Titulus. IIII.

Sunt aūt quedam alia apprehenſa: que non itaconuincunt ītellectum quin poſſit diſſentire veaſſentire: vel ſaltē aſſenſum vel diſſenſum ſuſpēdere propter aliquam cauſam. Et in talibus aſſēſus ipſe ⁊ diſſenſus in poteſtate noſtra cadit ⁊ ſubimperio eſt. Imperatur etiam appetitus ſenſitiū⁊ ſubiaceꝫ imperio rationis: ſed nō totaliter. Qd̓ſic declarat. b. Tho. vbi ſupra arti. vij. Appetitꝰ ſenſitiuus in hoc differt ab appetitu ītellectiuo: quidicitur voluntas: qꝛ appetitus ſenſitiuus eſt virtus organi corporalis: non auteꝫ voluntas. Omnis autem actus virtutis vtentis organo corporali: dependet non ſolum ex potentia anime: ſedetiam ex corporalis organi diſpoſitiōe. Sicut viſio ex potentia viſiua ⁊ qualitate oculi: per quamiuuatur vel impeditur. Un̄ actus appetitus ſenſitiui: non ſoluꝫ dependet ex vi appetitiua: ſed etiāex diſpoſitiōe corporis. Illud aūt qd̓ eſt ex partepotentie anime: ſequitur apprehenſionem. App̄her. ſio autem imaginationis: cum ſit particularꝭregulatur ad apprehenſioneꝫ rationis que ē vniuerſalis: ſicut virtus actiua particularis: a virtute actiua vniuerſali. Et ideo ex iſta parte actꝰ appetitus ſenſitiui: ſubiacet rationis imperio. Qualitas auteꝫ ⁊ diſpoſitio corporis: non ſubiacet imperio rationis: ⁊ ideo ex hac parte impeditur: neappetitus ſenſitiui motus ſubdatur totaliter imperio rationis. ¶ Contingit etiaꝫ qn̄qꝫ: ꝙ motusappetitus ſenſitiui ſubito concitatur ad apprehenſionem imaginationis vel ſenſus: et tunc illemotus eſt preter imperium rationis: qͣꝫuis potuiſſet impediri a ratione: ſi preuidiſſet. Un̄ ⁊ ph̓s d̓cit in i. politice: ꝙ ratō preeſt ꝯcupiſcibili ⁊ iraſcibili non principatu d̓ſpotico: qui eſt dn̄i ad ſeruūSed principatu pollitico: aut regali qui eſt ad liberos qui non totaliter ſubdunt imperio. Et propter hoc dicit Apoſtolus Ro. vij. Non enim qd̓volo bonuꝫ hoc facio: ſed qd̓ nolo malū hoc ago:qꝛ .ſ. vult non concupiſcere: ⁊ tamen concupiſcit.Saltim quo ad primos: quod ꝓuenit ex diſpoſitione corporis per quā impeditur appetitus ſenſitiuus: ne totaliter imperium ratiōis ſequatur.Contingit etiam hoc propter ſubitum motuꝫ cōcupiſcentie. ¶ Actus autem anime vegetabilisvt digeſtio: formatio corporis per generationem⁊ huiuſmodi: nullo modo ſubijciūtur imperio rationis. Quod ſic ꝓbat. b. Tho. vbi ſupra arti. viij.Ratio imperat per modum apprehenſiue vitis. Cum autem omne agens aliquo modo apptat finem: appetitus naturalis non ſequitur aliqͣꝫapprehenſionem: ſicut appetitus animalis aut intellectiuus. Et ideo illi actus qui procedūt ab appetitu animali vel intellectiuo: poſſunt a rationeimperari. Non autem illi qui procedunt ab appetitu naturali. Huius autem ſunt actus anime vegetabilis. Unde Greg. nicenus dicit ꝙ vocat̉ naturale: qd̓ eſt generatiuum ⁊ nutritiuum: ⁊ huiuſmodi non perſuadetur a ratione. ¶ Imperio ra

tionis mouentur mēbra corporis ad actus ſuosniſi cor ⁊ membrum genitale. Qd̓ ſic declarat. h.Tho. vbi ſupra arti. ix. Membra corporis ſunt organa quedam potentiarum anime. Unde eo modo quo ſe habent potentie anime: ad hoc ꝙ obediant rationi: hoc modo ſe habent ⁊ membra corporis. Quia igitur vires ſenſitiue ſubduntur imperio rationis: non auteꝫ vires naturales. Ideoomnes motus membrorum que mouentur a potentijs ſenſitiuis: ſubdūtur īperio rationis. Motus autem membrorum qui conſequūtur viresnaturales n̄ ſubduntur imperio ratōis. ¶ Et noͣꝙ ſicutꝰ in his que ad intellectum et voluntatempertinent: primum inuenitur id qd̓ eſt ſecundumnaturam: ex quo alia deriuantur: ſicut a cognitōne principiorum naturaliter notorū: cognitio cōcluſionum: ⁊ a volūtate finis naturaliter deſiderati: deriuatur electio eorum que ſunt ad finem.Ita in motibus corporalibus principiuꝫ eſt ſecūdum naturam: principium auteꝫ corporalis motus eſt a motu cordis: vnde motus cordis corporalis eſt ſecundum naturam non ſecunduꝫ volūtatem. Unde Greg. nicenus dicit: ꝙ ſicut generatiuum et nutritiuum non obedit rationi: ita necpulſatiuum quod eſt vitabile. Pulſatiuum aūtappellat motum cordis qui manifeſtatur per venas pulſatiles. ¶ De mēbro genitabili dic̄ Aug.in. xij. de cui dei: ꝙ hoc ꝙ motus genitalium mebrorum non obediat rationi: quia motus in eoīſurgunt etiam ſine voluntate hominis: eſt ex pena peccati: vt ſcilicet anime ſue inobedientiedeum in illo precipue membro penam patiatper quod peccatū originale ad poſteros tranſmittitur. Sed philoſophus in libro de cauſa motusanimalium aſſignat cauſam naturalē: ꝙ iſta duomembra ſcilicet cor ⁊ pudendum non ſubiaceimperio rationis: ex eo videlicet: ꝙ vtrūqꝫ hoeſt quaſi quoddam animal ſeparatum in quātūeſt principium vite. Principiū auteꝫ ē virtute totum. Cor enim principium eſt ſenſuum. Et ex mēbro genitali exit virtus ſeminalis que eſt virtute totum animal: et ideo habent proprios motusnaturaliter: quia principia oportet eſſe naturaliavt dictum eſt ſupra.Da imperiuꝫ tuuꝫ puero tuo. p̄s. Loquitur propheta ad dn̄m orans. Etpōt intelligi de triplici imperio.Primum eſt imperium diuinale ⁊ reuerendum.Secundū eſt imperium tꝑale ⁊ diſcernendum.Tertiū eſt imperium internale ⁊ cuſtodiendum.Primū īperiū abſolute eſt dn̄i dei cui ſubiacētoīa. Un̄ Mardocheus in or̄one dicebat. Peſterxiij. Dn̄e deus oīpotens ī ditōe .n. tua cūcta ſūt poſita: ⁊ n̄ ē ꝙ tue poſſit reſiſtere volūtati: ſi d̓creuerꝭſaluare iſrahel. Tu feciſti celū ⁊ terrā: ⁊ ꝗcꝗd celiambitu continet̉ dn̄s omnium es: nec eſt qui reſiſtat maieſtati tue. Et Augu. Nihil in mundo