Capitulum. VI

Suſcepit dn̄s triſticiam meam: cōfidenter. triſticiam nomino qui crucem predico. Dicitur autē triſtis ẜm etymologiam: quaſi triſtis ſtans: vt habet̉in catholicon: qꝛ ipſa triſticia terit .i. affligit ⁊ cōſumit corpus. Et ideo dicit̉ prouer. xxv. Sicut tineaveſti ⁊ vermis ligno. ſic triſticia nocet cordi viri.Et adeo ꝙ Anthiochus rex incidit in languorempre triſticia ⁊ dixit ſuis. Pereo triſticia magna interra aliena .i. Macha. vi. qd̓ ⁊ multis alijs cōtīgitEtiō moderāda eſt iſta triſticia ⁊ refrenāda: orādo⁊ conformādo ſe in oībus voluntati diuīe ſine cuius beneplacito aduerſa pati non poſſumus: ſic̄ipſe ieſus ꝯtriſtatus docuit nos exēplo ſuo prolirius orans ⁊ dicens. Non mea voluntas ſed tuafiat. Et vt dr̄ ī. iij. ſē. triſticia fuit ī eo ẜꝫ paſſionē nōpaſſiōeꝫ .i. tali mō ꝙ ex illa triſticiā ī nullo obrato eſt ratio: nec ab aliquo bono per eā vel inmomento ſe ſubtraxit. In nobis aūt ē ẜm paſſionem .i. taliter ꝙ aliqͣꝫtulū obtenebrat intellectū: ⁊debilitat affectum. Mulier ergo cū parit ad lr̄amtriſticiā hꝫ ex affectione. Unde prime mulieri ī ꝑſonā oīum dictum fuit: excepta virgine maria q̄ ſine dolore peꝑit. Dictum .n. fuit ī dolore paries filios Gen̄. iij. Dolor cōprehendit triſticiā: ſic ⁊ q̄libetaīa ī operādo multa afflictiua: ſed triſticia vertet̉ īaudiū. .i. petri. ij. Hec eſt .n. gratia ſi ꝑꝑ deū quisjuſtinet triſticias: gratia aūt ducit ad gl̓iam. ¶ Secūda eſt triſticia attēdiationis: cū ꝗs .ſ. ꝯtriſtatur īoꝑibus vel de oꝑibꝰ bōis: ad qͣ tenet̉ rōne laborꝭexiſtentis ī eis: vt in orādo: dicendo officiū: ieiunādo: ꝯfitendo: ⁊ hiꝰ. Unde Dama. diffiniens accidiāportat tediū oꝑandi: dicit: ꝙ accidia eſt triſticiagrauans aīum: vt nil ei libeat facere. Iſta triſticia deuicti filij iſrael. cū ambulabāt per deſertumvt venirent ad terrā promiſſionis: ceperunt habere tedium laboris: ⁊ habere in nauſeā ſuauē cibūne: ſꝫ mortui ſūt plurimi. Sic preſſi triſticia acie: faſtidiūt bona ſpūalia: que ⁊ ſi in prīcipio videāt̉ laborioſa: tn̄ ſūt vere ſuauia. Et ſicut illi contēpto ſuauiſſimo illo cibo queſierūt viliſſimos cibos. Ita accidit accidioſis. Nā cū non diu quis ītriſticia manere poſſit vt eā expellat: neſciēs ſe cōuertere ad bona ſpiritualia: que ⁊ ſi in prīcipio videāt̉ laborioſa: tn̄ ſuauia multū ſentiuntur: traditſe ad mūdana ⁊ carnalia viliſſima: vt eorū delectaiōe abijciat triſticiā. Propterea dicit Eccle. xxx. ſaplens. Triſticiā longe repelle a te: multos enī occidit triſticia: ſalteꝫ ſpūaliter. Sic dn̄s ieſus ſurgēsab or̄one: cū īueniſſet diſcipulos dormientes pretriſticia: vt dr̄ Math. xxvi. excitauit ad orationemEt qꝛ nō ſe iuuerūt ad laborādū in oratione. īciderūt qͣꝫ cito in mortē īfidelitatis circa diuinitatemxp̄i. Sed ⁊ cū xp̄o dixit cuidā adoleſcenti q̄renti viam ſalutis ⁊ ꝑfectōis. Si vis ꝑfectꝰ eē vende oīa q̄habes ⁊ da pauꝑibꝰ: ⁊ ſequere me. Cū ille hoc audiſſet: abijt triſtis Math. xix. qꝛ diues erat: iō videbat̉ ſibi nimis difficile relīquere ſubſtātiā. Mulier ergo .i. ſenſualitas cū parit faciendo oꝑa pec-

catorū ad ſe delectādū: vt v̓itet triſticiā: triſticiā hꝫīcurrēdo labores ⁊ dolores ī eis: ⁊ remorſū ꝯſcīeſuſtīet: ꝗ generat non paruā triſticiā. Un̄ dic̄ phūsꝙ oīs malus īpleat̉ pēitudīe .ſ. poſt malū cōmiſſūEt de huius partu crimīali dicit. Iacobus ī canonica. Cōcupiſcētia cū ꝯceꝑit .ſ. malū deſideriū: parit peccatū. Peccatū cū ꝯſumatū fuerit: generatmortē .ſ. eternā. ¶ Tertia ē triſticia emulatots .ſ. cūꝗs triſtatur de bono alterius: qd̓ aliqn̄ ꝑtinet ad īuidiā: aliqn̄ ad neemeſim ẜm phūm. Cū ꝗs triſtat̉de bono proximi tp̄ali vel ſpūali: ī qͣꝫtū bonū ipſuꝫproximi apprehēdit̉ vt diminutiuū ſui honoris ⁊glorie: ẜm iudiciū ſuū: lꝫ falſū ſit: ſic talis triſticia ēinuidia. Unde Damaſcenꝰ dicit ꝙ inuidia eſt triſticia de bono alieno. Et qꝛ contra charitatem proximi eſt: ꝑꝑ qd̓ dicit Apl̓us. i. ad Corin. xiij. ꝙ charitas non emulatur .i. non īuidet: ſicut nec frigeſacitignis. Ideo apl̓s admonet ipſam abdicādā: dicēs.Ro. xiij. Non in contentōe ⁊ emulatione .i. īuidietriſticie cōuerfamini. Oīs .n. plaga .i. īuidia Eccle.xxv. triſticia cordis ē. Uulnerat .n. aīam ⁊ corpus.Unde Seneca. Utinā oculi inuidorum in oībusciuitatibus inuenirentur: vt de oīuꝫ felicitate toquerentur. ¶ Eſt ⁊ alia triſticia qua quis triſtat̉de bono alterius tp̄ali: ī qͣꝫtū ſibi videt̉ eo indignius: ſicut cum ꝗs triſtatur aliqueꝫ malū honoraridignitate ſublimari: diuītias habere ⁊ hiꝰ. Sed cūdiuina ꝓuidētia iſta diſponātur: que cūcta certiſſime diſpēſat: n̄ dꝫ aliꝗs de hiꝰ ꝯtriſtari. Aliqn̄ .n. talia deus cōcedit malis vt cōſiderata dei benignitate erga ſe reuertātur a vijs ſuis peſſimis: vel ſinon ſe emendāt ad remunerādū bona q̄ hic faciunt. Et ita ſunt hiꝰ parua ⁊ tranſitoria: ꝙ non debent boni curare ⁊ contriſtari his carere. Un̄ p̄s.Noli emulari ī malignātibꝰ .ſ. ſi videris eos ꝓſperitatē hr̄e: ⁊ hoc iō qm̄ vt ſubdit̉. Tāqͣꝫ fenū velociter areſcēt ⁊c̄. Mulier ergo .i. aīa viues ẜm ſēſualitatē: cū parit oꝑa .ſ. emulatōis triſticiā hꝫ .i. afflictionē de ipſa ſua īuidia. Et cū peꝑit nō vtiqꝫ triſticiaſua conuertitur in gaudiū: ⁊ hoc iō: qꝛ nō peperitmaſculum .i. opus virtuoſum: ſed feminam .i. opꝰvitioſum fecit: ⁊ ſic triſticiam ſuper triſticiā habet.Eccle. xxxvij. Nonne triſticia ineſt vſqꝫ ad morteꝫ.ſ. inferni vbi eſt ſūma triſticia. ¶ Quarta triſticiaeſt turbationis: cū .ſ. quis ex aquerſitate vel iniuria recepta triſtatur multū circa ipſam: ita ꝙ exinde turbatur: non ꝙ triſticia ſit ira: ſed ex ipſa cauſatur: niſi ꝗͣs cito abijciat eam. Et de hoc pōt intelligi illud Eccle. xiiij. Felix qui n̄ habuit animi ſuitriſticiam .ſ. perturbatōis. Et propterea dicit Hiero. Iram vince patientia: nec mens rua vageturvarijs perturbationibus: que ſi pectori tuo inſederint: dominabūt̉ tui: de ꝯſec. diſ. v. nūqͣꝫ. Signāter autem dicit. Irā vince patientia: qꝛ primuꝫ qd̓occurit menti. quando aduerſa ⁊ iniurias ſuſtinet: eſt triſticia: ⁊ deiectio quedam animi: quiavidetur ſibi indigna pati. Et tali triſticie opponitur ipſa patientia: ⁊ eam expellit vt ſuum