtutis. Uirtus autem quanto debilior eſt tātoad pauciora ſe pōt diffūdere ⁊ ad exteriora ſe poteſt minus extendere. Et hoc patet per exēplumUidemus enī in moriētibꝰ: ꝙ calor naturalis acinteriora retrahitur: propter debilitatē virtutis.Sil̓r in ciuitatibus qn̄ ciues timent: retrahūt ſeab exterioribus ⁊ recurrūt ad interiora loca magis tuta quantū pn̄t. Fit ſecundo ex timore ꝯtractio caloris cuius ratio eſt: quia ſpiritus vl̓ calqui eſt cauſa coloris in timentibus: retrahitab exterioribus ad interiora: quo ſubtracto rēouetur color. Ubi notandū ꝙ timor facit pallēttacentes ⁊ fugientes. ¶ Primo pallētes facit cirō eſt: qꝛ cum calor ⁊ ſpiritus in timentibꝰ vt dictū ē: retrahitur ab exterioribꝰ ad interiora: hocſubtracto remouet̉ color ⁊ ſeꝗtur palledo. Un̄ videmꝰ ꝙ timētes mortē palleſcunt: eo ꝙ tūc extmore mortis calor qui eſt cā coloris ad interioraretrahitur. Oppoſitū aūt hꝰ v̓ecundia cāt. Namverecundati non palleſcūt ſicut faciunt inuidipotius rubeſcunt. Cuius rō eſt: qꝛ ſicut ītſit retractio vel ꝯtractio caloris ad interiov̓ecundia fit diffuſio caloris ad exteriora. Quātoaūt calor ꝗ eſt cā coloris ad exteriora diffūditurtāto magis rubedo cātur. Facit timor ſcd̓ario homines tacentes. Cꝰ rō eſt: qꝛ in timētibꝰ ſit motinterioris caloris ⁊ ſpuum a corde ad īferiora: etiō timor ꝯtrariat̉ formatiōi vocis: q̄ ſit ꝑ emiſſionē ſpuum ad ſuꝑlora ꝑ os: ꝑ qd̓ timor non ſinitformare vocē ⁊ ꝑ ꝯn̄s tacētes facit. Sꝫ in dolentibus ē oppoſitū. Nā in dolore natura ꝯẜuat īterius ſp̄m ⁊ calorē: vt hoc vtat̉ ad expellendū nociuū. Multiplicatis aūt interiꝰ ſpiritibꝰ a calore:neceſſe eſt ꝙ emittāt̉ ꝑ vocē: ⁊ iō dolētes vix pn̄tſe ꝯtine̓ ꝗn clament̓: vt dicit phūs ī li. d̓ ꝓbleuma.