Titulus. IIII.

¶ De actibus voluntatꝭ ab ipſa de immediate elicitis: ⁊ de ipſo velle qui eſt primus actus. Capitulum quartum.Einde videndumeſt de actibus voluntatis ab ipſa immediate elicitis. Mouetur autem voluntas in finem ⁊ in ea que ſunt ad finem. ¶ Primo igitur agendum de actibus voluntatis ab eaelicitis: quibus mouetur ī finem. Et hi ſunt tres.ſ. velle: frui: ⁊ intendere. Deinde de actibus volūtatis quibus mouetur in ea que ſunt ad fineꝫ. Ethi ſunt tres .ſ. eligere quod tamen precedit conſulere: ſecundum eſt conſentire: tertius vti. Et qͣꝫtum ad primos actus ſciendum: ꝙ cuꝫ actus voluntatis primo ſit reſpectu finis. Uoluntas ipſareſpicit fineꝫ tripliciter. Uno modo abſolute: ⁊ ſicdicitur actus eius voluntatis ſeu volitio: proutſcilicet abſolute volumus vel ſanitateꝫ vel ſi ꝗdaliud eſt huiuſmodi. Alio modo voluntas reſpicit finem: ſecundum eam conſiderationem: quiain ipſo qui quieſcit: ⁊ talis actus voluntatis dicitur fruitio. Tertio modo conſideratur finisprout voluntas reſpicit ipſum: ſecunduꝫ ꝙ ē terminus alicuius quod in ipſum ordinatur. Et actus voluntatis: ſecundum hanc conſiderationeꝫſeu reſpectum dicitur intentio. Non enim ex hocſolum dicimur intendere ſanitatem ꝙ volumuseā: ſed quia volumus ꝑ aliqd̓ alid̓ ad eam peruenire: vt per medicinaꝫ ⁊ huiuſmodi. Hec. b. Tho.pͥª 2ᵉ. q. xij. arti. i. Et quantum ad primum actūvoluntatis qui eſt velle: inſpiciēda ſunt tria. Primum de quo ſit voluntas. Secundū a quo moueatur voluntas. Tertiuꝫ quomodo moueaturvoluntas.Quantum ad primumvoluntas ſeu velle eſt tantum de bono. Un̄ dioꝰ.dicit. iiij. ca. de diui. no. ꝙ malum eſt preter volūtalem eo ꝙ omnia appetunt bonum. Sed bonuꝫde quo non eſt voluntas: non eſt ſemper verumbonum. Sed aliquando verum: aliquando apparens bonum ⁊ actus peccati. Pro cuius declaratione dicit beatus Tho. pͥª 2ᵉ. q. viij. arti i. ꝙ voluntas eſt appetitus rationalis. Omnis auteꝫ appetitus non eſt niſi boni. Huius ratio eſt. Quiaappetitus non eſt aliud qͣꝫ inclinatio appetentisin aliquid. Nihil autem inclinatur niſi in aliꝗdſimile ⁊ conueniens. Cuꝫ igitur omnis res: in qͣꝫtum eſt ens ⁊ ſubſtantia ſit quoddam bonum: neceſſe eſt vt omnis inclinatio ſit ī bonuꝫ. Et non ēqd̓ philoſophus dicit in pͥº. ethicorum: ꝙ bonumeſt quod omnia appetunt. ¶ Sed conſiderandūeſt: ꝙ cum omnis inclinatio conſequatur aliquāformam. Appetitus naturalis conſequitur for

mam in natura exiſtētem. Appetitus autem ſenſitiuus vel intellectiuus ſeu rationalis qui dicitur voluntas: conſequitur formam apprehenſaꝫSicut ergo id in quo tendit appetitus naturaliseſt bonuꝫ exiſtens in re: ita id in quo tendit appetitus animalis ſeu rationalis eſt apprehenſum.Ad hoc ergo ꝙ voluntas in aliquid tendat: nonrequiritur ꝙ illud ſit bonum in rei veritate: ſedquod apprehendatur in ratione boni: propter hͦphiloſophus dicit. ij. phyſicoruꝫ: ꝙ finis eſt bonūvel apparens bonum: lꝫ eadem potentia ſit oppoſitorum. Sicut viſus eſt albi et nigri: non tameneodem modo. Sic voluntas eſt boni ⁊ mali. Sꝫad bonum ſe habet illud appetendo: ⁊ ille actual̓appetitus dicitur voluntas ſeu velle. Ad malumſe habet voluntas fugiendo: ⁊ ipſa fuga mali marationeꝫ boni. Futura autem et ſi non ſint ī rerūnatura: apprehenduntur tamē ſub ratione bonivt entia rationis: ſicut etiam ſunt priuationes etnegationes: vt non loquitur: non operari: que dicuntur entiā rationis: ⁊ ſic in ens tedit voluntas.Unde ⁊ philoſophus dicit in. v. ethicorum: ꝙ carere malo habet rationem boni. Uoluntas ꝓutſignat actum ipſius volitiue potentie proprie eſtfinis: non eorum que ſunt ad finem. Pro cuiusdeclaratione dicit beatus Tho. pͥª 2ᵉ. q. viij. arti. ij.ꝙ voluntas quandoqꝫ dicitur potentia qua v̓olumus: quandoqꝫ dicitur ipſe actus voluntatiSecundum ergo ꝙ voluntas nominat potiam: ſic ſe extendit ad finem: ⁊ ad ea que ſunt adfinem. Ad ea enim extendit vnaquaqꝫ potentia: īquibus inueniri poteſt quoquomodo ratioobiecti. Sicut viſus ſe extendit ad omnia q̄ pacipant quoquomodo colorem. Ratio autem boni quod eſt obiectum potentie voluntatis: inuentur non ſolum in fine: ſed etiam in his que ſūt adfinē. Sꝫ ſecundum ꝙ voluntas nominat actum:ſic proprie loquendo eſt finis tantum. Cuius rōeſt: quia omnis actus denominatus a potentia d̓nominat ſimplicem actum illius potentie. Sicutintelligere nominat ſimplicem actuꝫ intellectuSimplex auteꝫ actus potentie tendit in id quoſecundum ſe eſt obiectum potentie. Id auteꝫ qd̓propter ſe eſt bonum ⁊ volitum eſt finis. Un̄ volūtas ꝓprie eſt ipſiꝰ finis. Ea vero que ſunt ad finē:non ſunt bona vel volita propter ſeipſa: ſed in ordine ad finem. Un̄ voluntas in ea non fertur niſiquatenus fertur in finem. Un̄ hoc ipſum quod īeis vult eſt finis. ¶ Actus voluntatis poteſt ferriin finem abſqꝫ hoc ꝙ feratur in ea que ſunt ad finem. Sed in ea que ſunt ad finemⁱ in quantumhuiuſmodi ferri non poteſt niſi feratur in finem.Unde vno actu fertur ī vtrūqꝫ. Hec ſic ꝓbat beatus Tho. pͥª 2ᵉ. q. viij. arti. iij. cum finis ſit ſecūdūſe volitus. Id autem quod eſt ad finem nō ſic volitum niſi propter finem: manifeſtū eſt ꝙ volūtas