Capitulum. XIIII.

adhuc in mente retinetur: ⁊ cito perit ab hoſte.Quantū vero ad forum penitentiale eccleſievoluntas contenta terminis ſuis non habetur ꝓfacto. Nō enim tanta penitentia eſt iniungendapro peccato īteriori: quāta pro peccato exterioriceteris paribus. Et penitētie ſeptēnes q̄ taxanturab eccleſia: vt. xxij. q. i. Predicandū. ⁊. xxxiij. q. ij.hoc ipſū. Cōmuniter īponūtur pro pctīs exterioribus: quāuis etiā īteriora vt dictū eſt: ſufficiantd dānationē: vt expreſſe habet̉. d̓ pe. di. i. Si cuiEt nota ꝙ cū ſola ſpes qn̄ eſt pͥncipalis lucrimutuo: faciat hoīem vſurarium: vt. xiiij. q. iij. Sifeneraueris. Sicut etiā ſola ſpes rei temporalisfacit hominē ſimoniacum: qn̄ eſt principale motiuum in traditione rei ſpūalis ẜm Ray. ioh. ⁊ archidi. Hec ſpes īcludit voluntatem deliberatam.Unde in foro penitentiali puniri dꝫ ſeu penitentiari: vt pro mortali peccato. Et ſi inde aliquid recipit oblatum in foro penitentiali eſt inducēdusꝯſurarius ad reſtitutionē: ⁊ ſimoniacus ad pauperibus erogandum. Et ſic punit̉ voluntas profacto: hoc eſt ac ſi pactū feciſſet expreſſe. Sed nonquantū ad cenſurā aliquam vel depoſitionē: vtextra: de ſimo. c. vlt. Qua pena poſſet puniri ſi adactū exteriorē perueniſſet peractione ⁊ huiuſmoli. Et quāuis aliqui dicāt: ꝙ vſurarius ſolū mētalis nō teneat̉ reſtituere. Alij tn̄ dicūt ꝙ teneturſemꝑ reſtituere. Et hoc Inno. dicit eſſe tutius: extra de vſur. Conſuluit. Hoſti. autē dicit oīno eſſereſtituendū: qꝛ turpiter accepit. Idē ſentit Bern̄.Ray. ⁊ Archi. ⁊ theologi idem ſentiūt. ¶ Sꝫ quātum ad forū iudiciale eccleſiaſticū vel ciuile: voluntas ſi nō procedat ad actum exteriorē aliquēnunquā punitur. Et hoc eſt qd̓ dicit lex. Cogitationis penam nemo mereat̉. de pe. di. i. Et Augꝭ.xxxij. q. v. xp̄iana. dicit. Latentia peccata vindictānon habēt: qꝛ .ſ. probari non poſſunt. In iudicioaūt proceditur per allegata ⁊ probata. Sed ſi voluntas procedat ad aliquem actum exterioreꝫ:licet īperfecte: hoc eſt non illū cōplendo: tunc ſubdiſtinguitur. Quia aūt ille actus fuit īperfectusropter voluntatem: aut propter īpotentiam. Sirimo mō .ſ. propter voluntatē: qꝛ videlicet penituit eum: ⁊ bene ad effectum ꝑduxiſſet ſi voluiſſet: puta qꝛ virgo deo dicata cū qua habuerat coloquiū de malo ſibi conſentiebat: ſed ipſum penituit ſua propria voluntate: ⁊ tunc non punitur. ff.ad. l. cor. de fal. l. qui falſam. Exemplū etiam de eoqui vocauit clericum in ſoro ſeculari: queꝫ penituit ante lit. cōteſ. Quāuis enim talis ⁊ voluerit ⁊egerit aliquid: qꝛ non ꝑfecit proſecutionē cauſe ītali iudicio: nō patietur penā eorū capituloꝝ. xi. q.i. Inolita. ⁊ extra de foro cōpe. Si diligēti. Siautem fuit actus imperfectus propter impotentiam: qꝛ .ſ. attēptauit ⁊ ſecit qd̓ potuit vt veniret ad perfectione operis: ⁊ nō valuit: tunc voluntas habet̉ pro facto ⁊ punitur. Et ita intelligūtureges canonizate. de pe: di. i. Si quis non dicā ra

pere. Et abinde vſqͣꝫ ad legem. Cogitatio. Et. C. d̓fur. l. ſi quis ſeruo. Sic ⁊ vxor punit̉ quo ad coniugiū propter īſidias: ⁊ conſilia que īterpoſuit inmorte mariti: quāuis effectus nō fuerit ſubſecutus. Notandum ꝙ in penis ſpiritualibus infligēdis diſtinguit̉. Utꝝ .ſ. īponatur a canone pena ſpiritualis an̄ īponat ab homine. Et ſiquide imponatur a canone: tunc effectus conſideratur nō affectus animi ſeu voluntas: ⁊ hinc eſt ꝙ ſiquis ꝓponens manum ſuam inijcere in clericum ſolūmodo inſultum facit: eleuat manum vt percutiat ⁊ tamen non tangit eum quia fortior ille fuitvel alia de cauſa: iſte non obligatur pena ſpirituali .ſ. excōicationis ſi quis ſuadente. xvij. q. iiij. Similiter ſi quis voluerit homicidium ꝑpetrare ētſi vulnerauerit atrociter: dūmndo nō fuerit ſubſecutum homicidium ſeu mutilatio penam irregularitatis non incurrit: extra de homici. c. ſi aliquis. ¶ Si autem pena ſpiritualis impōatur abhomine: tunc conſideratur animi voluntas ⁊ deſtinatio .ſ. cum aliquali opere exteriori: ⁊ non tantum iuris effectu. Et rō eſt: qꝛ mitius agitur cumlege qͣꝫ cum miniſtro legis. ff. d̓ ar. l. Cellus. Et exͣde cle. exco. mi. Si celebrat. Uerbi gratia. Dicit ſuperior ordinarius. Excōico te ſi eligis. Nam ī cōtinenti cū paras te ad eligendum incidis ī excōicationem. Quod dic vt notauit Inno. extra deap. c. Preterea. Et ſic patet ꝙ voluntas nō producta ad actum perfectuꝫ punitur ⁊ pro facto habet̉qͣꝫtum ad penas ſpūales: que infliguntur ab hoīe⁊ rō ē: qꝛ huiuſmōi pene ſpūales ſūt medicīales.ij. q. j. multi. ⁊ extra de ſen. ex. cū medicinaliſ. li. vj.Sed in penis temporalibus conditiōalibus ⁊ iudicialibus ſecus dicendum eſt. Nam in iſtis conſideratur iuris effectus: non affectus vel aī deſtinatio exͣ de ſpon. c. vl. Et eſt ratio: qꝛ pene ſunt potius emoliende quam exaſperande: de pe. diſ. i..§. III.§. Pene.Quantum ad ſecūdummembrum principale: cum ſcilicet exercetur opꝰexterius ſine voluntate diſtinguendum. ¶ Quiaaut hoc ſit voluntate omnino renitente. Aut ratione omnino deficiente. Aut voluntate negligēteQuantum ad primum .ſ. cum ſit aliquod opuſrenitente voluntate omnino: nec ī bono eſt meritorium: nec in malo demeritorium. Meretur .n.quis aut demeretur per actum liberum voluntatis. Unde Ambro. Nemo noſtruꝫ tenetur ad culpam: niſi propria voluntate deflexerit. Uoluntarium ſibi militem elegit chriſtus: voluntarium ſibi ſeruum diabolus auctionatur. xv. q. i. Noneſt. Ad idem Chryſoſto. ſuper Matheū. Sicut .n.peccatum opus ſine voluntate non facit: ita iuſticia ex opere non conſumatur: niſi ⁊ voluntas affuerit. xxxij. q. v. Sicut. Et ex hͦ patꝫ ꝙ ſi īferat̉ violētia virgini omnino renitēti: nec peccat nec amittit virginitatē. Unde dixit lucia paſcaſio. Si me