Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus. VI.

quia ſupra omnia afflictiuū: tuꝫ quia repentinūvel improuiſum: tum quia inſolitum tum quiaoīs remedij excluſiuū. Aūc .n. nulla patebunt remedia Secundario vt dictū eſt obiectū timoris eſt illud quod poteſt infligere malum: ⁊ ſic deus poteſt ⁊ debet timeri. Timet enim homo ẜmhec tria ſcilicet diuinam equitatem. Nam conſiderando diuinam iuſticiā qua deus inflictor eſpene: vel ſubtractor ſue preſentie vel ſue glorie:ex merito peccati noſtri: tunc deus poteſt ⁊ debꝫtimeri a nobis: vnde Malach. i. Si ego dominꝰveſter vbi eſt timor meus. Secundo timet homo humanam ptātem qn̄ eſt leſiua vel qn̄ eſt īiuſta: qꝛ ſic in ꝓmptu habet nocumētū inferre ſicutlegitur de holoferne: ꝗ cecidit timor illius ſuperoēs inhabitantes terrā. Iudith. ii. Et hoc ꝓpt̓ potentiā magnā vſurpatā: tu quia non receꝑant legatos nabuchodonoſor cū honore. Tertio timet homo crimen eius cognoſcentē: ſicut ille geconſcius crīs: qꝛ pōt nocumentū īferre: time: necrimen reuelet. Sicut Moyſes cū reprehenderet hebreū ſocio ſuo iniuriantē ⁊ ille reſpōdiſſetQuis te conſtituit iudicē ſuper nos? Nū interficere me vis ſicut interfeciſti heri egyptiū: timuitMoyſes eo ꝙ ille ſcirꝫ illud. Un̄ ⁊ fugit a facie ⁊curia pharaonis ne .ſ. accuſaret̉ exo. ij. .§. IIDe defectu timoris. ſciendū ꝙ triplex eſt ꝯditio vel varietas hoīum. nāꝗdā ſuꝑabundant in audendo ꝗdā ī timendo ꝗdā in non timendo. Primi ſūt ꝗ ſunt nimis audaces ſicut fuerūt illi tres viri de exercitu dauidꝗ iuerunt vſqꝫ ad portā Bethleē: vbi morabāturcaſtra philiſtijm ꝗ erant inimici iſrl̓: ⁊ ex ciſternaque ibi erat hauſerunt aquā: quā deſideratam adanid attulerunt ei. Sꝫ non voluit bibere īmolibauit dn̄o ꝓpter maximū ꝑicl̓m: ad qd̓ ſe ſin̄ cāvrgenti poſuerant. ij. Re. xxiij. Hoꝝ ſocietate admonet vitare ſapiens dicens. Cū audact n̄ eas. .i.non ꝯuerſeris cū eo: ꝗ non metuit vt recta rō docet. Sunt alij ꝗ ſuꝑabundant in timendo: ⁊ hidicunt timidi ꝗ .ſ. timent qn̄ non oꝫ ⁊ vbi nō oꝫ ⁊eo mō quo non oꝫ: d̓ ꝗbus p̄s. Timuerunt timore vbi non erat timor. Et hoc eſt pctm̄. Sicut Petrus ita timuit mortē ꝙ chriſtū negauit: vt pꝫ lu.xxij. ⁊ hoc eſt pctm̄: vn̄ Aug. Limendo morte carnis tue dabis mortem aīe tue. Terrij ſūt ꝗ ſuꝑabundant in non timendo: ⁊ tales dicunt̉ īpauidi: qui .ſ. non timent: tales ſunt ſil̓es cuidā iudicide quo dicitur luce. xviij. Erat ꝗdam iudex ī ciuitate qui deū non timebat ⁊ hoīes non v̓ebat̉ ⁊cͣ.Et lꝫ timor dei debeat retrahere a peccato qͣꝫ v̓ecundia mundi: tn̄ oppoſitum frequenter ꝯtingit.Un̄ Theophilus ſupillo verbo ſic dicit. Uide ꝙimpudentē erga hoīes grauioris eſt mali indicium Deuꝫ .n. qͣꝫ plures hoīes non timent: attamēhumano cohibentur pudore. Cuꝫ .n. aliꝗs fit impudens erga hoīes tunc creſcit tumultꝰ viciorū.

Et de diabolo dicitur Iob. xli. Factus eſt vt nullū timeret .i. non ꝑ naturā ſed elatōem ad hoc vonit vt nll̓m timeret: vel ſic. Factus eſt bonꝰ ſed īꝓpriam p̄ſumptionē ad hoc venit vt nec deū necꝙ paſſurus eſt timeret. Licet .n. demones timore naturali tormenta timeant: qꝛ vt dicit̉ Iaco. ij.demones credunt ⁊ contremiſcunt: non tn̄ habētimorem filialem. vel ſic. Factus eſt vt nullum timeret .ſ. per hunc modum ꝙ vellet ſubijci. Quomodo aut timor ⁊ intimiditas ſit peccatum: vide.§. III.in 2ª. parte.De effectu timoris. nota ꝙ tria in nobis cauſat timor inter alia. Primo contractionem efficit ẜm. b. Tho. vbi ſupraSecundo tremorē elicit. Tertio operatiōeꝫīpedit. ¶Quantū ad primū timor contractioneꝫefficit ẜm. b. Tho. vbi ſupra. Nā ex imaginatiōealicuius mali que cauſat timorē: ſit in nobis cōtractio virtutis ⁊ caloris. Contrahitur enī virtusaīalis ad interiora cuius ratio eſt: quia ꝙ maluꝫaliquod repelli non poſſit: ꝓuenit ex debilitatevirtutis. Uirtus autem quanto debilior eſt tātoad pauciora ſe pōt diffūdere ⁊ ad exteriora ſe poteſt minus extendere. Et hoc patet per exēplumUidemus enī in moriētibꝰ: ꝙ calor naturalis acinteriora retrahitur: propter debilitatē virtutis.Sil̓r in ciuitatibus qn̄ ciues timent: retrahūt ſeab exterioribus ⁊ recurrūt ad interiora loca magis tuta quantū pn̄t. Fit ſecundo ex timore ꝯtractio caloris cuius ratio eſt: quia ſpiritus vl̓ calqui eſt cauſa coloris in timentibus: retrahitab exterioribus ad interiora: quo ſubtracto rēouetur color. Ubi notandū ꝙ timor facit pallēttacentes ⁊ fugientes. Primo pallētes facit cirō eſt: qꝛ cum calor ⁊ ſpiritus in timentibꝰ vt dictū ē: retrahitur ab exterioribꝰ ad interiora: hocſubtracto remouet̉ color ⁊ ſeꝗtur palledo. Un̄ videmꝰ ꝙ timētes mortē palleſcunt: eo ꝙ tūc extmore mortis calor qui eſt cā coloris ad interioraretrahitur. Oppoſitū aūt hꝰ v̓ecundia cāt. Namverecundati non palleſcūt ſicut faciunt inuidipotius rubeſcunt. Cuius rō eſt: qꝛ ſicut ītſit retractio vel ꝯtractio caloris ad interiov̓ecundia fit diffuſio caloris ad exteriora. Quātoaūt calor ꝗ eſt cā coloris ad exteriora diffūditurtāto magis rubedo cātur. Facit timor ſcd̓ario homines tacentes. Cꝰ rō eſt: qꝛ in timētibꝰ ſit motinterioris caloris ⁊ ſpuum a corde ad īferiora: etiō timor ꝯtrariat̉ formatiōi vocis: q̄ ſit ꝑ emiſſionē ſpuum ad ſuꝑlora ꝑ os: ꝑ qd̓ timor non ſinitformare vocē ⁊ ꝑ ꝯn̄s tacētes facit. Sꝫ in dolentibus ē oppoſitū. Nā in dolore natura ꝯẜuat īterius ſp̄m ⁊ calorē: vt hoc vtat̉ ad expellendū nociuū. Multiplicatis aūt interiꝰ ſpiritibꝰ a calore:neceſſe eſt ꝙ emittāt̉ ꝑ vocē: ⁊ iō dolētes vix pn̄tſe ꝯtine̓ ꝗn clament̓: vt dicit phūs ī li. d̓ ꝓbleuma.