.VI.Titulus

niſi de preſenti. Naturaliter aūt maior eſt appetitus delectationis: qͣꝫ fuga triſticie. Cuius ratio eſt:quia cauſa delectationis eſt bonuꝫ conueniens:cā aūt doloris vel triſticie eſt aliquod maluꝫ repugnās. Contingit aūt eē aliquod bonum cōueniesabſqꝫ oī diſſonantia. Non pōt eſſe aliquod malūtotaliter repugnans abſqꝫ oī cōuenientia: ꝑ accidensˡ aūt contingit ꝙ triſticiam aliquis magis fugiat qͣꝫ conſolationem ſeu delectationē appetat.At hoc triplciter. Prīo ex parte apprehenſionis:quia vt dicit Aug. Amor magis ſentitur cū eū ꝓdit neceſſitas. Ex indigētia aūt amati procedit triſticia que eſt ex amiſſione alicuius boni amati: vl̓incurſu alicuius mali cōtrarij. Delectatio aūt nōhabet indigentiā boni amati: ſed quieſcit in eo iaꝫadepto. Scd̓o ex parte cauſe. triſtantis: ex eo .ſ. qꝛeſt magis repugnans bono amato: ⁊ per ꝯn̄s maius malum qͣꝫ ſit bonū illud ī quo delectamur.Magis .n. amamus cōſiſtentiam corꝑis: qͣꝫ delectationē cibi. Tertio ex parte effectus: qꝛ triſticia n̄īpedit tm̄ vnā delectationē: ſed oēs. Eſt aūt dolor īterior ſimpliciter loquēdo potior qͣꝫ exterior. Nadolor interior ē ex hoc: ꝙ aliquid repugnat appetui ipſi. Dolor autē exterior ex hoc ꝙ repugnat appetitui: qꝛ repugnat corpori. Quod ante ē per ſe: ⁊prius eo quod eſt per aliud. Patet etiā hoc ex parte apprehenſionis. Nam apprehenſio imaginationis ⁊ rationis ē altior: qͣꝫ apprehenſio ſenſus tactꝰ:⁊ ſic potior eſt dolor īterior exteriori. Cuius ſignūeſt: ꝙ etiam dolores exteriores ꝗs voluntarie ſuſcipit: vt euitet interiorem. Qn̄qꝫ tn̄ dolor exterior eſt cum interiori: ⁊ tūc dolor auget̉. Quicquidenī ſenſu apprehenditur pōt apprehendi imaginationē ⁊ rōne: ſed nō cōuertitur. ¶ Ponūt aūt Damaſcenus ⁊ Greg. Nicenus quatuor ſpeciēs triſticie. Cum enī triſticia ſit de malo: in quātū malūalterius extimat̉ vt ſuū ſic ē triſticia miſericordieIn quātum apparēs malū: ſed vere bonū extimatur vt ſui boni diminutiuū: ſic eſt triſticia inuidieIn qͣꝫtū vero malum ſic aggrauat: vt nō appareat aliqd̓ refugium ſic eſt āguſtia. In quātū aūt ſicaggrauat vt etiā ipſa mēbra īmobiliter ſic eſt accidia. Eſt etiā ⁊ triſticia penitentie: que ē d̓ malo proprio. Eſt aūt triſticia bona: qn̄ ē ſcd̓m rationē mala vero qn̄ ē cōtra vel extra rationē Tho. pͥª 2ᵉ. q.xxxv. ¶ Cauſat aūt triſticiā bonū amiſſum ⁊ magis malū coniunctū .i. preſens ſecundū ſenſum vl̓imaginationē patienti. Itē cōcupiſcentia ſeu cupiditas cauſat triſticiā. In quātū .ſ. de retardatiōeboni cupidi vel totali ſubtractōe triſtamur. Itemappetitus vnitatis. Unūquodqꝫ enī appetit vnitatem: ſicut ⁊ bonitatem: qꝛ bonū vniuſcuiuſqꝫ cōſiſtit in quadā vnitate. Sicut ergo amor boni cauſat dolorē modo dicto: ita ⁊ amor vnitatis. Itē poteſtas maior in quātum .ſ. remanet appetitus īcōtrarium inclinans: cauſat dolorem. Si enī nonreſiſteret appetitus ſed cōſentiret: non cauſaret dolorem. ¶ Ex triſticia inordinata impeditur hō ab

addiſcēdo. Item ex ea aggrauatur aīus a ſperando euaſione mali. Item debilitatur vel etiā priuatur ab oꝑando. Item īter oēs paſſiones maxīe nocet corpori ⁊ hoc non ſolum per quātitatem exceſſiuam: ſed etiam quātum ad ſpeciem ſui motus.Hec Tho. pͥª 2ᵉ. q. xxxvij. ¶ In remedium nota ꝙtriſticiam habet mitigare quelibet delectatio ſicutſibi contraria. Item fletus mitigat triſticiaꝫ: ⁊ hoctum qꝛ ad exteriora diffunditur: tū ꝑꝑ ipſam oꝑationem fletus que cū conueniat triſtato efficitur d̓lectabilis. Item dolor amici cōpatiētis amitigat ēttriſticiam. Et hoc qꝛ ei fit imaginatio ī contriſtatoꝙ alij cū ipſo ferunt onus triſticie. Tū qꝛ ex hoc īcipiunt contriſtati ſe amari qd̓ eſt delectabile. Itēcontemplatio veritatis mitigat triſticiam: qꝛ maximā delectationem cauſat. Ite ſomnus ⁊ balneum⁊ hoc quia reformant naturam corporalem in debitum ſtatum motionis vitalis Thomas. pͥª 2ᵉ. qxxxviij.De multiplici triſticia.Nota ꝙ ſaluator ait diſcipulis. Mulier cuꝫ parittriſticiam habet Iohā. xvi. Et iterū triſticia veſtravertetur in gaudium. Et mulier quidem natural̓.i. femina: triſticiam habet ī partu humanali. Mulier carnalis .i. mala conſcientia triſticiam habetipartu criminali. Et mulier virtualis ⁊ ītellectiuatriſticiam habet in partū ſpūali. ¶ Ubi ſciendū ꝙſunt ſeptem genera triſticie. Prima mulier vnaꝫhabet: ſecūda tria ⁊ tertia tria ī partibus ſuis.Eſt igitur triſticia paſſionis ⁊ hec moderanda.Eſt igitur triſticia attediatōis ⁊ hec reſecanda.Eſt triſticia emulationis ⁊ hec abdicanda.Eſt igitur triſticia ꝯturbatōis ⁊ hec ſegreganda.Eeſt triſticia miſerationis ⁊ hec procuranda.Eſt triſticia cōpūctōis ⁊ hec ꝑamanda.Eſt triſticiā deuotōis ⁊ hec amplexāda.Quantum ad primū ſciendum: ꝙ ſicut naturale eſt homini gaudere ⁊ delectari in pn̄tia rei amate ⁊ in habitatione rei conuenientꝭ nature: vel ſenſualitati vel rationi: ita econtra naturaleⁱ eſt triſtari de priuatione rei amate: ⁊ de eo quod moleſtatnaturam: ſenſualitatem: vt rationem. Et quia frequenter contingit nos incidere in ea que ſunt moleſta ⁊ noctua nature: vel ſenſualitati vel rationi.Sicut in infirmitates: fameꝫ: ſitim: frigus: vituperationes: iniurias: pēas: ⁊ huiuſmodi. Ideo freq̄nter triſticia nos tangit ſaltem ſecundum paſſioneꝫEt quia nullus eſt tam compoſite felicitatis: quianon aliqua ex parte cum ſua fortuna rixetur: ſecundum boetium de phīca conſolatione: ideo nullus eſt qui aliquando non contriſtetur. Ueruꝫ qꝛnaturalibus vt dicit phūs non ſumus laudabilesneqꝫ vituꝑabiles: nec meremur nec d̓merēur: iōſiſtendo in ip̄o prīo motu paſſionis: ⁊ non vltra ꝓgrediendo: nō ē peccatum. Hanc ⁊ chriſtus ieſushabuit. Undeⁱ dixit diſcipulis Mathe. xxvi. Triſtis eſt anima mea vſqꝫ ad mortem. Hinc ⁊ Amb.