Capitulū. III.

Et talia ſunt inuoluntaria ſimpliciter vel ſecundum quid. MPro cuius declaratione nota ſecunduꝫ Rai. ꝙ vis eſt maioris rei impetus: quirepelli non poteſt. ff. qd̓ me. ca. l. i. Metus veroeſt inſtantis vel futuri periculi cauſa mentis trepidatio. Et idem beatus Tho. in 4º. Uis autē ſeucoactio eſt duplex ſecumdum Tho. in 4º. Et ſecundum glo. ſuper ca. de iudeis: diſ. xlv. ſcilicꝫ abſoluta ⁊ conditionata. Et de abſoluta coactione ītelligitur diffinitio ſupradicta de viʳ data. Et hecquidem: quia eſt inuoluntaria ſimpliciter in materijs peccatorum excuſat a toto: ſicut ſi qua eſtmulier que violenter cognoſcatur: vel ſi violenter manus alicuius accipiatur ad ponenduꝫ thura ſuper ignem corā idolis ⁊ huiuſmodi. In nullo peccatur: volūtate omnino renitente: vt habetur. xxxij. q. v. ita ne. ⁊. c. ſequenti. Talis etiam coactio abſoluta tollit veritatem et affectum ſacramentorum: vt dicitur in glo. ſuper. ca. de iudeis:diſ. xlv. Si enim ꝗs teneat̉ violenter: et ipſo reclamāte baptizetur nil recipit nec characterem necgratiam ⁊ ſic de ordiuibus ſacris. ¶Coactio conditionata: quia hec non eſt omnino inuoluntariaſed eſt voluntarium mixtum. In ſe eniꝫ illud nōvellet ad quod cogitur. Sed vult penas euitarequibus cogitur: ⁊ ideo aſſentit. Unde non excuſat a toto ſed a tanto ī malis. Unde dicitur extraeo. ti. ſacris. ꝙ licet metus culpam attenuet: nontamen prorſus excludit: quia pro nullo mētu ꝗsdebet committere mortale peccatū. ¶ Et ſub haccoactione conditionata comprehenditur metusſiue coactio per metum ſecundum beatum Tho.in. iiij. ⁊ Pe. Que eſt duplex. Una ſcilicet leuis ⁊ īſufficiens: que non cadit in conſtantem viruꝫ: vtſi quis non timeret non perdere gratiaꝫ ſeu amicitiamⁱ alicuius: ſi non facit quod vult. Dicit̉ etiaꝫmetus leuis in vno: qui non dicetur in alio: quianon eſt veriſimile hominem clare dignitatis ī vibe timuiſſe: vel regem paruum militem ſuum: vtxxxi. q. ij. c. Lotharius. ⁊. ff. qd̓ me. ca. l. nō eſt veriſimile. Alia coactō eſt grauis per metum: qui .ſ.cadit in conſtantem virum: vt metus mortis velcruciatus: ⁊ talis metus excludit matrimoniumquo ad deum ⁊ quo ad eccleſiam: ſecūdum Tho.Pe. ⁊ Alber. in. iiij. Et Rai. ⁊ Hoſti. in ſum. Etſimiliter timor ſtrupri vel ſeruitutꝭ excludit matrimonium: ſecundum prefatos doctores. Necdiffert vtrum predicta quatuor fiant in perſonapropria: aut liberoꝝ: aut vxoris. Unde verſus.Excuſare metus hos poſſe: puta qꝛ vis ſit. Strupri ſiue ſtatꝰ verberꝭ atqꝫ necis. Et hoc niſi poſtea conſentiret. Talis etiam metus qui poteſt cadere in conſtantem virum reſcindere ſacit contractus. ¶ Dicit tamen Alber. ī. iiij. qͣꝫ compulſus permētum cadentem in conſtantem virum: cuꝫ promiſit aliquid alteri vbi eſt iudiciuꝫ per quod poteſt inueniri defenſio a iudice debet ſoluere promiſſum .ſ. quod de ſe non eſt malum: vt dare cen

tum florenos: ⁊ huiuſmodi. Competit enim actioex lege ⁊ ex canone: ⁊ iudex debet reſtituere face̓ī integrū. Sed ſi defectus ſit iudicis: tunc nō debet ſoluere: vt puto. Et hoc ſi iuramentum non īteruenit. Nam tunc ſoluendum eſt. Uel facit perſuperiorem relaxare. Si autem iam violauit iuramentum non ſoluendo: veniens ad penitentiānon eſt cogendus ad dandum promiſſum: ſed penitentia iniungenda de peccato. ¶ Iſta etiam coactio conditionata: ⁊ ſi non impediat veritateꝫ ſacramentorum in ſuſcipiente: impedit tamen efſectum ſecundarium: ſit gratia. Qui enim ſuſcipitbaptiſmum vel ordinem: timore: ne amittat vitaꝫvel ſubſtantiam: alias non ſuſcepturus: non recipit gratiam: ſꝫ characterem vtiqꝫ recipit: vt dicit īglo. in dicto. c. de iudeis. diſ. xlv. Idē Rai. et Tho.Et qͣꝫuis nullus ſit cogendus ad fidem vel ſacramenta etiam coactione conditionali: vnde dicitur de iudeis. Precipit ſancta ſynodus neminivim inferri ad credendum. Non enim inuiti ſaluandi ſunt .ſ. tales: ſed volentes: vt integra ſit forma iuſticie: diſ. eadem. Tamen ſi qui coacti ſunt ꝑtalem coactionem conditionatā: cogendi ſunt adſeruandum fidem ⁊ regulas chriſtianorum: quāneceſſitate ſuſceperunt: vt dicitur in dicto. c. d̓ iudeis. Non autem cogendi ſunt qui abſoluta coactioue ſunt coacti: quia nil acceperūt. Que etiaꝫfiunt ex ignorantia non inuincibili: ſed procedēte ex negligentia que dicitur craſſa ignorantia: ſt̓inuoluntariā mixta. Et de his. xv. q. i. §. Sed hoc⁊. c. ſequenti. Item non ſolum que fiunt coactiōeabſoluta ſunt in voluntaria ſimpliciter: ſed etiaꝫque fiunt mente omnino alienata: ⁊ ideo non imputantur ad culpam vel penam. Unde Aug. Aliquos ſcimus ſubito dementes factos: ferro: fuſtemorſibus: lapidibus. multos nocuiſſe: quoſdametiam occidiſſe: captos autē induſtria in iudicij:obl̓atos minime reos factos: eo ꝙ nō voluntateſed impellente vi: neſcio qua: hec geſſerunt neſciētes. xv. q. i. aliquos. Nec obſtat. c. ſi quis inſaniēs.q. ea. Ubi penitētia dicitur imponenda ei qui ininſania fecit homicidium: reuerſo ad propriū ſenſum. Hoc enim fit vt dicit ibi glo. ad cautelam: qꝛ.ſ. forte n̄ totaliter erat mente alienatus: ar. xxxiij.q. ij. in lectum. Et ne deſeratur eccleſiaſtica diſciplina: vt. xxiij. q. v. excommunicatorum. Ioh. Qd̓autem Gratianus dicit in ſequenti. §. ꝙ ideo penitentia iniungitur tali: quādo ex culpa ſua īcurrit inſaniaꝫ. Et ſic videtur ei imputari aliquo mōtunc dicit glo. Io. ꝙ illa opinio Gratiani nō ē approbāda: qꝛ talis ſatis ipſo iure punitur. iiij. q. ix.c. indicas. De volūtario ſimpl̓r ītelligit̉ illd̓ Amb.Illa cauenda ſunt flagitia q̄ ex nr̄a ꝓdeūt volūtate: delicta iuuētutis ⁊ irrōabiles corporꝭ paſſiōesQuoꝝ n̄ ſumꝰ dn̄i: pͥncipia extrinſecus n̄ reꝗramꝰnec deriuemꝰ in alios: ſꝫ agnoſcamꝰ q̄ ꝓpͥa nr̄a ſūtꝙ poſſumꝰ n̄ facere ſi volumus. Huius electōemmali potius nobis debemꝰ aſcribere. xv. q. i. Illa.