Titulus. IIII.

tum poteſt ne frāgatur. Similiter ⁊ ignis qui hꝫnaturalem inclinationem: nō ſolum vt recedataloco inferiori qui ſibi non cōuenit: ⁊ tendat in locum ſuperiorem ſibi ꝯuenientē: ſed etiam ꝙ reſiſtat corrūpentibus: puta abſorbendo aquam queeaꝫ extinguit ſi non ſit in nimia quātitate ⁊ ꝑ cōſequens maiori virtute. Ita etiā in nobis in parte ſenſitiua oportet ꝙ ſint due potentie: quarumvna feratur in id quod eſt ſibi cōueniens: ⁊ diſcedat ab eo quod eſt ſibi diſcōueniens. Et hec dicitur ꝯcupiſcibilis: q̄ eſt ꝯuenietis appetitiua: ⁊ ꝓſecutiua ⁊ incōueniētis fugitiua. Aliuꝫ eſſe oportꝫetiā que ſit impedientis expulſiua: ⁊ hec eſt ⁊ dicitur iraſcibilis: cuius obiectum eſt arduum ⁊ dificile ipſuꝫ .ſ. repellēdo. Comparādo autem iſtoad inuicem: iraſcibilis videtur nobilior concupiſcibili: propter tres eius excellentias ¶ Quarum prima eſt: quia iraſcibilis eſt propugnatrix ⁊ defenſatrix concupiſcibilis: eo ꝙ ipſa infurgit contra ea que impediunt conuenientia:que concupiſcibilis appetit. Secunda excellentia iraſcibilis eſt: qꝛ eſt magis affinis rationis velmagis rationabilis qͣꝫ concupiſcibilis: huius ratio eſt: quia ad concupiſcibilem pertinet ꝓſequidelectabile: ſed iraſcibilis d̓relicto delectabili: appetit victoriam quā conſequitur cuꝫ dolore. Tertia excellentia iraſcibilis eſt: qꝛ magis laudabiliseſt qͣꝫ ꝯcupiſcentia: qd̓ patet per eius oppoſitū: qꝛincontinens ire eſt minus turpis qͣꝫ īcontinēs cōcupiſcentie: hec. b. tho. pͥma ſcd̓e. q. lxxxi. ⁊ in queſtionibus de veritate..9. II.Secundum principalequod eſt conſiderandum circa ſenſualitateꝫ ē obſecutio vel ſubiectio: quā habet ad rōnem. Namſubijcitur rationi ⁊ obedit deo: quod probat̉ exparte ordinis volūtatis ⁊ motoris. ¶ Primo exparte ordinis ſic. Motor inferior obedit ſuperiori ⁊ regulatur ab eo. Sed inter partes anime eſtratio motor ſuperior: ſenſualitas eſt motor inferior. Ergo ſicut ratio inferior obedit rationi ſuperiori ⁊ regulatur ab ea: vt patet ſupra. Ita ſenſualitas obedit rationi ⁊ regulatur ab ea: in quantuꝫſenſualitatis mediante imaginatiōe mouetur adgaudium vel triſticiam: ſecundum ꝙ ratio apponit vel oſtendit ſenſualitati mediante imaginatione rem aliquā ſiue ſit contriſtabilis vel delectabilis: ſecūdum ꝙ ei videtur. ¶ Probatur hoc ſecūdo ex parte voluntatis ſic. Sicut in corporibusceleſtibus ſpera ſuperior mouet ſperaꝫ inferiorē:vt dicitur in. iij. de anima. Sic appetitus ſuperior .ſ. voluntas mouet appetitum inſeriorem .i. ſenſualitatem ¶ Tertio probatur hoc ex parte virtutis exequentis: qꝛ per rationem dirigentem ⁊ voluntatem imperantem vel retinentur vel mouentur exteriora membra: ne peccatum ſenſualitatiperficiatur: vt patet per exemplū. Sicut in exituprogredi ad bellum vel non progredi ex imperio

ducis dependet: ita in nobis mēbra exteriora coporis non mouentur neqꝫ quieſcūt: niſi ad imperium eius qd̓ principiatur in nobis .ſ. ad imperiūrationis ⁊ voluntatis. Propter qd̓ dicitur Gen̄.iiij. Sub te erit appetitus tuꝰ: ⁊ tu dominaberisillius .i. appetitus tuus inferior qui dicitur ſēſualitas: erit ſub te: id eſt ſub appetitu rationali: ⁊dominaberis illius .i. ſenſualitatis: vt remouevel teneatur ſecundum imperium rationis ⁊ voluntatis. Uel ſic: ſub te erit .i. ſub te eſſe debet appetitus ſenſitiuus: ⁊ tu dominaberis illius .i. doruinari debes. Patet igitur ex dictis ꝙ ratio triplicem regulam adhibet ſenſualitati. Prima eſtqꝛ proponit ei ⁊ oſtendit obiectum ad qd̓ moueatur. Secunda regula eſt: qꝛ ratio ⁊ voluntas impetuoſe ferri poteſt in aliud: ⁊ ſic retrahitur ſēſualitas ab actu ſuo. Tertia regula eſt: qꝛ per rationē⁊ voluntatem retinentur membra exteriora: ne ꝑficiatur peccatum ſenſualitatis. Unde ſenſualitati humane naturale eſt moueri ſecundum regulāvoluntatis ⁊ ratiōis. Hec. b. tho. vbi ſupra. ¶ Eſtautem notandum ſecundum eundem ꝙ vt dicitphiloſophus in primo pol̓. In homine eſt contemplari duplicem principatum .ſ. diſpoticum ⁊ politicum. Dicitur autem principatus diſpoticus ille:quo aliquis principatur ſeruis qui non hacultatem in aliquo reſiſtendi imperio precitis: qꝛ nihil habent ſui. Principatus autemticus ⁊ regalis dicitur: quo aliquis principliberꝭ: ꝗ ⁊ ſi ſubdant̉ regimini principis: habētmen aliquid proprium vnde poſſunt reniti propiētis imperio. Sic ergo anīa dominatur corri ⁊ membris eius principatu diſpotico: qꝛ corris membra in nullo poſſūt reſiſtere imperio anime: ſed ſtatim ad appetitum anime moueturnus ⁊ pes: ⁊ quodlibet membrorum: quod dieſt moueri voluntario motu: quod propterea dicitur: qꝛ ſicut digeſtiuum: nutritiuum: ⁊ augmentatiuum: ita ⁊ generatiuum quo ad membra genitalia ⁊ pulſatiuum quod eſt vitale ⁊ motum hominis nominat non obedit rationi ⁊ voluntati: vtait Gregꝰ. nicenus. Intellectꝰ aūt ſeu rō dicit̉ pͥncipari concupiſcibili ⁊ iraſcibili politico princtu: qꝛ appetitus ſenſitiuꝰ habet aliquid proprvnde pōt reniti īperio ratiōis. Natus eſt eniꝫ moueri appetitus ſenſitiuus: non ſolum ab extimatiua in animalibus ⁊ cogitatiua in homine quadirigit ratio vniuerſalis: ſed etiam ab imaginatiua ⁊ ſenſu. Unde experimur iraſcibilem vel concupiſcibilem rationi repugnare: per hoc ꝙ ſentimus vel imaginamur aliquid delectabile: quodratio vetat: vel triſte: quod ratio recipit. Et ſcd̓mhoc dicit apoſtolus ad Ro. vij. Uideo aliam legein membris meis contradicentem legi mentismee. Per hoc autem non tollitur quin concupiſcibilis ⁊ iraſcibilis rationi obediant qꝛ aliquando in aliquo regnant.