Capitulum XI.

E vſu quod ſit actus voluntatis ex diuerſis diffinitionibus eius. Ubi ſcienduꝫ ꝙ vſus reialicuius ẜꝫ. b. Tho. prima ſecūde. q. xxi. importatapplicationem illius rei ad aliquam operationē.Unde ⁊ operatio: ad quā applicamus reꝫ aliquādicitur vſus eius. Sicut equitare eſt vſus equi⁊ percutere eſt vſus baculi. Ad operationē autēapplicamus ⁊ pͥncipia interiora agēdi .ſ. ipſas poientias aīe vel membra corporis: vt ītellectuꝫ adintelligendū: ⁊ oculū ad videndum: ⁊ etiaꝫ res exteriores: ſicut baculū ad percutiendū. Sed manifeſtum eſt ꝙ reſ exteriores nō applicamus ad aliquam operatione niſi per principia intrinſeca q̄ntpotentie aīe aūt habitus. Potentiarum aūtgana ſunt membra corporis. Oſtenſum eſt aūtſupra ꝙ voluntas eſt que potētias aīe mouet adactus ſuos ⁊ hoc eſt applicare eas ad operatōeꝫ.Unde manifeſtum eſt: ꝙ vti primo ⁊ pͥncipaliter ēvoluntatis tāqͣꝫ primi mouentis: rationis tāqͣꝫ dirigentis. Sed aliarum potentiaꝝ tāqͣꝫ exequentium: que cōparantur ad voluntatem a qua applicantur ad agendū: ſicut inſtrumenta ad principale agens. Actio aūt proprie nō attribuitur inſtrumento ſed pͥncipali agenti: ſicut edificatio edificatori nō aūt inſtrumento.Sed pro maiori declaratione. dicit. b. Tho. in primo ſenten. di. i. ꝙ vti dictur tripliciter. ¶ Uno modo prout nominat quādam operationem: ẜm ꝙ dicimus vſum alicuiuſrei eſſe bonum vel malum. Et ſecundū hoc videtur diffiniri ab aug. cum dicit: ꝙ vti eſt aliquid aſſumere in facultatem voluntatis .i. vt vtens operetur de eo quo vtitur ad nutuꝫ voluntatis. Secundo modo dicit frequentiam operatiōis: ⁊ ſicvſus eſt ideꝫ qd̓ conſuetudo. Et ſcd̓m hoc diffinitvictorinus: ꝙ vſus eſt actus de potentia frequēter elicitus. Et Iſido. Paruū vſuꝫ lex ⁊ ratio vīcat. di. xi. c. i. ¶ Tertio mō dicitur vti reſpectu eorum que ordinantur ad finē. Et ſic ſumitur hiccum diſtinguitur ꝯtra frui. Et diffinitur ab aug.ꝙ vti eſt quod in vſum venerit: referre ad id quofruendū eſt. Ubi notandum: ꝙ totum hoc quoddicit̉: id quod in vſum venerit: ponitur loco vniꝰdictionis ⁊ eſt circūlocutio huius quod dico vtile: qd̓ eſt obiectū huius actus vti. Actus autē cōuenienter per ſuū obiectū diffinitur. Id autē qd̓eſt ad finem īducit̉ ad finē per īperium voluntatis. Unde vti eſt actus volūtatis: q̄ eſt vniuerſalis.§. II.motor viriū ẜm ordinem ad rōnem.Quibus rebus ſit ꝯtendum: dicendū ꝙ vtibilia ſunt oēs creature mūdiOpera noſtra ⁊ pene tēporales: qꝛ hec oīa in deūdebemus referre: vt in finē. Pro cuius declaratione dicit. b. Tho. vbi ſupra: ꝙ quecūqꝫ ſunt bo

na: nō habēt bonitatem niſi in quantū acceduntad ſimilitudinē bonitatis diuine. Un̄ oportet ꝙcū bonitas ſit ratio dilectionis ⁊ deſiderij: ꝙ oīaamētur ī ordine ad bonitatē primā .i. diuinā. Omne aūt quod bonuꝫ ē: a deo ē: vn̄ q̄ ab ipſo nō ſūtnec q̄rēda ſūt nec vtēdū ē eis. Un̄ nullo pctō vtēdū eſt: qꝛ pctm̄ nō eſt a deo. Pena autē a deo ē: ⁊ideo ea vtendū ē: ⁊ ordinādā ī finē: ſꝫ ꝙ ꝓmouetmeritū hōiſ: ducēſ eū ī cōſideratione ꝓprie īfirmitatis: ⁊ ẜm ꝙ purgat pctā. Similiter ⁊ res mundiqꝛ ab ipſo ſunt: eis vtendū eſt: vel in quantū conferunt ad dei cognitionē: on̄dentes eius magnitudinē: vel in quantū ſūt in ſubſidiū vite noſtreordinate in deū. Ꝙ enī dicantur creature eſſe facte in odiū ⁊ muſcipulā pedibus inſipientiū: hoceſt ex ꝑte hōis: in quantū abutat̉ eis: ſiſtendo ineis: vt in fine: ⁊ nō ex parte ipſaꝝ creaturaꝝ. Similiter oꝑa noſtra q̄ mala nō ſunt: ab ipſo ſunt: ⁊ propter ipſum faciēda: nō ꝙ quālibet oꝑationē oporteat ſemper actualiter referre in deū: ſed ſufficitꝙ habitualiter conſtituat finem in deo ſue volun.§. III.tatis.Uſus autem non ſoluꝫē ī via: ſꝫ ēt in patria quo ad q̄dā. ꝓ cuiꝰ declaratione dicit. b. Tho. vbi ſupra: ꝙ vſus cū ſit eorū q̄ſt̓ ad finē quedā ſt̓ ꝯtingētia finē ⁊ īcludētia ip̄ꝫEt hoc ſunt que non repugnāt ꝑfectioni finiſ: ſic̄diſpōnes materie manent cuꝫ forma ſubſtātiali.Et taliū erit vſus in patria. Sicut perfectionesnaturales ⁊ ſeptem dona ſpirituſſancti: ⁊ alia q̄ex ſua rōe imperfectōem nō dicunt. Quedam ātſūt ad finem ſicut diſtantia a fine: vt motus ⁊ hiꝰ⁊ iſta propter ſuam imperfectōem non ꝯꝑatiturſinis. Et horū non erit vſus in patria: ſicut pene:actꝰ fidei ſpei. cibi. ⁊ hiꝰ: ¶ Differt aūt vſus dei īrebus creatis: ab vſu noſtro in duobus. Primoqꝛ deus vſum ſuū quo vtitur rebꝰ: refert ad bonitatem ſuam. Nos aūt non ad bonitatem nr̄amſꝫ ipſius. Secūdo quia nos referimus vſuꝫ nr̄ꝫquo operamur circa creaturas ad vtilitatem noſtram. Ipſe vero non ad vtilitatē ſuam: ſed nr̄aꝫ.Primū oſtendit magiſter. di. i. in operibus miẜicordie creationis ⁊ iuſticie. ¶ Uſus electōem ſequitur ⁊ precedit executōem operis. Unde Damaſ. dicit: ꝙ poſt electōem impetum facit ad apatōem ⁊ poſtea v̓titur. Ipſam enim executōeꝫ opiſprecedit motio: qua volūtas mouet ad exequendum ſequitur autem electōem. Et ſic cū vſus ꝑtineat ad predictaꝫ motionem voluntatis: eſt medium inter electōem ⁊ executōem: que executiopertinet ad imperiū: vt dicetur in ſe. c. ¶ Pro huius maiori declaratione dicit. b. Tho. in pͥma ſcd̓eq. xvi. arti. iiij. ꝙ voluntas hꝫ duplicem habitudinem ad volitum. Unam ſecundum ꝙ volitum ēquodāmodo in voluntate ꝑ quādam proportionem ad volitū: vn̄ ⁊ res q̄ ſūt naturaliter proportionate ad aliquem finem. dicuntur naturaliter