Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus. IIII.

voluntatem ſicut electio etiaꝫ. Nam in actu voluntatis qui eſt electio apparet aliquid rationisſcilicet ordo. Et in conſilio quod eſt actus ratōisapparet aliquid volūtatis ſicut materia: quiaſilium eſt de his que homo vult facere: etiam ſicut motiuum: quia ex homo vult fine mouetur ad conſiliandum de his que ſunt ad finem:ideo ſicut philoſophus dicit in vi. ethicorum:electio eſt intellectus appetitiuus vt ad electionēvtrunqꝫ concurrere oſtendat. Ita damaſ. dicit conſilium eſt appetitus inquiſitiuus: vt conſilium aliquo modo pertinere oſtendat ad voluntatem: circa quā ex qua fit inquiſitio: ad rationem inquirentem. Cum auteꝫ dicit apoſtolus adEphe. i. de deo operatur omnia ſecundumſilium voluntatis ſue. Sciendum ſecundū Tho.vbi ſupra: cuꝫ in nobis ex inquiſitione que dicitur conſiliū: proueniat certitudo iudicij ſeu ſententie: conſilium in quantum attribuitur deo importat ſolum certitudinem ſententie iudicij:autem inquiſitionem que ſit per diſcurſuꝫ. Et ſecundum hoc dicit Damaſcenus deus non conſiliatur. Ignorantis enim eſt conſiliari qd̓ in nobis eſt non in deo. Quāuis autem virginitas huiuſmodi ſit bona certa non dubia. Certa quidemſunt ſecundum ſententiam ſapientum ſpiritualium virorum. Sed incerta ſunt ſecundum ſenſuꝫcarnalium hominum plurium: ideo non incōgrue de his dant̉ ꝯſilia. Iuxta illd̓. i. Corin. vij. Devirginibus preceptum dn̄i non habeo: conſiliumautem do.Conſiliuꝫ de quibus rebus ſit. Ubi nota ſecundum. b. Tho. vbi ſupraarti. ij. Conſilium eſt tantū de his que ſunt ad fineꝫ: vt dicit Grego. nicenus. Cuius ratō ē. Quiafinis in operabilibus habet rationeꝫ principij: eo rationes eorum que ſunt ad finem ex fine ſumuntur. Principium autem non cadit ſub queſtione ſeu inquiſitione: ſed principia oportet preſupponere in omni inquiſitione. Unde cum conſilium ſit queſtio ſeu inquiſitio. De fine non ēſilium: ſed ſolum de his que ſunt ad finem. Eontīgit tamen ad id qd̓ eſt finis reſpectu quarūdamoperationum: operari ad alium finem ſic de huiuſmodi oportet eſſe conſilium: quia tunc ſe hn̄tvt id quod eſt ad finem. Eſt etiam conſilium dehis que ſunt in nobis: que per nos fieri poſſūtvt dicit Grego. nicenus. Nam ſi de factis aliorūconſilium querimus: hoc eſt in quantum reputātur vnum nobiſcum: vel per vnionem affectus ſicut in factis amicorum conſiliamur: vel per modum inſtrumenti. Nam agens inſtrumentale etprincipale ſunt quaſi vna cauſa: cum vnum agatper alteꝝ: ſicut dominus conſiliatur de his queſunt agenda per ſeruum: ſecundum Tho. vbi ſupra. Pro maiori declaratione ſciendum:ſilium proprie importat collationem inter plures

habitam: non tamen quoruncunqꝫ: quia non vniuerſalium: neceſſariorum: ſed de rebus agēdisquod etiam ipſum nomen deſignat. Dicitur enimconſilium quaſi conſidium: eo multi conſidētad ſimul conferendum. Eſt autem conſiderandū in particularibus cōtingentibus ad hoc aliquid certum cognoſcatur: plures conditiōes ſeucircūſtantias conſiderare oportet: quas ab vnoeſt facile conſiderare: ſed a pluribus certius reperiuntur. Unde quod vnus conſiderat alij non occurrit. In neceſſarijs vniuerſalibus non ſic: ſedper ſe vnus ſufficere poteſt. Appetitur autem cognitio veritatis in huiuſmodi: non per ſe habeat aliquod magnum: vt cognitio vniuerſalium etneceſſariorum: ſed appetitur ſecundum eſt vtilis ad operationes: quia actiones ſunt circa ꝯtingentia: ideo proprie conſiliuꝫ eſt de his que agūtur a nobis. Fit etiam conſulatio de futuris euētibus: qui non ſunt in noſtra poteſtate. Sed hoc ēin quantuꝫ per futuros euentus cognitos homodirigitur ad aliquid faciendum vel vitanduꝫ. Etſic conſilium eſt non ſolum de his que aguntur:ſed etiam de his que ordinantur ad operationes De his autem duobus quāuis agātur a nobisnon dicitur eſſe conſiliuꝫ quāuis ordinentur adfinem vt dicit philoſophus ſcilicet de rebus pauis que parum iuuant vel impediunt: quod auparum eſt quaſi nihil accipit ratio. Secundum ēde quo non conſiliamur. Ea que determinata ſt̓qualiter fieri debeant: ſicut eſt in operibus artiuꝫque habent certas vias operandi: ſicut ſcriptorconſiliatur quomodo litteras trahere debeatoperibus ergo artium non eſt conſilium: pretin operibus artium que ſunt coniecturales: vt dicit Grego. nicenus vtputa negociatiua medicinalis. Quāuis autem electio ſit de omnibus hisque aguntur per nos electō preſupponat conſilium hoc non eſt niſi ratione iudicij ſententiepreſupponatur conſilium in electione. Unde quādo iudicium vel ſententia manifeſta eſt abſqꝫ inꝗſitione: non requiritur conſilij inquiſitio. In rebus enim manifeſtis ratio non inquirit: ſed ſtatiꝫiudicat.In conſilio quomō procedatur. Ubi ſciendum vt dicit philoſophus in.iij. ethicoruꝫ. Ille qui conſiliatur videtur querē reſoluere ſic ꝓceditur modo reſolutorio. Qd̓ſic declarat beatus Zho. vbi ſupra arti. v. In om̄inquiſitione oportet incipere ab aliquo principioquod quidem ſi ſicut eſt primum in cognitiōe: itaetiam ſit prius in eſſe: non eſt proceſſus reſoluterius: ſed magis compoſitiuus. Naꝫ cauſe ſūt ſimpliciores effectibus. Si autem id quod eſt pͥmuꝫin cognitione ſit poſterius in eſſe: eſt proceſſus reſolutorius: vtpote de effectibus manifeſtis iudicamus reſoluendo in cauſas ſimplices. Principiuꝫautem in inquiſitione conſilij eſt finis: qui quidē