Capitulum. V.

ſinis hoīs eſt deus: ꝗ ē ſūmū bonū: vel fruitio eiꝰ:qui īportat delectationem quādam ī vltimo fine.Et in hoc errauit plato: qui cum eſtimaret omnēdelectationem cōſeꝗ generationem ⁊ motū: qd̓ tn̄eſt falſū ſequebatur ſcd̓m eū: nullā delectationemhabere rationem vltīe ꝑfectionis. Et nota ꝙ delectatio non ſenſualis: q̄ eſt cōis bonis ⁊ malis .ſ. volūtatis: eſt quaſi regula ⁊ menſura bōitatis vl̓ malicie moralis. Scd̓m enī ꝙ ꝗſqꝫ delectatur ẜm ītionē. Sic reprehēdit̉ bonꝰ vel malus. b. Tho. pͥª:.q. xxxiiij. Cauſat āt delectatio iſtos effectus: delectationē: deſideriū. Aliqn̄ etiā vſū rōis īpedit ⁊ delectationē perficit. vide delectationē notabilē pͥª..q. xxxiij..§. II.auſatur autem delectatio ab operatione: ſicut a propͥa ⁊ pͥma cā. Nā cūad delectationem duo ꝯcurrāt .ſ. ꝯſecutio bōi ꝯuenientis: ⁊ cognitio hiꝰ adeptōis: vtrūqꝫ ꝯſiſtit ī quadā oꝑatione. Nā actualis cognitio qͥdā oꝑatio ē: ſimiliter bonū conueniēs adipiſcimur quadā oꝑaratione. Ipſa etiā operatio ꝓpͥa bonū quoddā cōueniens eſt. Itē cātur delectatio a motu ꝓpt̓ trāſmutationē q̄ ibi fit. Et hoc tripliciter. Prīo ex ꝑtenoſtri ꝗ delectamur. trāſmutatio enī efficit̉ nobisdelectabilis propt̓ hoc: ꝙ natura noſtra trāſmutabilis eſt propt̓ hoc: qꝛ qd̓ eſt nobis ꝯueniens nūcnon erit nobis cōueniens poſtea. Sicut calefierīad ignem in hyeme ⁊ poſtea ī eſtate. Et ex parte boni delectātis qd̓ ꝯiūgit̉ nobis. Nā actio ꝯtinuataalicuiꝰ agentis auget effectū. Quāto enī ꝗs diutiappropīquat igni tanto magis caleſit ⁊ deſiccaturNaturalis aūt habitudo ī quadā menſura ꝯſiſtit⁊ iō qn̄ continuata pn̄tia delectabilis ſuperexcedit menſurā: remotio efficit̉ delectabilis. ¶ Tertōex parte ip̄ius cognitōis. Nā cū hō deſideret cognoſcere aliqd̓ totū ⁊ perfectū: cū aliqua nō poterūt app̄hendi tota ſimul ī his delectat trāſmutatiovt vnū trāſeat ⁊ alterū ſuccedat ⁊ ſic totam. ſentiatur. Si aūt ſit aliqua res cuiꝰ natura ſit ītrāſmutabilis: ⁊ non poſſit in ea fieri exceſſus naturalis habitus per ꝯtinuationem delectabilis: ⁊ q̄ poſſit intotū ſuū d̓lectabile ſimul mouere: n̄ erit ei trāſmutatio delectabilis. Et quanto aliq̄ delectatiōes plꝰad hoc accedūt: tāto plus ꝯtinuari poſſūt. ¶ Iteꝫcātur delectatio ex ſpe: ī qͣꝫtū vꝫ per eā fit ꝯiunctiorei delectantis a delectato: nō ſolū ẜm app̄hēſionēſꝫ ēt ẜm facultatem vel ptātem adipiſcendi bonuꝫqd̓ delectat. ad Ro. xij. Spe gaudentes. ¶ Iteꝫ memoria cauſat delectationem: n̄ ꝗdem ī quantū eſtrei abſentis: ſicut nec ēt ſpes: ſed ī quantū per eāſit cōiunctio ẜm apprehenſionē tm̄ ad rem delectabilem p̄s. Memor fui dei ⁊ delectatus ſum.Item triſticiā non ī quātū triſticia: ſed in quantuꝫfacit memoriā rei dilecte ex cuius ſola apprehenſone delectatur: qͣꝫuis de eius abſentia triſteturFit etiam memoria triſticie delectabilis propterſubſequentem euaſionem. Nam ẜm ꝙ hō appre

hendit ſe euaſiſſe triſtia ⁊ doloroſa accreſcit̉ ei materia gaudij p̄s. Fuerunt mihi lachryme mee ⁊c̄.Per panem enim intelligitur refectio delectationis. Item operatio aliorū cauſat in nobis delectationem. Et hoc tripliciter. Primo in quātum peroperationem alicuius conſequimur aliquod bonum. Scd̓o in qͣꝫtum per operationes aliorū efficitur nobis aliqua cognitio vel extimatio proprijboni. Et ſic ex laudatione ⁊ honoratione aliorū etdilectione que fit nobis delectamur. Tertio ī quātum ipſe operationes aliorū: ſi ſint bone extimantur vt bonum proprium propter vim amoris quifacit extimare quaſi amicum eundem ſibi. Undein. ij. epl̓a Ioh. Gauiſus ſum valde: qm̄ inueni defilijs ābulantes in veritate. ¶ Item bene facerealteri cauſat delectationeꝫ. Et hoc tripliciter. Unomodo per cōparationem ad effectuꝫ: qui eſt bonūin altero conſtitutum: in qͣꝫtum reputamus vt noſtrum. Scd̓o per ꝯparationē ad finem qꝛ per hocꝙ alter benefacit: ſperat conſequi aliquod bonuꝫſibi: vel a deo vel ab homine. Spes autem eſt cauſa delectationis. Tertio modo per cōparationē adprincipium: qd̓ principiū ē triplex. Unuꝫ eſt facultas benefaciendi. Nam per hoc fit quedam imaginatio abundantis boni in ſe: ex quo poſſit alijs cōmūicare. Aliud principium eſt habitus inclinansẜm quem benefacere ſit alicui connaturale. Tertium eſt pͥncipiū motiuū .i. amor: puta cum aliquismouetur ab aliquo quem diligit ad benefaciēdūalicui. ¶ Item ſimilitudo eſt cā delectationis. Nāipſe eſt cauſa amoris: ꝗ cauſat delectationem. Sꝫautem ſimile fit corruptiuū proprij boni: qd̓ pōt eſſe per exceſſum: ſicut patet in ſuperabundantibꝰcibis: ſic generat faſtidium non delectationem.Item admiratio cauſat delectationem. Eſt enimadmiratio deſiderium qd̓dam ſciendi: qd̓ in hoīecontingit ex hoc ꝙ vidit effectum: ⁊ ignorat cām.Uel ex hoc ꝙ cā talis effectus excedit cogitationēvel facultatem eius ⁊ ideo admiratio eſt cā delectationis: in quātū hꝫ adiunctam ſpem conſequendi cognitionem eius quod ſcire deſiderat: ⁊ propt̓hoc omnia mirabilia ſunt delectabilia. Et cum delectator habeat duo ſcilicet quieteꝫ in bono ⁊ huiuſmodi quietis perceptionem: qͣꝫtum ad primuꝫcum perfectius ſit contemplari veritatem cognitāqͣꝫ inquirere ignotam: contemplationes rerum ſcitarum per ſe loquendo ſunt magis delectabilesqͣꝫ inquiſitiones rerum ignotarum. ¶ Quantū adſecundum inquiſitiones ſunt quandoqꝫ delectabiliores ſecundum ꝙ ex maiori deſiderio procedunt: vnde homo maxime delectatur in his quede nouo inuenit vel didicit hec omnia Thomas.pͥª 2ᵉ. q. xxxii. ¶ Et nota ꝙ delectationes ſpirituales intelligibiles ſi comparentur delectationibusſenſibilibus corporalibus: ſimpliciter ⁊ ſecunduꝫſe loquendo ſunt maiores. Et hoc apparet ſecundum tria que requiruntur ad delectationem: ſcꝫbonum coniunctum. ⁊ id cui ꝯiūgitur ⁊ ip̄a coniū