Titulus. VI.

per quandam abſtractionem. Cum enim omnespotentie anime in vna eſſentiā aīe reducentur: neceſſe eſt ꝙ quando vna potentia intenditur ī ſuoactu: altera remittatur in actu ſuo: vel vt totaliterīpediatur: tuꝫ qꝛ oīs virtus ad plura diſperſa fitminor. Unde econuerſo quando intenditur circavnum: minus poteſt ad aliā diſpergi: precipue ſi ītenditur intenſe: tum quia in operibus anime animalibus requiritur quedam intenſio: q̄ auteꝫ vehementer applicatur ad vnum nō poteſt alteri vehementer attendere. Et ẜm hunc motum per quadam diſtractionem: qn̄ motus appetitus ſenſitiuifortificatur ẜm quancunqꝫ paſſionem: neceſſe eſtꝙ remittatur: vel totaliter impediatur motus ꝓprius appetitus rationalis qui eſt voluntas. Secundo impeditur talis conſideratio a paſſione ꝑcontrarietatem: quia plerūqꝫ paſſio inclinat ad cotrarium huius qd̓ ſcientia vniuerſalis habet. Unde philoſophus dicit in. iiij. ethicorum: ꝙ ſyllogiſmus incontinentis: ꝗ .ſ. vincitur a paſſione: habetquattuor propoſitiones in mente. Duas vniuerſales: quarum vna eſt rationis que dicit. Nullamfornicationem eſſe cōmittendā qꝛ mala. Alia eſtpaſſionis que dicit omnem delectationem eſſe ſectandā qꝛ bona. Paſſio igitur incontinentis ligatrationem: non aſſumit ſub illa vniuerſali que dicit nullam fornicationem eſſe cōmittendam. Sienim ſub illa ſumeret: ſic diceret. Iſta eſt fornicatio quā .ſ. vis facere ⁊ per conſequens maluꝫ: ⁊ tādē concluderet ergo nō ē facienduꝫ. Sed aſſumitincontinens propoſitionem ſub vniuerſali paſſionis: ⁊ dicit. Iſta eſt delectatio. cum .ſ. vult fornicarivnde concludit: ergo eſſe faciendam. Tertio tollitpaſſio conſiderationem per quādam īmutationēcorporalem: ex qua ratio quodāmodo ligatur: nelibere in actum exeat. Sicut etiā ſōnus vel ebrietas quadaꝫ corporali tranſmutatione facta: ligatvſum rationis. Et ꝙ hoc contīgat in paſſionibuspatet ex hoc ꝙ aliquando cum paſſiones multuꝫintenduntur: homo amittit totaliter vſum ratōis.Multi enim propter abundantiam humoris velire ſunt conuerſi in inſaniam. Et propt̓ hunc modum paſſio trahit ad iudicandum in particularicontra ſcientiam quam habet in vniuerſali. Sciētia enim vniuerſalis qͣꝫuis certiſſima ſit: nō habꝫprincipalitatem in operatione: ſed magis ſcientiaparticularis: eo ꝙ operationes ſunt circa ſingularia. Et ſicut ebrius qn̄qꝫ profert verba ſignificantia profundas ſententias: quas mente diiudicarenon poteſt propter ebrietatem: ita in paſſione exiſtens ⁊ ſi ore proferat hoc non eſſe faciendum: tn̄ īterius non ſentit propter paſſionem ꝙ illud ſit faciendum. Tho pͥª 2ᵉ. q. lxxvij. ¶ Et nota ꝙ paſſiones proprie ſunt motus potentiarum anime: nonquidem apprehenſiuarum: vt eſt ſenſus ⁊ intelleotus .ſ. appetitiuarū: non tn̄ ſunt motus appetitusrationalis qui dicitur voluntas: ſed appetitus ſēſitiui: qui dicitur ſenſualitas: que diſtinguitur in

potentiam concupiſcibilem ⁊ iraſcibilem. Sed cūamor ⁊ gaudium: triſticia ⁊ ira: ⁊ huiuſmodi: queproprie ſunt paſſiones: attribuuntur deo vel angelis vel ſanctis hominibus: vt patet in ſcripturatunc improprie ⁊ large aſſumuntur: ⁊ ſignificantſimplicem actum voluntatis cum ſimilitudīe affectus paſſionis: ſed abſqꝫ paſſione. Et ipſi quidmotus paſſionum ẜm ſe conſiderati: cum ſint naturales ⁊ cōmunes nobis ⁊ brutis: nō faciūt nosvirtuoſos vel vitioſos: ſed ſecundum ꝙ a rationeregulantur bene vel male. ¶ Et ſciendum ꝙ ipſepaſſiones dupliciter ſe poſſunt habere ad iudicium rationis. Uno modo antecedenter. Et ſic cuꝫobnubilent iudicium rationis: ex quo d̓pēdet bonitas actus moralis ⁊ ex impulſu inclinet voluntatem: diminuit bonitatem actus: qͣꝫtum ad operavirtuoſa: ac etiam grauitatem peccati qͣꝫtum ad opera vitioſa. Laudabilius eſt enim ꝙ aliquis exiudicio rationis facit opus charitatis qͣꝫ facere ſola paſſione miſericordie ⁊ minus peccatum eſt expaſſione peccare: qͣꝫ ex malicia vt dictum eſt. Aliomodo hn̄t ſe conſequenter: ⁊ hoc dupliciter. Unomodo per modum redundantie: qꝛ .ſ. cum ſuperior pars anime intenſe mouetur in aliquid ſeꝗturmotū eiꝰ etiam pars inferior: ⁊ ſic paſſio exiſtensconſequenter in appetitu ſenſitiuo eſt ſignum intentionis voluntatis: vnde indicat bonitatem maiorem quo ad opera virtuoſa ⁊ maliciam etiā maiorem quo ad opera vitioſa. Alio modo per mdum electionis: quando .ſ. homo ex iudicio ratnis eligit affici aliqua paſſione: vt promptius operetur cooperante appetitu ſenſitiuo. Et ſicut paſſio anime addit ad bonitatem quo ad virtuoſaopera. ⁊ maliciam quo ad vitioſa Tho. pͥª 2ᵉ. q.xxiiij.¶ De paſſione amoris: ⁊ multiplici amore ⁊ enectibus amoris. Capitulum. ij.Aſſiones autē anime ſunt vndecim. Sex quidem in cōcupiſcibili potentia .ſ. amor ⁊ odium: d̓ſiderium ſeu concupiſcentia: ⁊ fuga: gaudium ſiue delectatio: ⁊ triſtitia ſiue dolor. In iraſcibili ꝗnqꝫ .ſ. ſpes: ⁊ d̓ſperatio: timor: ⁊ audacia: ⁊ ira cui nulla paſſio opponitur. Ꝙ aūt dicātur quatuor iuxta illud Boecij de phīca conſolatiōe. Gaudia pelle: pelle timore: ſpēqꝫ fugato: nec dolor aſſit: de qbus etiam agit Aug. in. xiiij. de ciui. dei. Hoc īpterea dicitur: qꝛ he ſunt principales: quia ſūt cōbus appetitiue partis. bonum hꝫ quaſi virtute attractiuā: malū aūt virtutē repulſiuā. Bonū ergopͦ ꝗdē ī potētia appetitiua: cāt quādā īclīatōeꝫ ſeuaptitudinē vl̓ ꝯn̄aturalitatē ad ip̄ꝫ bonū: qd̓ vtietad paſſionē amorꝭ cui ꝑ cōtrariū reſpōdet odium