Capitulum .II.
plures alicui pauciores: alicui aūt dātur omnesſimul: cum gratum faciente: vt. b. Dominico. Hahuit enim ſermonem ſapientie .ſ. ad loquendumſapide ⁊ alte de diuinis. Sermoneꝫ ſcientie ad loquendum efficaciter de humanis ⁊ moralibus.Habuit ⁊ fidem .i. quandam certitudinem credēum: quod oſtendit in diſputatione cōtra heres: precipue in charta ī ignē miſſa ⁊ illeſa. Gratia ſanitatum ei non defuit: quia plurimos ex varijs lāguoribus ſanauit. Operatio virtutum ī eorefluxit .i. in ſignum miraculorum: vt reſuſcitatiolatione oculorum: vt de connerſatione cuiuſdamheretīci deputati ad mortem. Diſcretio ſpirituūei affuit in cognoſcendo inſidias demonum ſibiapparentium. Genus linguarum ⁊ precipue ītelligendo idioma aliorum ſibi ignotum. Interpretatio quoqꝫ ſermonum in eo fuit oſtenſa: ꝙ mirabiliter ⁊ ſuauiter exponebat myſteria ſcripturaꝝ.Unde plures libros poſtulauit. Habuit ⁊ gratiāgratum facienteꝫ: vt patet ex ſanctitate eius ⁊ operibus virtuoſis: de vſu earum exigetur rō. Naꝫqui tm̄ mnam vnam recipit .i. gratiam gratum facientem: reddere habet rationem: non ſolum ſi cōſeruauit: ſed ⁊ ſi augmentauit per exercitium virtutum. Propter quod dicebat apl̓s. j. ad Corin.vj. Hortamur vos ne in vacuum gratiam dei recipiatis. In vanum recipit id eſt fruſtra: qui in eaſe non exercet. Unde in illa parabola: quia nō ml̓tiplicauit eam qui vnam accepit mnam reprehēſus ⁊ ea priuatus fuit. Qui recipit aliquas ex gratijs gratis datis: ſed non omnes: figuratur per eūqui quinqꝫ acceperat. Et talis etiam ſiue partemſiue omnes receperit: ratōnē reddet quō eis vſuſeſt ⁊ quo fine. Uidelicet ſi ad vtilitatem proximorum ⁊ honorem dei: propter que dantur: aut propter honorem proprium. j. Pe. iiij. dicitur. Unuſquiſqꝫ prout accepit gratiam in alterutrum illādminiſtrantes: vt boni diſpenſatores multiformis gratie dei. Hinc ⁊ Augͦ. i. q. i. prophetauit. dicens. Non ſe iactent qui forte ſine charitate habent ſanctum dei munus .i. aliquam gratiam gratis datam: ſed videant qualem rationem ſint habituri cum deo: qui ſanctis non ſancte vtunt̉: vtSaul malus ⁊ Balaam prophetiam habentes.Bona temporafia ſunt diuitie: honores: fama: ethuiuſmodi: que dantur abundanter ⁊ mediocriter: ⁊ tenuiter: ẜm beneplacitum dei. Ut enim dicitAmbro. de diuite. Quando hanc ingreſſus es lucem: qn̄ de ventre matris exiſti: quibus queſo facultatibus conſtipatus ingreſſus es: diſ. xvij. Sicut hi. quaſi diceret nullus. Ergo a deo tibi cōceſſa ſunt: non ad diſſipandum vel tibi retinenduꝫ:ſed rationabiliter diſpenſandum tibi ⁊ alijs. Et d̓huiuſmodi diſpenſatione ratio exigetur: vt habetur parabolice Luc. xvi. de quodam villico: ꝗ diffamatus ꝙ diſſipaſſet bona domini ſui: vocatꝰ abeo ait. Redde rationem villicationis tue. Ad idē
facit quod ait Augꝰ. Homines quia rationabilesſunt facti: de ſe ⁊ de omnibus rebus que in vſumvite pn̄tis acceperūt: rōem reddituri ſūt deo: ⁊ ꝓactuū ſuorū qualitate recepturi ſūt penā aut gloriā. xv. q. i. §. ex eo āt. Qui igit̉ tenaces ſūt: ⁊ pauꝑibus nō ſubueniūt: male poterūt reddere rationē:vt diues epulo Luc. xvi. ⁊ ꝗ ea ī vāitatibꝰ: ī ludis:ī cōuiuijs: ī pōpis cōſumūt: deteriꝰ eis erit niſi ſerecognoſcāt ⁊ doleāt: vt filiꝰ prodigus: ꝗ diſſipauitoēm ſubſtātiā ſuā viuēdo luxurioſe. Luc. xv. ſꝫ poſtea ad patrē cū hūilitate reuerſus ē. Peſſime aūtmortuorum. prophetiaꝫ ſe habere oſtendit: reue̓ gutrationem reddere poterūt: qui ꝑ phas ⁊ nephasacquirūt ⁊ retinent talia: ſicut Achar ꝗ furatusregulam auream ⁊ clamideꝫ propter hoc lapidatus eſt Ioſue. vij. ¶ Quarto exigetur ratio de peccatis admiſſis et dimiſſis. De omni verbo ocioſoreddent homines rationē ī die iudicij Math. xij.Non ſoluꝫ vniuerſalis ſed ⁊ particularis iudicijē per mortē. Eſt aūt verbum mentale vt cogio: vocale vt locutio: manuale vt laboratio veloꝑatio. Et de quolibet horum ſi fuerit ocioſuꝫ .i.inutile ⁊ infructuoſum punitur. Unde propheta.Ue vobis qui cogitatis inutile. Et multomagis ⁊ſtrictius de locutōnibus maledicis: detractorijſmēdatijs: periuratorijs: incantationibus ⁊ huiuſmodi. Cū aūt huiuſmōi pijſſimꝰ deus dimittat reuertenti ad penitentiam: ⁊ totiens quotiens exigetur ratio: ſi ipſe ita dimiſit odium offendētibuseum. Nam ſi non dimiſit ſed cum odio fraternomigrauit: acerrime confundetur ⁊ punietur: ẜmſimilitudinem datam a ſaluatore noſtro Mathe.xviij. de ſeruo debitore decem milium talētoruꝫ.Qui cum fuiſſet oblatus domino ſuo in ratiocinio fiendo: ⁊ nō haberet vnd̓ redderet: iuſſiſſetqꝫdominus eius eum vendi: et vxorem eius et filios: et ex precio ſibi ſatiſfieri: humiliatus ille promittens ſatiſfactionem data ſibi dilatiōe dominꝰeius dimiſit eum liberum ⁊ debitum eius. Poſtmodum ſeruus ille inueniens conſeruum ſuumdebitorem in centum denarijs: cum ille ſe humiliaret ⁊ peteret dilationem ab eo: repetēte debituꝫnoluit concedere: ſed miſit eum in carcereꝫ. Quoaudito dn̄s eius iterum fecit vocari eum dicenſ.Serue nequam omne debitum dimiſi tibi ⁊c̄. demum tradidit euꝫ tortoribus. Dominus iſte ⁊ rexdeus eſt: debitor decem milium talentorum eſttranſgreſſor preceptorū: cogitatōe: locutione: veloꝑatōe. Exactio ſeu inquiſitio ratiocinij prima vice ē ꝑ inſpirationem: ⁊ īternā compunctionem: inqua conſideratione videt ſe peccator dignum cōdēnatione: vt .ſ. vendatur ī ſeruuꝫ dīabolo: vt .ſ. etſubijciat̉ ī pēis: ⁊ vxor eiꝰ .i. volūtas: ⁊ filij .i. affectꝰſui ⁊ ſēſuſ. Sꝫ ſciēs diuinā pietatē: miẜicordiā hūiliter petit: proponēs ī futuꝝ vita comite ſatiſface̓ d̓mal̓ ſuis. Ad quā ꝯpūctionē ⁊ propoſitū: ſubito d̓us liberat a ẜuitute diaboli: ⁊ debitū peccatorumrelaxat. Sed ingratus homo de tam immenſo beneficio: cum poſtea recipit aliquam iniuriam a