CapitulumXVI.

Tertium principale circa ſenſualitatem conſideranduꝫ eſt offenſio. Nāin ſenſualitate pōt eſſe peccatū veniale: nō tamēmortale. Et ꝙ in ſenſualitate poſſit eſſe veniale:probatur tripliciter .ſ. auctoritate: ratione ⁊ diſtinctione. Auctoritate quidem patet ad Ro. vij. vbiapoſtolus ait. Non enim quod volo bonum voHocago hoc: ſed quod odi malum illud facio. Ulhaymo al̓. Ambro. in glo. dicit ꝙ apoſtolus duohominum perſonas aſſumit .ſ. interioris .i. mētis/⁊ exterioris .i. carnis ſeu carnalitatis. q. d. Bonūquod ego interius .i. in mente ⁊ ratione volo ⁊ approbo. exterius .i. in carne ſeu ſēſualitate nō ago.Et ad Gal̓. v. ait idem apoſtolus. Caro concupiſcit aduerſus ſpiritum ⁊ cetera. Ubi Augꝰ. ī glo.ſic ait. Uidete quale bellum propoſuit qualemrixam: hoc intra teipſum ſentis. Nec enim nullūvitium eſt cum caro concupiſcit aduerſus ſpiritum. Tunc enim earo concupiſcit: cuꝫ anima carnali concupiſcentiā ſpiritui reluctatur: que quidem cōcupiſcentia non eſt in in anima fola: nec īcarne ſola: ſed in vtroqꝫ. Secundo probatuidem ratione tali. Peccatum poteſt inueniri in q̄libet potentia: cuius actus poteſt eſſe voluntari⁊ inordinatus: in quibus ratio peccati conſiſtit:ſed actus ſēſualitatis poteſt eſſe huiuſmodi. Nāpoteſt eſſe voluntarius in quantum ſenſualitas.i. appetitus ſenſitiuus nata eſt moueri a voluntate ⁊ ei obedire. Item ⁊ ipſe actus ſeu ſenſualitaspoteſt eſſe inordinatus: qꝛ ſicut in nobis eſt rectꝰordo quando ſenſualitas rationi obedit: ita quādo contrarium accidit .ſ. ꝙ ſenſualitas nō ſubdtur rationi: ipſe actus ſenſualitatis eſt inordinatus: ⁊ per conſequens in ſenſualitate eſt peccatum. ¶ Tertio hoc idem probatur diſtinctione. Quidam enim ſic diſtinguunt ꝙ motus ſenſualitatis eſt duplex. Unus eſt qui dicitur pͥmopͥmus .ſ. motus ſenſualitatis naturalis: qui imaginationem non ſequitur: ſed ſolum actioneꝫ naturalium qualitatum procedens ex corporali diſpoſitione vel complexione. ¶ Et nullus talis motus ſic proueniens eſt peccatum. Et ratio huiuseſt: quia non ſubiacent imperio rationis vel voluntatis. Alius motus ſenſualitatis eſt qui dicit̉ſecundo primus .ſ. qui imaginationeꝫ vel deliberationem ſequitur ⁊ hic eſt peccatuꝫ. Et ratio huius eſt: qꝛ talis apprehenſio vel imaginatio ſubiacet imperio rationis vel voluntatis. Poteſt enimratio vel voluntas prohibere vſum vel actuꝫ cuiuſſibet potentie apprehenſiue: ⁊ motum cuiuſlibet organi ⁊ maxime in abſentia ſenſibilis ſecundum tactum: quod ſi non facit in ſenſualitate eſtpeccatum veniale. ¶ Sciendum tamen ꝙ mot̓ſenſualitatis illiciti poſſunt conſiderari dupliciter. Uno modo ſigillatim ⁊ per ſe: ⁊ ſic ſunt in poteſtate noſtra ⁊ vitare poſſumus: quia quemlibꝫeorum preueniendo impedire poſſumus. Alio

mō poſſūt ꝯſiderari ī generali ſimul omnes: ⁊ ſic̄nō ſunt in poteſtate nr̄a: qꝛ dū vni obuiare nitimur: ex alia parte motus illicitus ſurriꝑe poteſt.Cuius ratio eſt: qꝛ nō pōt ferri ſimul intentio voluntatis renitentis: ꝯtra diuerſa in actu. ¶ Ꝙ ātin ſenſualitate nō poſſit eſſe mortale peccatū triplici rōne probatur. Primo ſic. Mortale peccatūhabet eſſe in illa potentia ꝑ quā homo pōt ſeparari a deo: qd̓ patet: qꝛ per peccatum mortale fit ſeparatio a deo: ſed ſeꝑari a deo nō eſt ſenſualitatisſed rōnis ⁊ voluntatis. Secunda ratio eſt qꝛ peccatum mortale ſemꝑ ſeꝗtur iudicium rōnis: ſedmotus illiciti ſenſualitatis preueniunt iudiciumrationis: ergo mortale nullo modo habet eſſe inſenſualitate: ſed in ratione ⁊ voluntate. Tertia ratio eſt: qꝛ in eadem potentia habet eſſe actus virtutis ⁊ peccati: ſiue meritum ⁊ demeritum: ſꝫ actꝰvirtutis ſeu meritum nō perficitur per id quodeſt ſenſualitatis: ſed magis per id quod eſt ratōis⁊ voluntatis: cuius eſt eligere ⁊ ordinare in fineꝫ:ergo mortale peccatum non habet quod ſit mortale ex eo ꝙ eſt ſenſualitatis: cuius nō eſt ordinare in finem: ſed ex eo ꝙ eſt rationis ⁊ voluntatis:cuius eſt auerti ab vltimo fine. Hec. b. tho. ſuprſecundo ſentē. di. xxiij. ⁊ in queſtionibus de vertate. q. xxv. Item ſciēdum ꝙ ratio poteſt ſe habere ad motus illicitos qui fiunt in ſenſualitatetripliciter: vt .ſ. reſiſtens: vt precipiens: vt non impediens. Et primo ratio ſe hꝫ vt reſiſtens .ſ. quando ipſa ratio. et voluntas mōtibus illicitis ſeſualitatis reſiſtunt .ſ. habendo diſplicentiam de talimotu ⁊ conatum ad repellendum: ⁊ tunc nulluꝫeſt peccatum: ſed meritum corone .ſ. ſi ſit in ſtatumerendi. Secundo ſe habet ratio vel voluntasvt precipiens motus illicitos ſenſualitatis: putacum aliquis ex propoſito votum concupiſcentieexcitat ⁊ imperat. Et tunc ſi ſit illicituꝫ in generepeccati mortalis: erit mortale. Tertio ratio vel voluntas ſe habent: vt non prohibens motus illicitos ſenſualitatis: ⁊ tunc talis prohibens cum prohibere poſſit: venialiter peccat. Dicitur autē facere aliquis illud qd̓ non impedit cū impedire poſſit. Hec. b. Tho. vbi ſupra..§. IIII.Quartuꝫ principale coſiderandum circa ſenſualitatem eſt duratio ipſiꝰSi enim queratur quāto tempore motus illicitiſenſualitatis nobis durent .ſ. rebellio ſēſualitatiscarnis ad ſpiritum? Reſpondetur ꝙ in iſta vitaſenſualitas a predicta corruptione ⁊ rebellione liberari non poteſt: niſi per diuinum miraculum:vt fuit in beata virgine: que fuit a fomite miraculoſe liberata. Et ꝙ nulluſ naturaliter valeat liberari a predicta coꝝuptione: probatur tripliciterRatione ſcilicet ſimilitudine ⁊ ſufficienti diuiſione. ¶ Et ratione quidem ſic: Neceſſitatem peccādi ſaltē venialiter: conſequit̉ neceſſitas moriendi. Sed in hac vita neceſſitas moriendi non