CapitulumXVI.

fratres. Sed qui habuerit ſubſtantiā huius mūdi: ⁊ viderit fratrem ſuum egere ⁊ clauſerit viſcera ſua ab eo: quomodo charitas dei ē in illo. Certe non. Quintum eſt. Si peccatum per eum totoconatu fugiatur. Eccle. xxi. Quaſi a facie colubrifugit peccatum. Sextum Si verbuꝫ dei delectabiliter audiatur. Io. vi. Qui ex deo eſt: verbū deiaudit. Ul̓ melius. Si eqͣnimiter aduerſa ⁊ dulcit̉patiatur. Unde chriſtus Math. vij. Nūquid colligunt de ſpinis vuas aut de tribulis ficus .i. deaduerſitatibus feruorem ſpiritus ⁊ dulcedinemcharitatis. q. d. non hypocrite: ſed vere bone arbores. Septimum eſt: ſi per eum de operibus bonis gloria mundi non queratur. Io. vij. Qui querit gloriaꝫ eius qui miſit illum: hic verax eſt ⁊ iiuſticia in eo non eſt. Hos actus tanqͣꝫ fructus bonos producit bona arbor: ⁊ fructus contrarios ꝙſunt mali: producere non poteſt. Et cum aliquisfacit hos fructus malos contrarios bonis: ſignūeſt ꝙ non eſt bona arbor.De ſenſualitate. ¶ Capitulum ſextūdecimum:Einde videndumIaeſt de ſenſualitate que idem eſt qd̓ appetitus ſenſitiuus. Circa quā notādaſunt quatuor .ſ. diffinitio: ſubiectio: offenſio: ⁊ duEt quantum ad primuꝫſciendum ꝙ magiſter ſen. li. ij. di. xxiiij. ſic diffinitſenſualitatem. Senſualitas eſt quedam vis aīe īferior ex qua eſt motus qui intendit̉ in corporisſenſus: atqꝫ appetitus rerū ad corpus pertinentium. Pro cuius declaratione ſciēdum ꝙ motusſenſualitatis in d̓uo tendit .ſ. in ea que ſecunduꝫexteriores ſenſus delectabilia ſunt: ⁊ hoc eſt qd̓dicitur in diffinitione ꝙ ſenſualitas eſt motus: ꝙintenditur in corporis ſenſus. Secūdo tendit adea que nociua vel inconuenientia corpori: ſecundum ſolam extimationem cognoſcuntur. Et ſic īdiffinitione dicitur: ꝙ ex ſenſualitate procedit appetitus rerum ad corpus pertinentium. Sic igit̉ſenſualitati duo attribuuntur .ſ. motus ⁊ appetitus. Cuius ratio eſt: qꝛ licet ſenſualitas ſit vna potentia: eius tamen ſunt plures actus: non eque p̓mi: ſed ſecundū ordinem ad inuicem ſe habētes.Motus enim ſenſualitatis eſt quedam inclinatio ad ſenſus corporis: dū .ſ. appetimus ea que ꝑenſus corporis apprehenduntur. Unde ad ſenſualitatem pertinent duo .ſ. corporis ſenſus quaſi preambuli ⁊ appetitus ſenſitiuus: qui eſt inclinatio vel motus conſequens apprehenſionem ſēſitiuam: ⁊ ſic appetitus ſenſitiuus fertur in aliꝗdvel inclinatur duplici ratione: prima eſt qꝛ illud īquod mouetur vel inclinatur: eſt conueniens nature ſentiētis: ſicut cibus ⁊ potus ⁊ alia huiuſmōi

que ſunt neceſſaria corpori. Secunda ratio ē: qꝛillud eſt conueniens potentie ſenſitiue: ſicut colorpulcher eſt delectabilis viſui ad vidēdū: ⁊ ſonusmoderatus eſt cōueniens ⁊ delectabilis audituiad audiendum: ⁊ ſic de alijs. Et ſic appetitus ſenſitiuus eſt medius inter appetitum naturalem ⁊rationalem. Superior eſt enim appetitui naturali: qꝛ appetitus naturalis qui eſt inclinatio nature in rem vel opus ſibi conuenientē: eſt abſqꝫ propria apprehenſione .ſ. ipſius appetentis: licet ſeq̄tur apprehenſionem inſtituentis naturam: ſicutappetitus naturalis lapidis eſt inclinatio vl̓ motus deorſum. Sed appetitus ſenſitiuus fertur ⁊inclinatur in aliquid mediante propria apprehēſione .ſ. noticie ſenſitiue. Eſt tamen inſerior appetitu rationali: qꝛ appetitus rationalis fertur ⁊ inclinatur in bonitatem rei abſolute: ſed appetitusſenſitiuus fertur in bonitatem rei non abſolute:ſed ſub tali vel tali conſideratione: puta: vel quiaeſt vtilis vel qꝛ eſt delectabilis. ¶ Hec autem ſenſualitas figura eſt in temptatione pͥmoꝝ parentūNam ẜm Aug. ij. de trini. Serpēs aſſimilatur ſēſualitati: nam ſerpens non ſolum oſtendit ⁊ propoſuit mulieri delectabile vel pomū: ſed etiam inclinauit mulierem in affectum peccati. Muliervero comparatur inferiori rationi: eo ꝙ acquieuit ſerpenti .ſ. ſenſualitati. Uir autem aſſimilaturſuperiori rationi: eo ꝙ occaſione ſerpētis ad peccatum allicientis: vir .i. ratio peccato cōſenſit. Sꝫidem Aug. contra manicheos aliter aſſignat iſta.ſ. ꝙ ſerpens figuraret ſenſum: eo ꝙ ſicut ſerpēspropoſuit ⁊ oſtendit peccatum: ita ſenſus exteriores. Mulierem aſſimilat ſenſualitati vel concupiſcentie eo ꝙ virum mulier inclinauit ad peccādum: ita ſenſualitas vel concupiſcentia inclinataffectum ad peccandum. Uir vero aſſimilatur rationi: eo ꝙ ſicut vir credidit mulieri: ita ratio ſenſualitati vel concupiſcentie: hec. b. Tho. prima ſecūde. q. lxxxi. Et in queſtionibus de veritate. Gregorius vero dicit per ſerpentem ſignificari diabolum: per mulierr carnē .i. ſenſualitatem: per virum ſpiritum ſiue rationem. diſ. vi. teſtamentuꝫ.Diſtinguitur aūt ipſa ſenſualitas ſiue potentiaappetitiua ſenſualis in duas potētias realiter diſtinctas .ſ. iraſcibilem ⁊ concupiſcibilem ſicut diſtinguitur genus in ſpeciēs ſpecialiſſimas ẜm. b.Tho. ſupra. ij. ſen. diſ. xxiiij. Et hoc ratione oſtenditur ſic. Appetitus ſenſibilis eſt nobilior appetitunaturali: vt dictum eſt ſupra. Sed in naturalibꝰoportet eſſe non ſolū inclinationem ad conſequēdum conuenientia ⁊ refugiendum nociua: ſicutlapis naturaliter inclinatur ad locum deorſum:ꝗ eſt ſibi conueniens: ⁊ refugit aerē cum iactaturin altum deſcendens qͣꝫcitius ad terraꝫ. Sed etiāinclinationem oportet eſſe ipſis natural̓ibus adreſiſtendum corrumpentibus ⁊ cōtrarijs: que cōuenientibus impedimentum prebent ⁊ ingeruntnocumenta. Sicut lapis reſiſtit percutienti quām 4