Titulus. VI.
computandū. Uel he apparitōes fiūt per operationes bonorū āgeloꝝ ignorātibꝰ ēt ipſis mortuis: ſic̄etiā viui alijs aliquando viuētibus in ſōnijs apparent ignorātibus eis: ſicut forte accidit in apparitōe beati Nicolai: cōſtantino dormienti ad ꝓhibendū necē triū īnocentū viuentiū. Et apparitioetiā beati ambroſij ⁊ officiatio eius ad exeꝗas beati martini: per angelū ſuit in forma eius: cum ipſecorporaliter remanſit mediolam: quod tamē ipſenō ignorauit. Quod etiā legitur de frequēti apparitione chriſti aliquibus ſanctis: vt beate Catherine de ſenis ⁊ alijs: magis videt̉ credibile ꝙ ſuerit per angelū chriſti perſonam repreſentantem: qͣꝫper perſonā propriā chriſti. Sicut etiā angelus apparebat ⁊ loquebat̉ moyſi in perſona dei. Uel etiāhoc pōt fieri ꝑ oꝑationē angelorū malorū ad decipiendū hoīes. Sicut ẜm vnā expoſitionē Aug. hapetur. i. Reg. xxviij. de ſamuele mortuo apparente ſauli: quem dicit aug. fuiſſe diabolū ī forma ſamuelis: vt habet̉ .xxvi. q. v. Nec mirum.Litulus ſextus de cauſis peccatorum ⁊ animepaſſiōibꝰ. ¶ De triplici cauſa peccati: ſcilicet ignorantia: fragilitate: ⁊ malicia. ¶ Cap. i.Um dictum ſitſupra ꝙ peccatū eſt dictū vel factum vel cōcupitū ꝯtra legē dei:⁊ oē qd̓ ſit: cām hꝫ: iō videndū ēde cauſa peccati. Cā autē peccatipoteſt eē triplex .ſ. interior: exterior: ⁊ īferior: quiatriplicem cauſā reperimus ī peccato primorū parentū. Cā interior eſt ratio ⁊ ſenſualitas: que figiratur per adam ⁊ euā. Cauſa exterior fuit antiquſerpens ⁊ pomū. Et de his duobus habes di. vi:Teſtamētū. Cā inferior .i. peccatum ibi etiam concurrit: ⁊ fuit cauſa peccati gule quedā .ſ. mētis elatio: que preceſſerat in mente ipſorum ẜm Augu.Unde ⁊ dicitur di. xxxv. Sexta die: gulam fuiſſeprimā preuaricationē: intelligendum ē de peccatꝭexterioribus. Et qꝛ extra primū peccatum: omniaalia poſſunt dici ⁊ peccata ⁊ pene peccati. Ideo depeccato in genere agitur cōgrue in iſta prima ꝑte:vbi tractatur de penis. Cauſa aūt īterior peccatiiterū pōt eſſe triplex ẜm Tho. pͥª 2ᵉ. q. lxxv. Cū .n.peccatum conſiſtat in actu: ⁊ principiū humanorūactuū ſit ſenſitiuus appetitus: intellectus: ⁊ afſectus ſiue voluntas. Sic peccatum poteſt cauſari aſenſualitate: voluntate ⁊ ratione. Sic̄ enim ex iudicio rationis voluntas mouetur in aliquod ſecundum rationem: ita etiam ⁊ paſſione ſenſus appetitus ſenſitiuus in aliquod inclinatur: que īclinatio interdum trahit voluntatem ⁊ rationem. Etquia cauſa peccati eſt aliquod bonum apparensmotiuum cum defectu debiti motiui .ſ. regule rationis vel legis diuine. Ipſum motiuum quod ēapparens bonum pertinet ad apprehenſionem ſē
ſus ⁊ appetitum: ipſa autem abſentia debite regule pertinet ad rationem que nata eſt huiuſmodiregulam conſiderare: Sed ipſa perfectio voluntarij actus peccati pertinet ad voluntatem: ita qipſe actus voluntatis premiſſis ſuppoſitis iam exquoddam peccatum. Et qͣꝫuis iſta tria communiter aliquo modo concurrant in peccato mortali:tamen ſecundum ꝙ aliqd̓ horum eſt magis cauſa⁊ prior ad actum peccati quod committitur: ſecūdum hoc dicitur quis peccare: vel ex ignorantque pertinet ad defectum rationis: vel ex malitquod pertinet ad inordinationem voluntatis: velex infirmitate ſiue paſſione: quod pertinet ad inordinationem ſenſualitatis in qua ſunt paſſiōesUnde greg. dicit de pe. di. iij. Peccatum tribꝰ modis cōmittit̉: aut enī peccat̉ ignorātia: aut īfirmitate: aut ſtudio .i. malitia.Quantum ad primum.ſcilicet de peccato ex ignorantia. dicit Augu. xv. qi. Merito queritur que ſunt peccata neſcientiumSed nota ꝙ triplex ignorantia poteſt reperiri inactu peccati tho. pͥª 2º. q. lxxvi. Prima eſt cum neſcitur id qd̓ ſcit eſſe prohibituꝫ: ⁊ per conſequensmalum: puta cum fornicatur quis neſciens fornicationem eſſe peccatum: ⁊ hec dicitur ignorantiaiuris. ¶ Secunda eſt cum ſcit quis aliquē actumeſſe prohibitum ⁊ maluꝫ: ſed neſcit hoc qd̓ agit eſſe illumactum: vt cum quis ſciens adulteriuꝫ.ſe peccatum: accedit ad vxoreꝫ alienam: qꝛtat ſuam vt Iacob ad lyam: vel occidit honquem putat feram. Et hec dicitur ignorantia fcīEt hec non excuſat a peccato: ſi datur opera reiillicite. Sicut nec Lamech excuſatur ab occiſiōeChaym. xv. q. i. §. Sed obijcitur. Aut etiam ſi nonadhibetur debita diligentia. Unde non excuſaretur qui diabolum adoraret ſubito apparentemſub angelo lucis: vt dicit̉. xxviij. q. i. §. i. ī glo. Tertia ignorantia eſt cum ſcit quidem id quod quisagit eſſe peccatum in vniuerſali: puta nullam fornicationem eſſe committendā: et etiā ſcit eſſe fornicationem: ſed non cognoſcit in particulari illuactum qui eſt fornicatio non eſſe faciendum:nubilatus paſſiōe vel habitu vitioſo ⁊ huiuſnvt actualiter non conſideret ⁊ intelligat id quodagit eſſe malum. Iſta ignorantia reperit in omnipeccato: vnde philoſophus dicit ꝙ oīs malus eiignorans. Et ꝓuer. xiiij. dicitur Errāt qui operatur malum. Et diſt. xxxviij. qͣꝫuis dicitur. Non niſi rerum ignorantia poteſt. errare: pro vero ꝗpiapprobat falſum: quod erroris ē proprium. hiigitur non ē cā peccati: ſed aliꝗd ꝯſequēs ad cam.ſ. ad paſſionem vel habitum inclinantem ad peccatum. Scd̓a etiam ignorātia nō eſt cauſa peccatiſed cōcomitanter ſe habet ad ipſum. Un̄ reſtat: ꝙtm̄ prima eſt cā peccati: prout nūc loquimur: qui.tollit ſciētiā prohibente actuꝫ peccati. Et hec ignorantia niſi ſit affectata. excuſat a tanto: ⁊ ſi nō a to