Titulus. IIII.

Eſt auteꝫ alia dignitasin eccleſia ſeu in orbe que antecedit dignitatem īperialē videlicet papatus. Quāuis enī vtraqꝫ dignitas pͥncipium habuerit a chriſto ſūmo potifice ⁊ ſūmo īperatore: vt dicitur di. x. Qm̄ idem mediator. Non tn̄ ex equo ſe habet ⁊ de pari iſte dignitates: ſed ſubalternati: ita ꝙ īperator ſit ſubpapa. Qd̓ on̄ditur rōnę ſimilitudine ⁊ auctoritate ¶ Rōne quidē: quia vt dicit phus. xij. metha.Entia nolunt male diſponi. Male aūt vl̓ minusbene diſponerent̉: ſi mebra eccleſie ſeu fideles: ꝙſunt nobiliſſima entia in mūdo ꝑ plures gubernarentur ex equo. Nā frequenter qd̓ vni placeret alteri diſpliceret. Et qd̓ vnus ſtatueret aliusd̓ſtrueret. Sicut de facto pluries ꝯtingit: qn̄ euenerūt ꝯtrouerſie īter papam ⁊ īperatorē. Nō aūtdicendū eſt īperatorē eſſe ſuꝑ papam ſicut nec caro ſuper ſpūm: nec tēporale ſuper ſpūale. Sꝫ papa eſt ſuper īperatorem. Und̓ ⁊ pͥmo .ſ. petro dixitxp̄s. Paſce oues meas. Io. vlti. Et ideo ſi īꝑatorouis xp̄i .i. fidelis eſſe deſiderat: oportet vt ſūmopaſtori regimine ⁊ īperio ſe ſubditum fateat̉. ar.ad hoc. di. x. ſuſcitatus. In huiuſmodi ſignū papaꝯfirmat ⁊ cōſecrat ſeu benedicit īperatorē. Dicitaūt apl̓us ad Hebre. viij. ꝙ minor a maiori benedicitur. Inſuper papa d̓ponit īperatorē: cū ſubeſtcā. Sicut Innocentius depoſuit Federicuꝫ: qd̓non poſſet ſi maior nō eſſet. Par enī ī parem nōhꝫ imperium. di. xxi. inferior. Tranſtulit qͦꝫ papa īperium de grecis in francos: ⁊ de francis ad alemanos: vt pꝫ di. lxiij. adrianus. quo ad primū: ⁊ īc. ſequenti. quo ad ſecundū. Excōicat qͦꝫ papa imperatorē ſicut Innocentius papa archadium imꝑatorē excōicanit. Et ābroſiꝰ ꝗ nō erat papa theodoſiū magnū īꝑatorē ab eccleſia cū excōicatis excluſit: vt di. xcvi. duo. ¶Probatur ⁊ hoc ſimilitudine. Nam ⁊ eccleſia militans imitatur in quantū pōt triumphantē que ſub vno pͥncipe gubernatur .ſ. deo. Sic ⁊ decet eccleſiā preſente ſub vnopontifice ſūmo: regi ⁊ gubernari: qui tamen nondicitur īperator. ſed ſumus paſtor: ſeu papa. .i. pater patrū: vt nouerit ſe nō quaſi tyrānū dominari in clero ⁊ fideli populo: ſed tanqͣꝫ patrem oīumviſceroſo amore cunctos diligere ⁊ pro poſſe iuuare. Cōparantur etiā he due dignitates ſoli ⁊ lune: papatus ſoli quod eſt luminare maius: ⁊ imperium lune quod eſt luminare minus: vt in. c. folite. de ma. ⁊ obe. Sicut ergo luna inferior eſt ⁊ lumen recipit a ſole. Sic īperator īferior eſt papa ⁊lumē ſue poteſtatis ſuſcipit ab eo. Auctoritateidem probatur. Dicit eniꝫ Gelaſius papa Anaſtaſio īperatori ſcribens. Duo quippe ſunt īperatorAuguſte quibus principaliter hic mundus regitur auctoritas ſacra pontificū ⁊ regalis poteſtas:in quibus tanto grauius eſt pondus ſacerdotuꝫquanto etiam pro ipſis regibus in diuino reddituri ſunt examine rationem. di. xcvi. duo. Hinc ⁊

Ambro. in eodem. c. Si ſublimitatem epiſcopalēregum fulgori cōpares: ⁊ pͥncipum. dyademati:longe erit īterius qͣꝫ ſi plūbi metalluꝫ ad auri fulgore compares. Quippe cum videas regum colla ⁊ principum ſubmitti genubus ſacerdotum ⁊exoſculata eorum dextra: orationibus eoruꝫ credant ſe communiri. Item Io. papa ad honoriuꝫinquit. Si imperator catholicus eſt: filius eſt: nōpreſul eccleſie. Quod ad religionem cōpetit: dicere ei competit: non docere. di. e. ſi imperator. Unde ⁊ de eccleſiaſticis perſonis ⁊ rebus non pertinet ad eum diſponere: niſi perſuadendo ⁊ conſulendo ar. ad hoc. di. xcvi. bene quidem. Si quaautem diſpoſuerunt circa eccleſiaſtica: in tantſunt valida in quantum eccleſia approbauit:xvij. q. iiij. ſi quis ſuadente. §. qui autem. Habettamen papa vtrūqꝫ gladium .ſ. temporalem ⁊ ſpiritualem. Spiritualem quidem vt excōmunicatus ⁊ huiuſmodi quem vniuerſaliter ad omnesexercere valet. Temporalem auteꝫ in terris eccleſie per ſuos miniſtros exercet. In alijs autemuitatibus vtitur in ſupplementum defectus: cad eū appellat̉ vel alio mō. Et ī huiꝰ figurā dixerūt apl̓i dn̄o ecce gladij duo hīc. Luce. xxij. §. VTertium imperium meein quolibet. Eſt enim voluntas tanqͣꝫ regitperatrix actuū aliaꝝ potentiarum ⁊ memcorporis. Et in hoc differt homo a brutis: qꝛ dominium habet actuuꝫ ſuorum: qued illa non habent. Unde Seneca. Uis tibi dem magnum imperium: Impera tibi ipſi: Et hoc ſignatur .ſ. exercitium huius imperij rectum: in eo quod dicit centurio xp̄o. Ego .ſ. homo ſub poteſtate conſtitutusſum: habens ſub me milites: ⁊ dico huic vade ⁊vadit: ⁊ alij veni ⁊ venit ⁊ ſeruo meo fac hoc ⁊ facit. Ubi innuitur imperium voluntatis: q̄ eſt ſubdiuino imperio: ſuper triplex genus potētie .ſ. atpetitiue cum dicitur dico huic vade ⁊ vadit. Affectus enim voluntatis extendit ſe ad rem volitaꝫſeu amatam. Secundo apprehenſiue ſiue īterioris ſiue exterioris: quod notat̉ cū dicitur: ⁊ alijveni ⁊ venit. Per hunc enim quis ītelligit ī quātum applicatur ſub intellectu: vt ſimilitudo rei īipſo ſenſu vel ītellectu. Tertio executiue ſiue motiue in eo ꝙ dicit̉: ſeruo meo fac hoc ⁊ facit. Seruus noſter eſt corpus: in quo eſt vis motiua mebrorum materialiter. Et hoc tunc facit qd̓ ſibi īperatur quādo mēbra mouet ⁊ operatur ẜꝫ rationem. Uel ſic. Dicit quis vade ⁊ vadit cū reſiſtittemptationibus vitiorum. Zunc enim recedunt̉ſaltem ne dominentur. Dicit alij veni ⁊ venit: cūbonis inſpiratōibus acquieſcit: optans vt veniat⁊ ꝑmaneant. Seruus eſt corpus quod tunc faciquod ſibi dicit dominus: ſpūs cū caſtigat ⁊ morificat ſe concupiſcentijs ſuis.¶ Capitulum vndecimum de vſu.