Capitulum. XV.

Eccle. ix. Quodcūqꝫ pōt manus tua inſtanter operare: qꝛ nec opus ⁊ cetera. ¶ Plantatū eſt autemtale lignum ſecus decurſus aquarū: quo ad ſecūdū. Cū videlicet eſt circūdatus aqua diuine gratie: que multiplex eſt in effectu ⁊ currens: qꝛ habentē facit prompte oꝑari. Iuxta illud Ambro.Neſcit tarda molimina ſpūſſancti gratia. Hec ēaqua d̓ qua dn̄s dixit ſāmaritane. Oīs qui biberit ex aqͣ quā dabo ei nō ſcitiet īet̓nū Io. iiij .ſ. terrena ea inordinate amando pluſqͣꝫ deum et merito: qꝛ ex hac aqua procedit triplex alia aquā .ſ.ſapientie: penitentie: ⁊ patiētie: que mirabiliter reficiunt. Et de aqua ſapientie dicit ſapiēs de iuſtohabente gratiā ꝙ dn̄s aqua ſapientie ſalutarispotauit illū. Hec ita reficit mentē guſtu diuinoꝝn̄ meditando: in legendo: in audiendo: qd̓ vt dicBern̄. Guſtata ſuauitate ſpiritus: quod ſit per ſapientiam deſipit oīs caro. De aqua penitentie ſeulachrymaꝝ dicit p̄s. Flauit ſpiritus eius .i. gratiaſpūſſancti in mente: ⁊ fluent aque lachrymarumquibus peccata purgātur ẜm Chryſo. de pe. di. i.Lachryme lauāt delictū. De tertia aqua diciturigurate Exo. xij. Aque erāt eis ꝓ muro a dextriſ⁊a ſiniſtris. Sicut aqua refrigerat ita patientiaſuper oīa alia a dextris .i. aduerſis ſpiritualibusvt tēptationibus ⁊ anguſtijs ⁊ a ſiniſtris .i. aduerſis tēporalibus: vt pauꝑtate fame: ſiti frigore: īfirmitate. In omnibus his qui patiēter fert nō poſſet habere melius refrigerium in aīa ⁊ etiaꝫ quoad corpus multum mitigatur pena. Et hoc patetex martyribus: qui in penis gaudebant refrigerati ex patientia. Unde qn̄ medici neſciunt quidamplius faciant infirmo: pro vltimo remedio cōfortant eum ad patientiam ¶ Quo ad tertium lignum iſtud facit fructum: dicit p̄s .i. opus bonuꝫqꝛ primo cū recta intentione. Et ideo dicit dabūtfructum. Arbor enim ſi ſibi retineret fructus inea marceſcerent: ſed dando alijs ⁊ ſibi prodeſt.Sic mens bene diſpoſita ⁊ in gratiā fundata frictus operum ſuorum non ſibi attribuit: ſed deo:ab eo recognoſcēs. Nec ſibi tm̄ laborat ſed ⁊ proximis ſuis: ⁊ ſic dat fructum non retinet ſibi. Secundo operatur cum ratione. Unde dicit dabitfructum ſuum. Fructus enim hominis qui eſtanimal rationale: proprie eſt actus procedens aratione. Ratio aūt: vt dicit ſapiens: ſemper deproitur ad optima .i. inſtigat. Mala opera nō ſuntoprie fructus hominis: ſed fructus ſilueſtrescibus beſtiarum. Zertio arbor bona ⁊ rationalisfacit opus cum debita obſeruatione .ſ. circūſtantiarum. Unde dicit. Dabit fructum in tēpore ſuo.Nullum enim eſt virtuoſum opus: niſi debitiscircunſtantijs veſtiatur ẜm tho. prima ſecunde.Inter quas circunſtantias eſt debitum tempus.Und̓ Eccle. viij. Omni negocio tempus ⁊ opportunitas. Aliqui enim nimis cito exequuntur qd̓voluntati occurrit: non cōſiderantes quid indemale poſſit cōtingere: quibus accidit ſicut arbo

ribus amigdolis vel alijs que cū nimis cito incipiunt florere ſuperueniente pruia vel nebulavel imbre amittunt flores ⁊ fructus. Alij vero nimis tardant ad exequendam bonam voluntatēpropter quod aliquando vel flores deſiderioruꝫcadunt ⁊ non reddunt fructum: vel fructus faciunt ſerotinos nimis: qui cōmuniter nō matureſcunt: qꝛ non ſunt in tempore ſuo. Bona igit̉ arbor ideſt bona voluntas gratia informata: producit flores bonarum affectionum: ⁊ ſic primo dic̄:domine. Producit ſecundo frondes bonaruꝫ locutionum: ⁊ ſic ſecundo dicit: domine. Producittartio fructus bonarum operationum cuꝫ rectaintentione: cum humana ratione: cum debita circunſtantie obſeruatione. Et ſic tanqͣꝫ lignum plātatus ſecus decurſus aquarum: dans fructuꝫ ſuum in tempore ſuo: dicens tertio domine: Facitvoluntatem patris celeſtis: ⁊ ipſe intrabit in regnum celorum.¶ Quomodo a voluntate bona non poſſunt procedere opera mala. Capitulum. xv.E voluntate. notādum ꝙ cuꝫ vere bona eſt: producerenō poteſt mala opera. Ad qd̓ facit qd̓ſaluator ait ma. x. dicens non poteſt arbor bonafructus malos faccere. Arbori hominē vel eiusvoluntatem aſſimilans. Circa quam auctoritatēvidenda ſunt tria.A quo oriat̉ voluntatis ꝓbitas: quia arbor bonaEx quo ſequatur malignitatis in opere eius impoſſibilitas: cum dicitur: non poteſt.In quo cognoſcatur criminoſe operoſitatis qualitas: ibi: fructus malos facere.Quantum ad primumArbor deſignat dictum: vt eſt homineꝫ vel eiusvoluntatem. Qui homo ⁊ eius voluntas: tunc arbor bona eſt: quando affectiones ⁊ cogitationeseius tanqͣꝫ radices fixe ſunt in celo. Iuxta illudp̄s. de iuſto. Plantatus in domo domini ⁊ ceteraHuius humor faciens fructificare eſt deuotioEtipes rectus congrua intentio. Eius rami robuſti: potentie ſeu virtutes in bono permanētes.Cortex autem exterior cōuerſatio malis reſiſtēsFolia eius verba rationabilia: ſecundum illud.Et folium eius non defluet. Flores odoriferi redolens fama: ſecundum illud apoſtoli: chriſti bonus odor ſumus deo fructus vero iuxta opera:ſecundum illud: bonorum laborum: glorioſus ēfructus. Terra in qua radicatur humilitas. Dicitur auteꝫ humilis quaſi terre accliuis. Radiusſolaris reuerberans arboreꝫ ⁊ fructus maturās⁊ ſuaues faciens: eſt gratie lumen. Aqua irrigāsdoctrina ſcripture: ſecundum illud. Aqua ſapiētie ſalutaris potauit illum. Quādo igitur iſta cō