Titulus. IIII.

ergo actus exterior accipit ſpecieꝫ ex obiecto circa quod eſt: ita ⁊ actus interior accipit ſpeciem exfine: ſicut ex proprio obiecto. Id aūt quod eſt exparte voluntatis ſe habet vt formale: ad id quodeſt ex parte actus exterioris: quia voluntas vtit̉membris ad agendum vt inſtrumentis. Neqꝫ actus exteriores habēt rōnem moralitatis niſi inquantum ſunt voluntarij. Et ideo actus humaniſpeciēs formaliter conſideratur ſecundum finēMaterialiter autem ſecundam obiectum exterioris actus. Unde phūs dicit in. v. ethicorum: ꝙ ēfuratur vt mechetur per ſe loquēdo magis aduiter eſt qͣꝫ fur. Et ſic cum actus habeat ſpeciemex obiecto: qꝛ finis etiam habet rōnem obiecti: exeo enim habet ſpeciem..§. III.Actionem humanaalique ſunt indifferentes ſecundum ſpeciem:ſed nulla eſt indifferens ſecundum indiuiduū.Et primum oſtendit Aug. in libro de ſermoue domini in monte: vbi dicit: ꝙ quedam facta hoīumſunt media que poſſunt bono ⁊ malo animo fieri: de quibus temerarium eſt iudicare: ⁊ hec dicūtur indifferentia. Quod ſic declarat. b. Tho. pͥmaſecunde. q. xviij. arti. ix. Omnis actus ſpeciem hꝫex obiecto. Et actus humanus ꝗ dicitur moralishabet ſpeciem ex obiecto relatum ad principiuꝫactuum humanorum quod eſt ratio. Unde ſi obiectum actus includit aliquid quod cōueniat ordini rationis erit actus bonus ſecundum ſuamſpeciem vt dare elemoſynam indigenti. Si autēincludat aliquid quod repugnet ordini rationiserit actus malus ſecundum ſuam ſpeciem: ſicutfurari quod eſt tollere aliena. Contingit auteꝫ ꝙobiectum actus non includit aliquid pertinensad ordinem rationis. ſicut leuare feſtucam deterra: ire ad campum ⁊ hiꝰ: ⁊ tales ſecundum ſuamſpeciem ſunt indifferentes. Quāuis auteꝫ omneobiectum vel finis circa que eſt actus: habet aliquam malitiam vel bonitatem ſaltem naturaleꝫnō tamen ſemꝑ īportat bonitateꝫ vel malitiā moralem: que conſideratur per comparationem adrationem. Item quāuis malum ſit priuatio boni⁊ habitus ⁊ priuatio ſint oppofita immediata ſecunduꝫ phūm: non tamen ex hoc tollitur: qn̄ poſſit eſſe aliquis actus indifferens: quafi. mediuminter bonum ⁊ malum ſecundum ſpectem. Et ratio eſt: qꝛ duplex eſt priuatio: quedam que confiſtit in priuatum eſſe: ⁊ qꝛ hec nihil relinquit ſedtotum aufert: vt cecitas totaliter aufert viſum: tenebre lucem: mors vitam: ideo inter hanc priuationem ⁊ eius habitum oppoſitum: non poteſt eēaliquod medium circa proprium ſuſceptibile.Alia priuatio eſt que conſiſtit in priuari. Sicutegritudo eſt priuatio ſanitatis: non ꝙ tota ſanitasſubtrahatur ſed eſt quaſi quedaꝫ ad totaleꝫ ablationem ſanitatis que ſit per mortem. Et ideo cuꝫtalis priuatio aliquid relinquat: non ſemper eſt ī

mediata cum oppoſito habitu. Et hoc modo malum eſt priuatio boni: quia non totum bonuꝫ aufert ſed aliquid relinquitur. Unde poteſt eſſe aliquid medium inter bonum ⁊ malum. ¶Secundum .ſ. ꝙ nullus actus ſecundum indiuiduuꝫ ſitindifferens: probatur ex hoc quod dicit chriſtiMath. xij. Omne verbum ocioſum quod locifuerunt homines reddent rationem in die iudicij: quia .ſ. eſt malum. Et dicitur ocioſum verbuꝫſecundum Greg. quod viilitate rectitudinis velratione iuſte neceſſitatis caret: ſi autem non careret his non eſſet ocioſum nec malum ſed bonumEt idem de alijs actibus. Pro cuius declaratione dicit. b. tho. vbi ſupra: ꝙ contingit aliquem actum eſſe indiſferentem ſecundum ſpeciem quitamen erit bonus vel malus indiuiduo conſideratus. Et hoc ideo: quia actus moralis non ſolumhabet bonitatem vel malitiam ex obiecto ex quohabet ſpeciem: ſed et iam ex circunſtantijs: q̄ ſuntquaſi quedam accidentia: ſicut aliquid contigatindiuiduo hominis ſecundum accidentia indiuiduantia quod non contingit homini ſecundumrationem ſpeciei. Et ideo oportet ꝙ quilibet actus indiuidualis habeat aliquam circunſtantiaꝫper quem trahatur ad bonum vel maluꝫ: ad minus ex parte intentionis finis. Cum enim ratōisſit ordinare: actus a ratione deliberatiua procedens: ſi non ſit ad debitum finem ordinatus: exhoc ipſo repugnat rationi ⁊ habet rationem maliSi vero ordinetur ad debitum finem: congruitcum ordine rationis vnde habetrationem boni.Neceſſe eſt autem ꝙ actus ordinetur vel non ordinetur ad debitum finem. Unde neceſſe eſtoēꝫactum hominis a ratione deliberatiua procedētem indiuiduo conſideratum eſſe bonuꝫ vel malum. Si autem non procedit a ratione deliberataſed ex quadam imaginatione ſicut cum qucatur barba: vel mouet manum vel pedem:actus non eſt proprie moralis vel humanus: cuꝫhoc habeat actus a ratione: ⁊ ſic erit indifferensquaſi extra genus actuum moralium exiſtens.Quod autem dicit philoſophus in. iiij. ethicorum. de placidis .i. adulatoribus ⁊ prodigis: ꝙ n̄ſunt mali: non eſt contra dicta: quia phūs vbi vocat malos proprie eos qui ſunt proximis nociSed theologus dicit actum omnem n̄repugnat recte rationi: ſiue noceat proximo ſiueſibi ſoli. Et ſic prodigi ⁊ placidi ⁊ huiuſmodi ſūmali. Sed ⁊ qui agit aliquid querens ſuſtentationem vel quietem corporis ſui vt comedendodormiendo: ⁊ huiuſmodi. Sed ipſum corpus ſuum ordinat ad bonum virtutis: ⁊ ille actus pertinebit ad virtutem ⁊ econtra ſi malus Iteꝫ nota: ꝙ actus vnus in genere nature poteſt eſſe bonus ⁊ malus in genere moris: puta ābulatio adeccleſiam: vnde in principio poteſt eſſe bona: vt fifiat propter deum ⁊ in proceſſu mala: vt ſi mutetintentio ⁊ fiat propter inanem gloriā vel laſciula