Capitulū. IIII.

non ſunt affixe organis corporeis: ſed ſunt pureīmateriales: ⁊ ideo impoſſibile eſt: ꝙ vlluꝫ corpꝰceleſte directe imprimat intellectum vel voluntatem. Indirecte poſſunt imprimere: in quantumvidelicet voluntas moueri poteſt ad aliquid abappetitu ſenſitiuo per paſiones eius. In appetitum autem ſenſitiuum: ſicut ⁊ alias vires ſenſitiuas: imprimere poſſunt corpora celeſtia: quiaaffixe ſunt origanis corporeis. Que organa corporis ſicut ⁊ ipſa corpora omnia inferiora ſubiacent influentijs ⁊ impreſſionibus corporum celeſtiuꝫ. Sicut autem voluntas ipſa non cogitur adſequendum appetitum ſenſitiuum: qͣꝫuis inſtigetur: ſed libera eſt. Nec etiam cogitur ad appetendum ipſa ſenſibilia: que proponuntur: in que habent impreſſionem ⁊ operationē corpora celeſtiaIta non cogitur a conſtellatiōibusʳ ⁊ influentijscorporum celeſtiū ad volendū..§. III.De tertio ſcꝫ de modoquo mouetur voluntas ad actum ſuum. Sciendum ꝙ mouetur ad quedam de neceſſitate etnaturaliter: vt ad volendum bonum in cōmuni⁊ vltimum finem ſeu beatitudineꝫ: ⁊ que conueniunt alijs potentijs. vt cognitioneꝫ vie veri queſemper conuenit intellectui: ⁊ eſſe ⁊ venire et aliahuiuſmodi: que reſpiciunt conſiſtentiam naturalem. Ad quedam alia mouetur contingenter ⁊ n̄naturaliter: vt ad omnia alia. Pro horum declaratione dicit. b. Tho. pͥª 2ᵉ. q. x. arti. ij. Ꝙ volūtasmouetur dupliciter. Uno modo quantum ad exercitiuꝫ actus .ſ. ad velle ⁊ non velle. Alio modoquantum ad ſpecificationem actus .ſ. ad velle hͦaūt illud. ¶Primo modo voluntas a nullo obiecto ex neceſſitate mouetur: poteſt enim aliquid d̓quocunqꝫ obiecto non cogitare: ⁊ per conſequēsnec actu vel illud. ¶ Sed quātum ad ſecunduꝫmotionis moduꝫ: voluntas ad aliquo obiecto exneceſſitate mouetur: ab aliquo autem nō. In motu enim cuiuſlibet potentie a ſuo obiecto cōſideranda eſt ratio: per quam obiectuꝫ mouet potentiam. Uiſibile enim mouet viſum ſub ratione cōloris actu viſibilis. Unde ſi color proponatur viſui ex neceſſitate mouet viſum: niſi aliquid viſuꝫauertat quod pertinet ad exercitiuꝫ actus. Si ātproponeretur aliquid viſui: qd̓ non omnibꝰ modis eſſet color in actu: ſed ſecūdum aliquid eſſettale ⁊ ſecūdum aliquid non tale: non ex neceſſitate viſus tale obiectum videret: poſſet enim non ītendere in ipſum ex ea parte qua nō eſt coloratūin actu: ⁊ ſic ipſum non videret. Sicut autem cōloratuꝫ in actu eſt obiectum viſus: ita bonum eſtobiectum voluntatis. Unde ſi proponatur aliqd̓obiectuꝫ voluntati quod ſit vniuerſaliter bonū:⁊ ſecundum omnem conſiderationem ex neceſſitate voluntas in illud tenderet ſi aliquid velit.Non enim poteſt velle oppoſitum. Si auteꝫ proponatur ei aliquod obiectum: quod non ſecūdū

omnem conſiderationem ſit bonuꝫ non ex neceſſitate voluntas fertur in illud. Et quia defectuscuiuſlibet boni habet rationeꝫ non boni: ideo idſolum bonum quod eſt perfectum ⁊ cui nihil deficit: eſt tale bonum: quod voluntas non poteſt n̄velle: quod eſt habitudo. Alia autem particularia bona in quantum deficiunt ab aliquo bonopoſſunt accipi vt non bona: ⁊ ſecūdum hanc cōſiderationeꝫ poſſunt repudari vl̓ acceptari a voluntate: que poteſt in idem ferri ſecundum diuerſas conſiderationes. Sicut eniꝫ intellectus d̓ neceſſitate mouetur ab obiecto quod eſt ſemper etex neceſſitate verum non ab eo quod poteſt eſſeverum ⁊ falſum .ſ. a contingente. Sic ⁊ voluntasa bono perfecto: cui nihil deficit: vult etiam de neceſſitate ea que ſunt ad finem: ſine quibus finishaberi non poteſt: vt eſſe viuere ⁊ huiuſmodi.Et que vult homo ex neceſſitate: vult etiaꝫ naturaliter. Quāuis enim voluntas diuidatur cōtra naturam ſicut vna cauſa contra aliam: quedam enim fiunt naturaliter ⁊ quedam voluntarie. Et alius modus cauſandi eſt proprius volūtati: que eſt domina ſuorum actuum: ⁊ habet viāad oppoſita. Alius modus cauſandi eſt propriusnature: que eſt determinata ad vnum nec habetviam ad oppoſitum. Tamen quia voluntas in aliquā natura fundatur: neceſſe eſt ꝙ modus ꝓprius natureᵏ quantuꝫ ad aliquid participetur a voluntate: ſicut quod eſt prioris cauſe: participatura poſteriori. Eſt autem in vnaquaqꝫ re primuꝫ ipſum eſſe quod eſt per naturam: qͣꝫ velle quod eſtper voluntateꝫ. Et īde eſt ꝙ voluntas aliꝗd vulnaturaliter: ⁊ ita determinate: quod non habꝫ viam ad oppoſita: vt beatitudinem bonum in communi eſſe viuere. Et dicitur hic naturale: ſecundum ꝙ natura dicitur quelibet ſubſtantia: et qd̓libet ens. Et ſecunduꝫ hͦ dicitur naturale rei: qd̓conuenit ei ſecundum ſuam ſubſtantiam: ⁊ hoc ēꝙ per ſe ineſt ei. Et ſic accipiēdo ſemper principium ī his que conueniūt rei: oportet ꝙ ſit naturale: ⁊ hoc apparet ī intellectū. Naꝫ principia naturalis cognitionis ſunt naturaliter nota. Similit̓principium volitiuoruꝫ oportet ꝙ ſit aliquid naturaliter volitum: ⁊ hoc eſt bonum in communi:⁊ vltimus finis. Motus voluntatis cum ſit adeo vt a primo mouente: non tamen eſt motus neceſſarius ille: ſed cōtingens: niſi in his quę naturaliter vult de quibus dictum eſt. Unde Eccle.xv. dicitur: ꝙ deus ab initio conſtituit homineꝫ ⁊relinquit eum in manu ꝯſilij ſui .ſ. ad volendumvel nō volenduꝫ hͦ vel illud. Pro cuius declaratione dicit. b. Cho. pͥª 2ᵉ. q. x. arti. iiij. vt dic̄ Diony.Ad prouidentiam diuinam non pertinet corrumpere naturam rerum: ſed ſeruare. Unde mouetomnia ſecundum eorum conditionem: ita ꝙ excauſis neceſſarijs per motionem diuinaꝫ: ſequūtur effectus ex neceſſitate. Et cauſis autem contīgentibꝰ ꝯſequunt̉ effectus cōtingenter: qꝛ igitur