Capitulum.XV.

ſed vinculo ferreo alligatur. qꝛ conſuetudine mala ⁊ obduratione peccati detinetur. Et certe huiꝰmodi defectus magis lugendus eſt qͣꝫ prior .ſ. demorte corporali. Quod etiā Ambroſius faciebataudito caſu ſeu ruina ſpirituali alicuius ꝑſone.Quantum ad tertium qd̓ eſt reſumptio ſpecioſitatis deperdite hoc ibi notatur cū dicitur. Germen eius in terra ſinite. Quia valet habilitas ⁊aptitudo ad reſurgenduꝫ: cū omni ſpecioſitate naturali ⁊ ſpūali virtute diuina remanet. Et ſepteꝫtempora mutant̉ in eo: anteqͣꝫ redeat ad pͥſtinumſtatum: qꝛ .ſ. ſeptem mundi etates oportet cōpleriante reſurrectionē vniuerſale oīum ⁊ tunc recognoſcent oēs qd̓ dominat̉ excelſus in regno hominū vt dicitur ibi Dan̄. iiij. ⁊ hoc continuādo adexpoſitionē de morte corporali. Nā quantuꝫ addefectum mortis ſpūalis: per peccatū dicitur remanere germen in terra: ad reuiniſcentiam ipſiꝰarboris: qꝛ quantūcūqꝫ ꝗs peccet a ꝑfectione declinans remanet tamē ſemper libertas arbitrij: ⁊facultas vitam gratie recuperandi ⁊ perfectionēomnem amiſſam: vel etiā maiorē reſumendi ẜmconatum ⁊ feruoreꝫ in reuerſitate. Sꝫ oportet pͥus ꝙ ſeptem tempora mutētur ſuper eū .i. ꝙ oīapeccata cōiſſa in tempore vniuerſaliter deteſtet̉:que in ſeptem capitalibus vitijs cōtinent̉. Et hocper ſeptiformē gratiam ſpūſſancti. Et ſic ex beſtiareuertitur ad ſtatum hominis. Sicut nabuchodonoſor: ⁊ ad regnū inclytū: qꝛ ex beſtiali mēte tota paſſionibus dedita: reuertitur ad conuerſationem vite rationalis ⁊ virtualis: ⁊ ad regnū virtutum ⁊ glorie prius amiſſum.Quantum ad ſecūduꝫpͥncipale qd̓ eſt īpotētia malignitatis operis: notata in voluntate vel homine: cum dicitur: nō poteſt .ſ. malos fructus facere. Ratio autem huiuseſt qꝛ arbor bona eſt. Sicut autem ex igne frigꝭprocedere non poteſt: nec ex luce tenebra: ſic necex bona voluntate ſeu ex habitu bonitatis nō poteſt procedere malus actus. Sed bene poteſt arbor ideſt voluntas vel perſona que eſt bona: aliquo tempore effici mala arbor ⁊ ſic faciet fructꝰmalos. Non autem dum bona perſeuerat arboUnde Hiero. ſuper Matheum. Si arbor bonafructus malos facere non poteſt: quomō Moyſes arbor bona peccauit ad aquas contradictionis .ſ. non credendo v̓bis domini. Petrus quoqꝫin paſſione domini negauit chriſtum. Et econtrario quomodo Ietro ſocer Moyſi arbor mala qzetilis: quomodo fecit fructū bonū dādo conſiliūMoyſi bonum ſcilicet de conſtituendo coadiutores officij ſui? Et reſpondet: ꝙ hoc intelligiturconditionaliter ſeu coniunctim: videlicet ꝙ dūarbor bonia perſeuerat bona: non pōt facere maloſ fructꝰ .i. oꝑa mala. Sꝫ arbor bōa pōt effici mala: et tunc faciet malos frctus. Et ad idem facitquod ait Anguſtinus in ſermōe domini in mon-

te dicens. Arrant Manichei qui putant ⁊ dicūtnec animā bonam poſſe fieri malam: neqꝫ ecōuerſo malam bonam. Intelligentes per arborem bonam de qua chriſtus loquit̉ animas bonas: quarum dicunt deum auctorem: ⁊ per arboreꝫ malāanimas malas quarum dicunt auctorem diabolum eſſe: ſed vt ſubdit Aug. Falſitas huius opinionis ⁊ ſententie error oſtenditur ex mō loquēdi ipſius ſaluatoris. Neqꝫ enim dicit ꝙ arbor bona non poſſit fieri mala ⁊ ecōuerſo. Sed ꝙ bonaarbor nō poteſt facere fructus malos: ⁊ mala bonos: appellans bonam arborem bonam voluntatem ⁊ malos fructus mala opera: ⁊ malam arborem malam voluntatem: ⁊ bonos fructus bonaopera. Quod infallibiliter verum eſt conditionaliter .i. quādiu volūtas eſt vere bona vt debꝫ: nonpoteſt agere opera mala ⁊ ecōuerſo. Sic etiaꝫ exponitur illud Aug. de peni. di. ij. Radicata ē charitas: ſecurus eſto: nihil mali procedere poteſt qd̓intelligitur coniunctim ẜm glo. qꝛ ex charitateelicitiue vel imperatiue non pōt malum procedere. Sicut ⁊ nix quādiu eſt nix nō poteſt calida eēſed poteſt liquefieri: ⁊ tunc aquā vocamus. Ꝙ ātvoluntas bona poſſit in via fieri mala: pꝫ ex hocqꝛ dum viatores ſumus: liberum arbitrium flexibile eſt ad bonum ⁊ malum. Alia ratio eſt quiacharitas vie: que facit voluntatem bonam: nō replet totam capacitatem voluntatis ſeu mentis: vtactualit̓ nihil aliud poſſit ītendere niſi deū ſicutcharitas patrie: dum autem ad alia extendit̉: tūcpōt a deo auerti per inordinatuꝫ affectū ad creaturam. ẜm. b. tho. ſecunda ſecunde. Sicut autemex terra bona cātur vel in terra bona radicaturmala arbor: ſic mala volūtas .i. mala affectio cātur ex voluntate potentia naturali que eſt bona:⁊ radicatur in anima vel voluntate habitualiterque anima ⁊ voluntas eſt bona in quantum voluntas. Nec ẜm Aug. ex bono potuit oriri voluntas mala: qꝛ bonum factum eſt a bono deo: ſed qꝛde nihilo factum eſt non de deo. ¶ Ad hoc auteꝫꝙ arbor ſit bona ⁊ faciat fructus bonos concurrunt plures ꝯditiones. ¶ Et primo arbor radicēhabet in imo. Unde Aug. Attendite arborem: radicem figit in imo: vt ramos tendant ad celū. Sicmentem debꝫ qͥuis in humilitate firmare: vt poſſit eam ad celum leuare. Et non ſolum vna radice inheret terre: ſed omnibus. Radix eſt quaſi osarboris per quod nutrimentum recipit. Sic orecordis debet quis inherere ⁊ figere in terra viuētium. Secundo arbor inperceptibiliter creſcitcontinue: quouſqꝫ veniat ad magnam altitudinēSicut dicitur prouer. iiij. Iuſtorum ſemita quaſi lux ſplendēs: ꝓficit ⁊ creſcit. Et vt dicit Piero.Labor improbus omnia vincit. ¶ Tertio oportetꝙ arbor cultiuetur: alias degeneraret ⁊ ſilueſtertieret: ⁊ inſipidos fructus produceret. Sic oportet mentem colere ferro cōpunctionis: ⁊ inutiliareſecare. Iohā. xv. Oēm qui ſert fructū purgabitm 3